عنوان کتاب : سبک شناخت کتاب‌های حدیثی
پديدآورنده : مهدی غلامعلی
محل نشر : قم / تهران
ناشر : دارالحدیث / سمت
نوبت چاپ : دوم
تاریخ انتشار : 1390
تعداد جلد : 1
تعداد صفحه : 352
قطع : وزیری
زبان : فارسی
شابک : 978-964-530-409-4
جستجو در Lib.ir

سبک شناخت کتاب‌های حدیثی

با نیم نگاهی به نگارش های پیشینیان می یابیم که شیوه های تدوین آثار روایی بسیار گوناگون است. این گوناگونی بنا به نیاز زمانه، انگیزه و گرایش های نویسنده و عواملی مانند سلیقه مخاطبان پدید آمده است. اگر حدیث پژوه از شیوه های نگارشی کتاب های حدیثی آگاه باشد، می تواند پژوهش خویش را روشمند و با هدف معین و در زمان کمتری به انجام برساند.

مؤلف در بخش نخست به کلیات و روش های بررسی سبک ها و نیز تاریخچه این بحث پرداخته است؛ سپس در دو بخش مستقل به بررسی کتاب های حدیثی شیعیان و اهل سنت پرداخته است.

کتاب حاضر بر آن است که علاقه مندان و پژوهشگران را در نخستین گام های پژوهش، یعنی شناخت شیوه نگارش های حدیثی، همراهی کند و زمینه آشنایی با ده ها منبع حدیثی را نیز فراهم آورد. از سوی دیگر، سعی شده تا با ارائه روشی منطقی، چگونگی سبک شناسی هر کتاب آموزش داده شود.

رشته ها و گرایش های مرتبط: علوم حدیث، علوم قرآن و حدیث، علوم و معارف نهج البلاغة.

مقدمه کتاب:
راویان و محدثانِ فرهیخته از همان سده‌های نخست هجری بر نگارش و گردآوری روایات اهتمام می‌ورزیدند. رهاورد تلاشهای طاقت‌فرسای ایشان، نگارش صدها اثر روایی است. اگرچه بخشی از اولین نوشتارهای حدیثی به دست ما نرسیده است، ولی دانشمندان هوشمند، جوامع و کتابهای مفصل را، با استفاده از همان آثار اولیه تدوین کردند و بدین‌سان ما را خوشه‌چینِ کوششهای راویان نخست گرداندند و امروزه صدها کتاب روایی، زینت دهنده کتابخانه‌هاست.
آنچه برای کارشناسان علوم و معارف حدیث، مهم می‌نماید «شناخت کتابهای روایی» است؛ چه اینکه تمام آموزه‌های دینی ما در قرآن و سنت تبلور یافته و دستیابی به سنت نیز تنها با مراجعه به متون روایی ممکن است. اگر حدیث‌پژوه از شیوه‌های نگارشی کتابهای حدیث آگاه باشد می‌تواند پژوهش خویش را روشمند و با هدف معین و زمان کمتری به انجام رساند. چرا که پاسخ بسیاری از پرسشهای پژوهشی امروز را می‌توان در کتابهای پیشینیان یافت. بنابراین نخستین تلاش حدیث‌پژوه مراجعه به منابع و مصادر است و هر اندازه بیشتر با منابع و شیوه‌های تدوین آنها آشنا باشد، پژوهش بر پایه‌های معتبرتر استوار خواهد شد.
کتاب حاضر بر آن است که علاقه‌مندان و پژوهشگران را در نخستین گامهای پژوهش – یعنی شناخت شیوه‌های نگارشهای حدیثی – همراهی کند و زمینه آشنایی با دهها منبع حدیث را نیز فراهم سازد. در این کتاب نه تنها به بررسی شیوه‌های کتابهای حدیثی پرداخته شده است، بلکه، سعی شده است با ارائه روشی منطقی، چگونگی سبک‌شناسی هر کتاب نیز آموزش داده شود تا دانشجویان گرامی با استفاده از همین روش، به بررسی کتابهایی که در این مجموعه بررسی نشده‌اند، بپردازند و در آینده پژوهشهای ماندگارتری در حوزه کتاب‌شناسی علوم حدیث پدیدار شود. گفتنی است که دانش سبک‌شناسی دانشی نوپدید است.
این دانش در علوم حدیث مراحل آغازین خود را طی می‌کند و تاکنون هیچ پژوهش مستقل و کاملی در این زمینه در میان شیعه تدوین نشده است. البته محمد بن جعفر کتّانی (م ۱۳۴۵ هـ) از نویسندگان سنی، نخستین کسی است که با نگارش کتاب الرسالة المستطرفة پژوهش مستقلی را در سبک‌شناسی کتابهای حدیث اهل سنت ارائه داده است.
فهرست مطالب:
کتاب مزبور مشتمل بر پانزده درس است که به ترتیب عبارت‌اند از:
کلیات و روشهای بررسی سبکها،
آشنایی با سبک اصل‌نویسی،
آشنایی با سبکهای مسائل،
رساله و نوادر،
آشنایی با سبکهای تک‌نگاری و تفسیر روایی،
آشنایی با فقه مأثور و جوامع،
آشنایی با سبکهای امالی،
آشنایی با سبک ادعیه و اعمال،
آشنایی با سبکهای مزارنویسی،
سیره‌انگاری و تاریخ‌نویسی،
آشنایی با سبکهای دوران فترت،
آشنایی با سبکهای جزء‌نویسی،
مصنف‌نگاری، مسند‌نویسی، ...،
آشنایی با سبکهای صحیح‌نگاری،
سنن‌نویسی و جوامع،
آشنایی با مستدرک‌نویسی و مستخرج‌نویسی،
آشنایی با سبکهای اطراف‌انگاری، زواید و تخریج‌نویسی،
آشنایی با کتابهای فراگیر، ترتیب کتب، احادیث قدسی‌...،
آشنایی با سبکهای حدیثی معاصر.