علم ، حكمت و معرفت (بخش اول) صفحه 1

الباب الثّاني : العلم والحكمة والمعرفة

الفصل الأوّل : الحثّ على طلب العلم والحكمة

1 / 1 . فَضلُ العِلمِ

۶۹.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :أكثَرُ النّاسِ قيمَةً أكثَرُهُم عِلماً ، وأقَلُّ النّاسِ قيمَةً أقَلُّهُم عِلماً. ۱

۷۰.عنه صلى الله عليه و آله :العِلمُ رَأسُ الخَيرِ كُلِّهِ. ۲

۷۱.عنه صلى الله عليه و آله :إنَّ اللّهَ عز و جل يَقولُ : تَذاكُرُ العِلمِ بَينَ عِبادي مِمّا تَحيا عَلَيهِ القُلوبُ المَيِّتَةُ إذا هُمُ انتَهَوا فيهِ إلى أمري . ۳

۷۲.عنه صلى الله عليه و آله :نِعمَ وَزيرُ الإِيمانِ العِلمُ. ۴

۷۳.عنه صلى الله عليه و آله :العِلمُ حَياةُ الإِسلامِ وعِمادُ الإِيمانِ. ۵

۷۴.عنه صلى الله عليه و آله :أفضَلُكُم إيماناً أفضَلُكُم مَعرِفَةً. ۶

۷۵.عنه صلى الله عليه و آله :مَن عَمِلَ عَلى غَيرِ عِلمٍ كانَ ما يُفسِدُ أكثَرَ مِمّا يُصلِحُ. ۷

1 / 2 . فَضلُ الحِكمَةِ

الكتاب

« يُؤْتِى الْحِكْمَةَ مَن يَشَاءُ وَمَن يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِىَ خَيْرًا كَثِيرًا وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَا أُوْلُواْ الْأَلْبَـبِ » . ۸

باب دوم : علم ، حكمت و معرفت

فصل يكم: تشويق به طلب علم و حكمت

1 / 1 . ارزش علم

۶۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :باارزش ترينِ مردم ، دانشمندترينِ آنهاست و كم ارزش ترينِ مردم ، نادان ترينِ ايشان .

۷۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش ، سرآمدِ هر گونه خيرى است .

۷۱.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خداوند عز و جل مى فرمايد : «گفتگوى علمى در ميان بندگانم ، دل هاى مرده را حيات مى بخشد ، آن گاه كه در آن به امر من برسند» .

۷۲.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش ، دستيارى نيكو براى ايمان است .

۷۳.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش ، [مايه] حيات اسلام و ستون ايمان است .

۷۴.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :مؤمن ترينِ شما ، دانشمندترينِ شماست .

۷۵.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :آن كس كه بى دانش دست به كارى بزند ، بيش از آن كه اصلاح كند ، تباه مى سازد .

1 / 2 . ارزش حكمت

قرآن

«[ خدا ] به هر كس كه بخواهد ، حكمت مى بخشد و به هر كس حكمت داده شود، به يقين، خيرى فراوان داده شده است؛ و جز خردمندان، كسى پند نمى گيرد» .

1.كتاب من لا يحضره الفقيه : ج ۴ ص ۳۹۵ ح ۵۸۴۰ .

2.جامع الأحاديث للقمّي : ص ۱۰۲ .

3.الكافي : ج ۱ ص ۴۰ ح ۶ .

4.الكافي : ج ۱ ص ۴۸ ح ۳ .

5.الجامع الصغير: ج۲ ص۱۹۲ ح۵۷۱۱ .

6.جامع الأخبار : ص ۳۶ ح ۱۸ .

7.الكافي : ج ۱ ص ۴۴ ح ۳ .

8.البقرة : ۲۶۹ .

علم ، حكمت و معرفت (بخش اول) صفحه 2

الحديث

۷۶.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :إنَّ اللّهَ خَلَقَ الإِسلامَ فَجَعَلَ لَهُ عَرصَةً ، وجَعَلَ لَهُ نوراً ، وجَعَلَ لَهُ حِصناً ، وجَعَلَ لَهُ ناصِراً ، فَأَمّا عَرصَتُهُ فَالقُرآنُ ، وأمّا نورُهُ فَالحِكمَةُ ، وأمّا حِصنُهُ فَالمَعروفُ ، وأمّا أنصارُهُ فَأَنَا وأهلُ بَيتي وشيعَتُنا . ۱

۷۷.عنه صلى الله عليه و آله :إنَّ لُقمانَ قالَ لِابنِهِ : يا بُنَيَّ ، عَلَيكَ بِمَجالِسِ العُلَماءِ ، وَاستَمِع كَلامَ الحُكَماءِ ، فَإِنَّ اللّهَ يُحيِي القَلبَ المَيتَ بِنورِ الحِكمَةِ كَما يُحيِي الأَرضَ المَيتَةَ بِوابِلِ المَطَرِ . ۲

۷۸.عنه صلى الله عليه و آله :الحِكمَةُ ضَالَّةُ المُؤمِنِ . ۳

1 / 3 . وُجوبُ التَّعَلُّمِ عَلى كُلِّ مُسلِمٍ

۷۹.رسول اللّه صلى الله عليه و آله :طَلَبُ العِلمِ فَريضَةٌ عَلى كُلِّ مُسلِمٍ ومُسلِمَةٍ. ۴

۸۰.عنه صلى الله عليه و آله :طَلَبُ العِلمِ فَريضَةٌ عَلى كُلِّ مُسلِمٍ ، ألا إنَّ اللّهَ يُحِبُّ بُغاةَ العِلمِ. ۵

۸۱.عنه صلى الله عليه و آله :اُطلُبُوا العِلمَ ولَو بِالصّينِ ؛ فَإِنَّ طَلَبَ العِلمِ فَريضَةٌ عَلى كُلِّ مُسلِمٍ. ۶

۸۲.عنه صلى الله عليه و آله :اُطلُبُوا العِلمَ ؛ فَإِنَّهُ السَّبَبُ بَينَكُم وبَينَ اللّهِ عز و جل. ۷

حديث

۷۶.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :خداوند ، اسلام را آفريد . پس براى آن ، قلمروى نهاد و نورى گذاشت و دژى و ياورى . قلمرو آن ، قرآن است و نور آن ، حكمت و دژ آن ، نيكى ، و ياورانش من و خاندانم و پيروانمان هستيم .

۷۷.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :لقمان به پسرش گفت : «پسركم! همواره در مجلس دانشمندان باش و سخنان حكيمان را بشنو كه خداوند ، دلِ مرده را به نور حكمت ، زنده مى كند ، همان گونه كه زمينِ مرده را با باران تند ، زنده مى گردانَد» .

۷۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :حكمت ، گم شده مؤمن است .

1 / 3 . وجوب آموختن بر همه مسلمانان

۷۹.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :جستجوى دانش ، بر هر زن و مرد مسلمانى واجب است .

۸۰.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :جستجوى دانش ، بر هر مسلمانى واجب است . آگاه باشيد كه خداوند ، جويندگان دانش را دوست دارد .

۸۱.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش را بجوييد ، هرچند در چين باشد ؛ زيرا جستجوى دانش ، بر هر مسلمانى واجب است .

۸۲.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :دانش را بجوييد كه رشته ميان شما و خداوند عز و جل است .

1.الكافي : ج ۲ ص ۴۶ ح ۳ .

2.المعجم الكبير : ج ۸ ص ۱۹۹ ح ۷۸۱۰ .

3.جامع الأخبار : ص ۲۱۸ ح ۵۵۱ .

4.كنز الفوائد : ج ۲ ص ۱۰۷ .

5.الكافي : ج ۱ ص ۳۰ ح ۱ .

6.شُعب الإيمان : ج ۲ ص ۲۵۴ ح ۱۶۶۳ .

7.الأمالي للمفيد : ص ۲۹ ح ۱ .