تاريخ: پنج شنبه 1394/11/1

013 ـ ارکان البلاد

وَ أرْكانَ الْبِلادِ .

و اركان سرزمين ها ...

توضيح واژه ها

أركان : جمع «رُكن» ، به معناى جزء مهم هر چيزى ، ستون ، تكيه گاه . [۱]

البِلاد : جمع «بَلَد» ، به معناى شهر ، آبادى ، سرزمين ، قطعه زمينى كه به تملّك كسى در آمده باشد ، آباد يا غير آباد . گاهى نيز به معناى كشور است . [۲]

شرح

عنصر مهمّى كه نبودِ آن ، سبب نابودى شى ء مى گردد ، «رُكن» ناميده مى شود . اعضاى رئيسيه انسان ، مانند قلب و سر ، از اركان بدن انسان هستند ، زيرا زندگى آدمى ، وابسته به قلب و سر اوست . پس وجود هر چيزى ، به وجود رُكن آن شى ء ، وابسته است و از سويى ، رُكن ، سبب تقويت اجزاى مهم مى گردد . تپش قلب ، پشتوانه حركت دست ، پا و ديگر اعضاى مهم بدن است .

اسباب آرامش و پايدارى زمين

در تفسير جمله «أركان البلاد» ، گروهى اهل بيت عليهم السلام را رُكن معنوى زمين ، معرّفى مى نمايند و وجود آنان را سبب تقويت ابعاد معنوى جهان مى دانند ؛ امّا همان طور كه علّامه مجلسى آورده ، به نظر مى رسد كه اركان معنوى ، در قسمت هاى پيشين زيارت ، شناسانده شده اند [۳] و در اين عبارت ، امامان عليهم السلام به عنوان اركان مادّى سرزمين ها معرّفى شده اند . به ديگر سخن ، اهل بيت عليهم السلام ، اركان زمين هستند ؛ زيرا پايدارى و ماندگارى گيتى ، به وجود آنان ، وابسته است و همه موجودات جهان با نيروى آل اللّه ، تقويت مى شوند .

امام باقر عليه السلام ، امامان را با عبارت «أركان الأرض» ، توصيف مى نمايد و مى فرمايد :

جَعَلَهُمُ اللّهُ عز و جل أركانَ الأرضِ أن تَمِيدَ بِأهلِها وَ عَمَدَ الإسلامِ وَ رابِطَةً عَلى سَبِيلِ هُداه . [۴] خداى عز و جل ، ايشان (امامان) را اركان زمين قرار داد تا زمين ، اهل خود را نلرزانَد ، و ايشان را ستون هاى اسلام و پاسداران راه هدايت خويش ، قرار داد .

اين اركان ، سبب پايدارى كره خاكى مى شوند و وجود عنصرى امام ، نگاهبان زمين است و اگر زمين از حجّت خدا تهى گردد ، هر آينه ، نظم و پيوستگى خود را از دست خواهد داد . امام باقر عليه السلام ، وجود امام در زمين را پيوسته ضرور مى داند و مى فرمايد :

لَو أنَّ الإمامَ رُفِعَ مِنَ الأرضِ ساعَةً لَماجَت بِأهلِها كَما يَمُوجُ البَحْرُ بِأهلِهِ . [۵] اگر براى لحظه اى وجود امام از زمين برداشته شود ، زمين ، ساكنان خود را چنان در هم و پريشان مى كند كه دريا ، ساكنانش را .

بنا بر آموزه هاى مكتب اهل بيت عليهم السلام ، اگر زمينْ لحظه اى بدون امام باشد ، در هم فرو مى ريزد . [۶]

از بركات مادّى وجود امام ، جريان زندگى در كره زمين است و در اين جا ، فلسفه زنده بودن امام غايب ، روشن مى گردد ؛ زيرا اگر حجّت منتظَر در زمان ظهور به دنيا مى آمد ، زمينيان از بركات مادّى حجّت خدا ، محروم مى شدند . بنا بر اين ، دعا براى امام زمان ـ أرواحنا فداه ـ ، كمترين وظيفه كسى است كه بركات مادّى و معنوى اهل بيت عليهم السلام را مى شناسد . [۷]

 


 

[۱] «رُكن الشَّى ء : جانبه الأقوى ، و الرُّكن : النّاحية القويّة و ما تقوّى به من مُلكٍ و جُندٍ و غيره» (لسان العرب ، ج ۱۳ ، ص ۱۸۵) .

[۲] «البلد : كلّ موضع أو قطعة مستحيزة ، عامرة كانت أو غير عامرة» (لسان العرب ، ج ۳ ، ص ۹۴) .

[۳] ر . ك : ص ۱۰۷ : «وقادة الاُمم» و ص ۱۱۷ : «و عناصر الأبرار و دعائم الأخيار» .

[۴] الكافى ، ج ۱ ، ص ۱۹۸ ، ح ۳ .

[۵] همان ، ص ۱۷۹ ، ح ۱۲ .

[۶] ر . ك : الكافى ، ج ۱ ، ص ۱۷۹ ، ح ۱۰ و ۱۱ و ۱۳ .

[۷] مقام معظّم رهبرى مى فرمودند كه برنامه ايشان پيش از ساعات آخر روز جمعه ، خواندن «زيارت آل ياسين» است و به نگارنده هم سفارش كردند كه در عصر «روز عرفه» ، در عرفات ، «زيارت آل ياسين» را بخوانيم كه به توفيق الهى ، هر سال پيش از دعاى عرفه ، در بعثه ، اين زيارت ، خوانده مى شود .

  • ارکان البلاد (دانلود)

  • ارکان البلاد (دانلود)