عنوان کتاب : الغارات
جستجو در Lib.ir

الغارات

كتاب الغارات نوشته ابواسحاق ابراهيم بن محمد بن سعيد بن هلال ثقفى كوفى( م ۲۸۳) است.

موضوع‏

چون هدف مؤلف در اين تأليف آن بوده كه غارت‏هايى را كه بعد از جنگ نهروان به قلمرو امير المؤمنين على عليه‏السلام و سرزمين‏هاى تحت تصرف او از طرف معاويه شده ياد كند آن را الغارات ناميده است. اين نوع تأليف در آن زمان ميان مورخان متداول بوده و ابومخنف، هشام كلبى، مدائنى و نصر بن مزاحم در اين موضوع تأليف داشته‏اند.

مطالب فرعى در كتاب‏

با اين حال به دليل آگاهى‏هاى فراوان مؤلف، مطالب ارزشمندى خارج از عنوان اصلى غارات بر اين كتاب افزوده شده است. چنانكه مؤلف مختصرى از زندگانى اميرالمؤمنين على عليه ‏السلام و روش ادارى- مالى، سياسى، اخلاقى و خطبه‏هاى آن حضرت، كارگزارانى چون قيس بن سعد، محمد بن ابى‏بكر، مالك اشتر، رويدادهاى آنان در مصر را گزارش كرده است.

اهميت كتاب‏

اين كتاب از قديم مورد استفاده عالمان و مورخان شيعه و سنى بوده است. علامه مجلسى مطالب اين كتاب را در بحارالانوار آورده و ابن أبى الحديد بسيارى از گزارش‏هاى اين كتاب را در شرح نهج البلاغه خود آورده است.

كتاب حاضر از نظر تاليف و نگارش و عناوين و اسلوب بسيار خوب تنظيم شده و از نظر محتوا هم بسيار متقن مى‏باشد. در اين كتاب از ائمه شيعه و راويان اماميه بسيار كم استفاده شده اما از راويان مشهور اهل سنت مانند رجال صحاح سته و مسانيد معروف نقل مى‏شود.

نسخه شناسى‏

با وجود شهرت و اهميت اين كتاب، نسخه‏هاى چندانى از آن موجود نيست و همانگونه كه محقق كتاب مرحوم محدث ارموى گفته است نسخ اين كتاب از قديم بسيار كمياب بوده است. قديم‏ترين نسخه شناخته شده در اختيار علامه مجلسى بوده كه بر اساس نسخه‏اى ديگر در دوره صفويه استنساخ شده است. همين نسخه منحصر به فرد اساس تصحيح و چاپ محدث ارموى قرار گرفته و در سال ۱۳۵۴ منتشر شده است. محدث ارموى ضمن مقدمه مفصلى بر اين كتاب، از راويان متعدد ثقفى ياد كرده و درباره نسخ كتاب سخن گفته است. چاپ ديگر آن در بيروت انجام شده است. تا كنون دو ترجمه از اين اثر نيز عرضه شده است كه ترجمه عطاردى مقدمه‏اى ارزشمند درباره كتاب و نسخ آن در بر دارد.