عنوان کتاب : شرح زیارت جامعه کبیره یا تفسير قرآن ناطق
پديدآورنده : محمد محمدی ری شهری
همكار : احمد غلامعلی
محل نشر : قم
ناشر : دارالحدیث
تاریخ انتشار : 1393
تعداد جلد : 1
تعداد صفحه : 684
قطع : وزیری
جستجو در Lib.ir

شرح زیارت جامعه کبیره یا تفسير قرآن ناطق

مقدمه کتاب:

به نظر مى رسد كه هدف امام هادى عليه السلام از اين گونه اقدامات فرهنگى ـ سياسى، تبديل كردن زيارتگاه هاى اهل بيت عليهم السلام به مراكزى براى آشنا شدن مسلمانان با اسلام ناب و جايگاه اهل بيت عليهم السلام در اسلام بود. اين كوشش ارجمند، در برابر توطئه دشمنان اسلام علوى ـ كه تلاش مى كردند تا اين پايگاه هاى مستحكم را در ميان مردم، از بين ببرند ـ و براى مقابله با شيّادانى كه با نشر افكار غلوآميز خود در باره امامان عليهم السلام، زمينه ساز جدايى جامعه اسلامى از اهل بيت عليهم السلام مى شدند، انجام گرفت و بدين سان، مجموعه اى از زيارت نامه هاى ارزنده و آموزنده، از اين امام بزرگوار، به يادگار مانْد كه مشهورترين و معتبرترين آنها، «زيارت جامعه كبيره» است.

 اين زيارت نامه ـ كه تبيين و شرح آن، موضوع كتابى است كه در پيش چشم خوانندگان گرامى قرار دارد- در واقع، كوتاه ترين و كامل ترين متون امام شناسى است كه به روشنى، مرزهاى توحيد، نبوّت و امامت را مشخّص كرده، آنها را توضيح مى دهد و به دور از هر گونه غلو، جايگاه راستين اهل بيت عليهم السلام را بيان مى نمايد.

زيارت جامعه و تفسير قرآن

شايد نخستين پرسشى كه با ملاحظه نام اين كتاب به ذهن خواننده مى رسد، اين باشد كه: چه رابطه اى ميان قرآن كريم و «زيارت جامعه» وجود دارد كه شرح اين زيارت نامه، تفسير قرآن، ناميده شده است؟

 در پاسخ اين پرسش، بايد گفت كه قرآن، كتاب انسان سازى است ؛ انسانى كه مى تواند مظهر اَسما و صفات الهى شود و خليفةُ اللّه گردد، و امام نيز، كامل ترينِ انسان هاست.

 اين سخن، بدين معناست كه انسان، اگر قرآن را به طور كامل در زندگى خويش جريان بخشد، به مرتبه انسان كامل مى رسد. از اين رو، امام، تحقّق عينى و كاملِ قرآن، در انسان است و بدين سان، خاتم پيامبران ـ كه كامل ترينِ انسان ها و امامِ امامان است ـ، كامل ترين نسخه قرآن ناطق است و پس از او، اهل بيت قرآنىِ آن بزرگوار، نسخه هاى ديگرى از انسان كامل و قرآن ناطق اند. لذا گزارش شده كه در جنگ صِفّين، هنگامى كه دشمن با تزوير مى خواست از قرآن صامت بر ضدّ قرآن ناطق و ارزش هاى قرآنى سوء استفاده كند، امام على عليه السلام فرمود:

  أَنا القُرآنُ النّاطِقُ. قرآن ناطِق، منم.  

 و در روايتى ديگر، آمده كه فرمود:

  هذا كِتابُ اللّهِ الصّامِتُ وَأَنا المُعَبِّرُ عَنهُ، فَخُذُوا بِكتابِ اللّهِ النّاطِقِ وَ ذَروا الحُكمَ بِكِتابِ اللّهِ الصّامِتِ، إِذ لا مُعَبِّرَ عَنهُ غَيرى. اين، كتاب خاموشِ خداست و من، سخنگوى اويم. پس به كتاب گوياى خداوند، دست بياويزيد و حكم كردن بر اساس كتاب خاموش خدا را وا نهيد ؛ چرا كه جز من، سخنگويى براى آن نيست.  

 بنا بر اين، تبيين ويژگى هاى اهل بيت عليهم السلام، در واقع، تشريح عينىِ قرآن در زندگى انسان است و شرح «زيارت جامعه»، در حقيقت، تفسير قرآن ناطق و انسان كامل است.

 گفتنى است كه متن اين كتاب، برگرفته از مطالبى است كه به وسيله نگارنده اين سطور، طى ۱۲۲ برنامه تلويزيونى، براى «سيماى قرآن»، تهيّه و از اين شبكه تلويزيونى پخش گرديده است و اينك، پس از اصلاح و تكميل، تقديم علاقه مندان مى گردد.

ويژگى هاى كتاب حاضر

به دليل اهمّيت «زيارت جامعه» و ضرورت شرح آن، تاكنون شرح هاى متعدّدى بر اين زيارت، نوشته شده كه هر يك، ويژگى هاى خاصّ خود را دارند. كتاب حاضر نيز داراى ويژگى هايى است كه به برخى از آنها، اشاره مى شود:

۱. استناد گسترده به قرآن و حديث

نخستين و مهم ترين ويژگى شرح حاضر، استناد گسترده آن به قرآن و احاديث اسلامى است، به گونه اى كه خواننده، علاوه بر آشنايى با معانى زيارت نامه، با انبوهى از آيات و رواياتى كه موجب تقويت متن آن مى شود، نيز آشنا مى گردد.

۲. همگانى بودن مطالب

از آن جا كه مطالب اين كتاب، براى «سيماى قرآن» تهيّه مى شد، تلاش گرديد كه تا جاى ممكن، ساده و براى همگان، قابل فهم و سودمند باشد. به همين دليل، برخى از حكايات و خاطره هاى آموزنده، بدان افزوده گرديد.

۳. نقد برخى آرا

در برخى از موارد، اين كتاب، آراى ديگران را در شرح برخى از عبارت هاى اين زيارت، مورد نقد قرار مى دهد و تفسير جديدى را كه به نظر، انطباق بيشترى با آن عبارات و ديگر روايات دارد، ارائه مى نمايد.

۴. توضيح واژه ها

در كتاب حاضر، «زيارت جامعه» به يكصد و ده بخش، تقسيم شده و در آغاز هر بخش و پيش از شرح آن، واژه هايى كه نياز به توضيح دارند، با بهره گيرى از منابع معتبر لغت، واژه شناسى گرديده اند.