عنوان کتاب : فهرست کتاب های چاپ سنگی کتابخانه آستانه حضرت عبدالعظیم(ع)
پديدآورنده : ابوالفضل حافظیان بابلی
پديدآورنده : علی صدرایی خویی
محل نشر : قم
ناشر : دارالحدیث
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1382
تعداد صفحه : 566
قطع : وزیری
زبان : فارسی
جستجو در Lib.ir

فهرست کتاب های چاپ سنگی کتابخانه آستانه حضرت عبدالعظیم(ع)

در کتابخانه فعلی آستانه حضرت عبدالعظیم، حدود سه هزار کتاب چاپ سنگی و سربی قدیم نگهداری می گردد. این کتاب ها اغلب در سده اخیر در کشورهای اسلامی (ایران، ترکیه، مصر، عراق، هند و پاکستان) به چاپ رسیده اند و در مواردی نیز کتاب های چاپ روسیه و اروپا در میان آنها به چشم می خورد. اغلب این کتاب ها در موضوعات علوم اسلامی مانند علوم قرآن، علوم حدیث، تاریخ و جغرافیا، فقه و اصول، بررسی های اسلامی، کلام و فلسفه و عرفان، ادبیات فارسی و عربی و ... هستند که در این کتاب به تفصیل معرفی شده اند.

این فهرست در سه بخش کتاب های فارسی، کتاب های عربی و سایر زبان ها (ترکی، اردو، انگلیسی و فرانسوی) و در هر بخش به ترتیب الفبایی، عنوان کتاب ها تنظیم شده است. در این اثر مجموعاً ۱۵۸۵ عنوان کتاب شناسانده شده است.

مقدمه

ورود صنعت چاپ به ايران تحول شگرفى در تاريخ كتاب به حساب مى آيد در سال ۱۳۳۲ق كه عباس ميرزا كارخانه چاپ سربى را در تبريز داير نمود و اولين كتاب چاپ سربى (جهاديه) را منتشر نمود نشر كتاب از دستنويس به چاپ تغيير كرد . ولى چاپ سربى در ايران ديرى نپائيد و چاپ سنگى جاى گزين چاپ سربى گرديد .

نخستين مطبعه چاپ سنگى را محمد صالح شيرازى از روسيه به تبريز وارد كرد و در سال ۱۲۵۰ق قرآنى را به صورت چاپ سنگى به چاپ رسانيد . با توجه به كم هزينه بودن چاپ سنگى ، چاپ سربى تا مدتى از گردونه انتشارات خارج گرديد .

در دهه هاى اخير كه چاپ سنگى بر چيده شده و چاپخانه هاى جديد به كار افتاده اند ، جامعه علمى براى دسترسى به تاريخ علم و سير تحول دانش و انديشه در سده اخير ، كتابهاى چاپ سنگى را مورد توجه قرار داده و روز بروز اين آثار در جامعه علمى توجه بيشترى را به خود جلب مى كند كه انتشار چندين فهرست در دهه اخير براى كتابهاى چاپ سنگى نشانگر آن است .[۱]

با شروع به كار دبيرخانه كنگره بزرگداشت حضرت عبدالعظيم حسنى ، تهيه فهرست براى كتابهاى چاپ سنگى كتابخانه عبدالعظيم حسنى به دبيرخانه مذكور پيشنهاد گرديد و  با استقبال مسئولين گنگره ، فهرست حاضر تدوين گرديد .

كتابخانه آستان حضرت عبدالعظيم

كتابخانه فعلى آستانه حضرت عبدالعظيم در سال ۱۳۲۳ ش به همت مرحوم جواد مؤذنى داير شده است .

هم اكنون تعداد كتابها و نشريات كتابخانه به حدود سى و پنج هزار جلد بالغ ميشود كه به سه بخش عمده تقسيم ميشوند:

۱ ـ ۷۵۰ نسخه خطى ، كه فهرست آن ها تهيه شده و جداگانه منتشر خواهد شد .

۲ ـ كتاب هاى چاپ سنگى و سربى قديم، شامل حدود ۳۰۰۰ جلد كه در كتاب حاضر معرفى شده اند.

۳ ـ كتاب هاى چاپى كه بر ۳۰۰۰۰ جلد بالغ مى شود و فهرست آنها به صورت رايانه اى تهيه شده و در كتابخانه در دسترس عموم قرار دارد .

كتابهاى چاپ سنگى كتابخانه

چنانچه عنوان شد در اين كتابخانه حدود ۳۰۰۰ كتاب چاپ سنگى و سربى قديم نگهدارى مى گردد اين كتابها اغلب در سده اخير در كشورهاى اسلامى (ايران ، تركيه ، مصر ، عراق ، هند و پاكستان) به چاپ رسيده اند و در مواردى نيز كتابهاى چاپ روسيه و اروپا در ميان آنها به چشم مى خورد .

شايان ذكراست كه در دوره رواج چاپ سنگى در ايران در كشورهاى تركيه ، مصر ، عراق ، روسيه و اروپا ، كتابها به صورت سربى منتشر مى شده است .

اغلب اين كتابها در موضوعات علوم اسلامى مانند: علوم قرآن ، علوم حديث ، تاريخ و جغرافيا ، فقه وصول ، بررسيهاى اسلامى ، كلام و فلسفه و عرفان ، ادبيات فارسى و عربى و... هستند كه در كتاب حاضر به تفصيل معرفى شده اند .

اسلوب تنظيم فهرست

اين فهرست در چند بخش (كتاب هاى فارسى، عربى، تركى، اردو، انگليسى و فرانسوى) و در هر بخش به ترتيب الفباى عنوان كتاب ها تنظيم شده است.

ترتيب چينش اطلاعات بدين نحو است :

۱ ـ نام كتاب ؛

۲ ـ موضوع كتاب : كه در روبروى عنوان كتاب در داخل پرانتز قرار گرفته است.

۳ ـ مؤلف يا مترجم : كه در زير عنوان كتاب قرار دارد.

۴ ـ نام كاتب نسخه ؛

۵ ـ سال و محل چاپ ؛

۶ ـ ناشر و مطبعه ؛

۷ ـ قطع كتاب (جيبى، رقعى، خشتى، وزيرى، وزيرى بزرگ، رحلى) ؛

۸ ـ تعداد صفحات ؛

۹ ـ شماره مسلسل كتاب : كه با آن شماره كتاب در مخزن مستقر شده و مى توان كتاب را از كتابخانه درخواست نمود.

۱۰ ـ براى سهولت مراجعه در پايان كتاب، فهارس : مؤلفين، مطبعه ها ، اماكن و كاتبان نيز افزوده شده است.

تقدير و تشكر

در تهيه و تنظيم اين فهرست سرورانى ما را يارى و همراهى نموده اند كه بى اعانت آن سروران اين فهرست به ثمر نمى رسيد در اينجا جهت تقدير و سپاس از همكارى آنان ، نامشان زيب اين دفتر مى گردد:

مسئول محترم كتابخانه جناب آقاى حسين مؤذنى ، جوانان فاضل و وارسته آقايان اميد مقيمى و مهدى سليمانى آشتيانى و سيد محمد حسين حكيم و مسئولين محترم گنگره جناب آقاى مهدى مهريزى و جناب آقاى على اكبر زمانى نژاد.

وآخر دعوانا ان الحمد للّه رب العالمين

على صدرايى خويى - ابوالفضل حافظيان بابلى


[۱]كه از جمله آنهاعبارتند از:

۱ ـ فهرست كتب چاپ سنگى موجود در كتابخانه سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى ، تهران ، ۱۳۷۱ش ، وزيرى ، ۱۵۴ص . در اين فهرست ۳۹۹ كتاب چاپ سنگى فارسى و ۲۲۰ كتاب عربى معرفى شده است .

۲ ـ فهرست كتب درسى چاپ سنگى موجود در كتابخانه ملى ايران ، تهران ، ۱۳۷۶ ش ، وزيرى ، ۴۱۵ص ، در اين فهرست ۹۹۱ كتاب چاپ سنگى معرفى شده است .

۳ ـ فهرست كتب چاپ سنگى فارسى كتابخانه ملى تبريز ، قم ، ۱۳۷۹ ش ، در اين فهرست ۱۰۳۰ كتاب چاپ سنگى فارسى معرفى شده است .

۴ ـ فهرست كتب چاپ سنگى كتابخانه آستان حضرت معصومه (س)، اين فهرست در سال ۱۳۷۷ش تأليف شده و در آن حدود ۳۴۰۰ نسخه چاپ سنگى فارسى و عربى و ديگر زبانها معرفى شده ، ولى تاكنون منتشر نشده است .