عنوان کتاب : روابط اجتماعی از نگاه قرآن
پديدآورنده : عبد الهادی مسعودی
محل نشر : قم
ناشر : دارالحدیث
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1393
تعداد صفحه : 240
قطع : رقعی
زبان : فارسی
جستجو در Lib.ir

روابط اجتماعی از نگاه قرآن

جامعه انسانی به رابطه طولی پیروی و هدایت پذیری از یک سو، و رهبری و راهنمایی از سوی دیگر نیاز دارد و این امر، نیازمند پرورش و آموزش و ارتباط علمی است. اسلام به عنوان برترین دین جهانی و قرآن به عنوان آخرین کتاب آسمانی، بر این موضوع تأکید کرده اند. نوشته حاضر، تلاشی مختصر برای ارائه بخشی از این آموزه های وحیانی است.

عناوین اصلی در این کتاب عبارت اند از: همیاری اجتماعی؛ همدردی و ایثار؛ همراهی، مدارا و نرمی؛ احسان؛ حلم و بردباری؛ عفو و گذشت؛ خیرخواهی و راهنمایی؛ هم نشینی؛ هم سخنی؛ پیروی و فرمان پذیری؛ ارتباط علمی؛ همسرداری.

پیش گفتار

پیوندها، آوندهایی نازک برای تغذیۀ درخت تناور جامعه اند. اجتماع انسانی برای ادامۀ حیات خویش، به دوستی ها و رابطه ها، نیازمند است و سرسبزی و نشاط جامعه در گرو حفظ این رابطه ها و سالم سازی و بهبود و رشد همیشگی آن هاست. پیوند انسان ها، عرصۀ وسیعی از رفتار های جمعی و کردارهای دوسویه و چندسویه را از پیوستگی دو همسر تا همبستگی دو ملت دربر می گیرد. در این گسترۀ پر پهنه، آنچه می تواند یاریگر ما در برقراری ارتباط سالم و استوار باشد، تکیه کردن به داشته های مشترک انسانی است. اگر پیوندی انسانی بر اساس داشته ها و سرمایه های مورد اتفاق هر دو سوی پیوند شکل گیرد، سلامت، مانایی و پایداری ارتباط را به ارمغان می آورد و بوستان روابط انسانی را غرق گل های خوشبوی محبت می کند. این داشته ها و سرمایه های مشترک، ریشه در سرشت پاک انسان دارند و بر پایۀ خرد فردی و جمعی بنا نهاده شده و از سوی ادیان الهی تأیید و تقویت می شوند. آدمیان در ارتباط با هم و هنگام همنشینی و هم سخنی، به مدارای خردمندانه، همراهی و نرمی، بردباری و عفو و گذشت و خیرخواهی و راهنمایی یکدیگر نیاز مبرم دارند. انسان ها از طریق همیاری اجتماعی، یاری رساندن به یکدیگر در کارهای نیک، همدلی، همدردی، احسان و ایثار و نیز دانش آموزی و رابطۀ علمی می توانند تا قلۀ والایی ها برآیند و سر به آسمان کرامت بسایند. همۀ این ها می تواند در کوچک ترین نهاد اجتماعی (خانواده) به مثابۀ هستۀ اولیۀ جامعه شکل گیرد و در عرصۀ پهناور اجتماع نمود یابد.

افزون بر این روابط عرضی و میان اجتماعی، ما نیازمند رابطۀ طولی پیروی و هدایت پذیری از یک سو و رهبری و راهنمایی از سوی دیگر هستیم تا کلیت جامعه در مسیری مستقیم و به سوی هدفی درست روانه شود؛ و این همه، نیازمند آموزش های شخصی و همگانی، و درستیِ رابطۀ یادگیرنده و یاددهنده است. اسلام به عنوان برترین دین جهانی، و قرآن به عنوان آخرین کتاب آسمانی، بر این همه تأکید کرده اند و راهکار و زمینۀ تحقق این همه را نشان داده اند. نوشتۀ پیش رو، تلاشی بس خرد و کوچک برای ارائۀ بخشی از آموزه های وحیانی دراین باره است که بیشترِ آن نو و برخی بازآفرینی پژوهش های پیشین است؛ تلاشی که به شرط مقبول افتادن، می تواند ادامه یابد و مباحثی دیگر مانند مشاوره، وفای به عهد، امانتداری، تواضع و فروتنی، انفاق و حتی ارتباط های مالی و تجاری مانند اجاره، بیع، مضاربه و ارتباط های شغلی و کاری را بکاود. در پایان، از حضرت آیت الله ری شهری که با تأسیس پژوهشکدۀ تفسیر اهل بیت:، زمینۀ کار را فراهم و با تألیف کتاب گرانسنگ میزان الحکمه، این خرده پژوهش را مانند بسیاری از پژوهش های دیگر، وامدار آن و ترجمۀ نیکویش، به قلم توانای استاد شیخی نمودند، از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و به ویژه معاون محترم قرآن و عترت، جناب حجةالاسلام والمسلمین حمید محمدی که پشتیبانی از این طرح را به عهده داشتند، و نیز ناظر و ناقد بزرگوار اثر، جناب حجةالاسلام دکتر علی راد، معاون پژوهشی پژوهشکدۀ تفسیر اهل بیت: و ویراستاران، نمونه خوانان و حروف نگاران گرامی و دیگر کسانی که سهمی ارجمند در تدوین این اثر دارند، تشکر و قدردانی می کنم و از خداوند می خواهم که همۀ ما را از خادمان همیشگی قرآن و اهل بیت پبامبر رحمت قرار دهد و به بهشت جاویدش درآورد.

عبدالهادی مسعودی

تیرماه ۱۳۹۲، نیمۀ شعبان ۱۴۳۴