منبع : شناخت‌نامه قرآن برپايه قرآن و حديث جلد چهارم سال انتشار : 1391 از صفحه 74 تا صفحه 75
دانش امام علی(ع) به قرآن

دانش امام علی(ع) به قرآن

اشاره به آيه 16 از سوره محمّد(ص)

تفسير العيّاشي عن الأصبغ بن نباتة : لَمّا قَدِمَ أميرُ المُؤمِنينَ عليه السلام الكوفَةَ صَلّى  بِهِم أربَعينَ صَباحاً يَقرَأُ بِهِم: (سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى) فَقالَ المُنافِقونَ: لا وَاللَّهِ ما يُحسِنُ ابنُ أبي طالِبٍ أن يَقرَأَ القُرآنَ ، ولَو أحسَنَ أن يَقرَأَ القُرآنَ لَقَرَأَ بِنا غَيرَ هذِهِ السّورَةِ ، قالَ: فَبَلَغَهُ ذلِكَ.

 فَقالَ: وَيلٌ لَهُم! إنّي لَأَعرِفُ ناسِخَهُ مِن مَنسوخِهِ ، ومُحكَمَهُ مِن مُتَشابِهِهِ ، وفَصلَهُ مِن وِصالِهِ ، وحُروفَهُ مِن معانيهِ ، وَاللَّهِ ما مِن حَرفٍ نَزَلَ عَلى  مُحَمَّدٍ صلى اللَّه عليه و آله إلّا إنّي أعرِفُ فيمَن اُنزِلَ ، وفي أيِّ يَومٍ ، وفي أيِّ مَوضِعٍ ، وَيلٌ لَهُم! أما يَقرَؤونَ: (إِنَّ هَذَا لَفِى الصُّحُفِ الْأُولَى  * صُحُفِ إِبْرَ هِيمَ وَ مُوسَى )[۱]وَاللَّهِ عِندي ، وَرِثتُهُما مِن رَسولِ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله ، وقَد أنهى  رَسولُ اللَّهِ صلى اللَّه عليه و آله مِن إبراهيمَ وموسى  عليهما السلام ، وَيلٌ لَهُم! وَاللَّهِ أنَا الَّذي أنزَلَ اللَّهُ فِيَّ: (وَ تَعِيَهَا أُذُنٌ وَ عِيَةٌ)[۲] فَإِنَّما كُنّا عِندَ رَسولِ اللَّه صلى اللَّه عليه و آله فَيُخبِرُنا بِالوَحيِ فَأَعيهِ أنَا ومَن يَعيهِ ، فَإِذا خَرَجنا قالوا: ماذا قالَ آنِفاً .[۳]

تفسير العيّاشى - به نقل از اصبغ بن نباته - : چون امير مؤمنان عليه السلام به كوفه آمد ، تا چهل روز در نماز صبح براى آنان [سوره ] (سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى) را مى خواند. منافقان گفتند: به خدا سوگند كه پسر ابو طالب ، قرآن را خوب نمى داند. اگر قرآن را خوب مى دانست ، قطعاً سوره ديگرى هم برايمان مى خواند!

 اين سخن به گوش امام عليه السلام رسيد. فرمود: «واى بر آنان! من ، ناسخ آن را از منسوخش، و محكم آن را از متشابهش، و فصل آن را از وصلش، و حروف آن را از معانى اش باز مى شناسم. به خدا سوگند ، هيچ حرفى بر محمّد صلى اللَّه عليه و آله نازل نشد ، مگر آن كه من مى دانم در باره چه كسى و در چه روزى و در كجا نازل شده است. واى بر آنان! آيا نمى خوانند كه: (قطعاً در صحيفه هاى گذشته اين [ معنى ] هست ؛ صحيفه هاى ابراهيم و موسى) ؟ به خدا سوگند كه [آن صحيفه ها] نزد من اند . آن دو را من از پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله به ارث بردم، و پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله از ابراهيم و موسى عليهما السلام به ارث برد . واى بر آنان! به خدا سوگند، من كسى هستم كه خداوند در باره ام [آيه ] : (و گوش هاى شنوا آن را نگاه مى دارند) را فرو فرستاد. ما نزد پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله بوديم و ايشان ما را از آمدن وحى ، باخبر مى ساخت و من و حاضران ، آن را به گوش مى سپرديم و چون [از نزد پيامبر صلى اللَّه عليه و آله ]خارج مى شديم، آنها مى گفتند: هم اكنون چه گفت؟» .

اشارت قرآنی:

پایان حدیث اشاره است به آيه ۱۶ از سوره محمّد صلى اللَّه عليه و آله:

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آَنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ.

و در ميان آنان (منافقان) ، كسانى هستند كه [در ظاهر] به [سخنان ] تو گوش مى دهند ؛ ولى چون از نزد تو بيرون مى روند، به دانش يافتگان مى گويند: «هم اكنون چه گفت؟» . اينان ، همانهايند كه خدا بر دل هايشان مهر نهاده است و از هوس هاى خود ، پيروى مى كنند.

 

 

[۱] الأعلى: ۱۸ و ۱۹ .

[۲] الحاقّة : ۱۲ .

[۳] تفسير العيّاشي: ج ۱ ص ۱۴ ح ۱ ، بصائر الدرجات: ص ۱۳۵ ح ۳ .