چهل حدیث امام باقر سلام الله علیه

چهل حدیث امام باقر سلام الله علیه

چهل حدیث امام باقر سلام الله علیه

الإمام الباقر علیه السلام :

 فی قَولِهِ تَعالیٰ: (آناءَ اللَّيلِ ساجِدا وقَائِما يَحْذَرُ الآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ ): يَعني صَلاةَ اللَّيلِ.

 امام باقر علیه السلام ـ در بارۀ این سخن خدای متعال: ( در درازای شب، به سجده و قيام به طاعت مشغول است و از روز واپسین پروا دارد و به رحمت پروردگارش اميدوار است ) ـ: مقصود، نماز شب است.

الكافي: ج۳ ص۴۴۴ ح۱۱،

الإمام الباقر علیه السلام :

 إنَّ اللّٰهَ تَبارَكَ وتَعالىٰ يُحِبُّ... المُتَوَحِّدَ بِالفِكرِ، المُتَخَلِّيَ بِالعِبَرِ، السّاهِرَ بِالصَّلاةِ.

 امام باقر علیه السلام: خداوند متعال، شخصى را دوست دارد كه... با اندیشه‏اش تنها شود، با عبرت‏ها خلوت گزيند، و با نماز، شب‏زنده‏دارى كند.

كتاب من لا يحضره الفقيه: ج۱ ص۴۷۴ ح۱۳۷۲،

الإمام الباقر عليه السلام‏ - في بَيانِ كَلامِ الإِمامِ عليه السلام بَعدَ ظُهورِهِ - :

 أوَّلُ ما يَنطِقُ بِهِ هذِهِ الآيَةَ : «بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ» (۱) ثُمَّ يَقولُ :

أنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ في أرضِهِ ، وخَليفَتُهُ ، وحُجَّتُهُ عَلَيكُم ، فَلا يُسَلِّمُ عَلَيهِ مُسَلِّمٌ إلّا قالَ : السَّلامُ عَلَيكَ يا بَقِيَّةَ اللَّهِ في أرضِهِ.

 كمال الدين - به نقل از محمّد بن مسلم در باره سخن امام مهدى عليه السلام پس از ظهور - : امام باقر عليه السلام فرمود: «اوّلين سخنش، اين آيه است: «بقيّة اللَّه برايتان بهتر است، اگر باايمان باشيد» . مى‏گويد: من بقيّة اللَّه (ذخيره خدا) در زمين اويم، و جانشين او و حجّت بر شما. پس هيچ كس بر او سلام نمى‏دهد، جز آن كه مى‏گويد: سلام بر تو، اى ذخيره الهى در زمينش!». (۱)

 (۱) هود : ۸۶ . كمال الدين : ص ۳۳۱ ح ۱۶

الإمام الباقر علیه السلام :

 العُلَماءُ في أنفُسِهِم خانَةٌ إن كَتَمُوا النَّصيحَةَ ، إن رَأَوا تائِهًا ضالاًّ لا يَهدونَهُ أو مَيِّتًا لا يُحيونَهُ ، فَبِئسَ ما يَصنَعونَ ، لِأَنَّ اللّهَ تَبارَكَ وتَعالى أخَذَ عَلَيهِمُ الميثاقَ فِي الكِتابِ أن يَأمُروا بِالمَعروفِ وبِما اُمِروا بِهِ ، وأن يَنهَوا عَمّا نُهوا عَنهُ ، وأن يَتَعاوَنوا عَلَى البِرِّ والتَّقوى ، ولا يَتَعاوَنوا عَلَى الإِثمِ والعُدوانِ .

 امام باقر عليه السلام : اگر دانشمندان نصيحت را پنهان دارند ، به خود خيانت كرده اند . اگر سرگشته اى گمراه را ديدند و او را ره ننمودند و يا مرده اى را زنده نكردند و ه كه چه كار زشتى كرده اند ! چون خداوند تبارك و تعالى در كتاب از ايشان پيمان گرفت كه به معروف و آنچه فرمان يافته اند فرمان دهند و از آنچه نهى شده اند نهى كنند و بر نيكوكارى و پرهيزگارى هميارى كنند و در گناه و ستم هميارى نكنند .

الكافي : ۸ / ۵۴ / ۱۶.

الإمام الباقر علیه السلام :

 زَكاةُ العِلمِ أن تُعَلِّمَهُ عِبادَ اللّهِ  .

 امام باقر عليه السلام : زكات دانش آموختن آن به بندگان خداست .

الكافي : ۱ / ۴۱ / ۳

الإمام الباقر علیه السلام :

 إنَّ الَّذي يُعَلِّمُ العِلمَ مِنكُم لَهُ أجرٌ مِثلُ أجرِ المُتَعَلِّمِ ولَهُ الفَضلُ عَلَيهِ، فَتَعَلَّمُوا العِلمَ مِن حَمَلَهِ العِلمِ، وعَلِّموهُ إخوانَكُم كَما عَلَّمَكُموهُ العُلَماءُ .

 امام باقر عليه السلام : آنكه از ميان شما دانش مى آموزد ، پاداشى مانند پاداش آنكه فرا مى گيرد و بيشتر از او دارد ، پس دانش را از حاملان دانش فرا گيريد و به برادرانتان بياموزيد؛ همان گونه كه دانشمندان به شما آموختند .

الكافي : ۱ / ۳۵ / ۲

الإمام الباقر علیه السلام :

 ما عَلِمتُم فَقولوا ، وما لَم تَعلَموا فَقولوا : «اللّهُ أعلَمُ» .

 امام باقر عليه السلام : آنچه را مى دانيد بگوييد و آن گاه كه نمى دانيد ، بگوييد «خداوند داناتر است» .

الكافي : ۱ / ۴۲ / ۴

الإمام الباقر عليه السلام ـ

في تفسير الرّاسِخونَ فِي العِلمِ ـ :مَن لا يَختَلِفُ في عِلمِهِ .

 امام باقر عليه السلام ـ در بيان معناى راسخان در دانش ـ : آنكه در دانشش اختلاف و دوگانگى نباشد .

الكافي : ۱ / ۲۴۵ / ۱

الإمام الباقر علیه السلام :

 العالِمُ كَمَن مَعَهُ شَمعَةٌ تُضيءُ لِلنّاسِ ، فَكُلُّ مَن أبصَرَ بِشَمعَتِهِ دَعا لَهُ بِخَيرٍ ، كَذلِكَ العالِمُ مَعَهُ شَمعَةٌ تُزيلُ ظُلمَةَ الجَهلِ والحَيرَةِ ، فَكُلُّ مَن أضاءَت لَهُ فَخَرَجَ بِها مِن حَيرَةٍ ، أو نَجا بِها مِن جَهلٍ ، فَهُوَ مِن عُتَقائِهِ مِنَ النّارِ.

 امام باقر عليه السلام : دانشمند مانند كسى است كه شمعى به همراه دارد كه به مردم نور مى دهد ، پس هر كه در پرتو شمع او ببيند ، وى را دعاى خير گويد؛ همين گونه دانشمند شمعى به همراه دارد كه تاريكى نادانى و حيرت را مى زدايد ، پس هركس در پرتو آن از حيرت بيرون آيد يا از نادانى رهايى يابد ، از رهيدگان او از آتش است.

الاحتجاج : ۱ / ۱۱ / ۶

الإمام الباقر علیه السلام :

 إذا سَمِعتُمُ العِلمَ فَاستَعمِلوهُ ، ولتَتَّسِع قُلوبُكُم ، فَإِنَّ العِلمَ إذا كَثُرَ في قَلبِ رَجُلٍ لا يَحتَمِلُهُ قَدَرَ الشَّيطانُ عَلَيهِ .

 امام باقر عليه السلام : هر گاه دانش را شنيديد ، آن را به كار بنديد و بايد گنجايش دلهايتان بيشتر شود؛ زيرا دانش چون در دل انسانى كه تحمّل آن را ندارد فراوان شود ، شيطان بر او چيره مى گردد.

الكافي : ۱ / ۴۵ / ۷

الإمام الباقر علیه السلام :

 ما شيبَ شَيءٌ بِشَيءٍ أحسَنُ مِن حِلمٍ بِعِلم .

 امام باقر عليه السلام : چيزى با چيزى به زيبايى بردبارى با دانش آميخته نگشت .

الإرشاد : ۲۶۶

الإمام الباقر علیه السلام :

 صَمتُ الأَديبِ عِندَ اللّهِ أفضَلُ مِن تَسبيحِ الجاهِلِ .

امام باقر عليه السلام : سكوت اديب نزد خدا برتر از تسبيح نادان است .

أعلام الدين : ۹۶ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 واللّهِ لَمَوتُ عالِمٍ أحَبُّ إلى إبليسَ مِن مَوتِ سَبعينَ عابِدًا .

 امام باقر عليه السلام : به خدا سوگند ، نزد ابليس مرگ دانشمند از مرگ هفتاد عابد محبوبتر است .

حلية الأولياء : ۳ / ۱۸۳

الإمام الباقر علیه السلام :

 تَذاكُرُ العِلمِ دِراسَةٌ ، والدِّراسَةُ صَلاةٌ حَسَنَةٌ .

امام باقر عليه السلام : گفتگوى علمى ، درس و درس ، نمازى نيكوست .

الكافي : ۱ / ۴۱ / ۹

الإمام الباقر علیه السلام :

 لا يَكونُ العَبدُ عالِمًا حَتّى لا يَكونَ حاسِدًا لِمَن فَوقَهُ ، ولا مُحَقِّرًا لِمَن دونَهُ .

امام على عليه السلام : بنده دانشمند نباشد ، مگر آنكه بر بالاتر از خود حسد نورزد و فروتر از خود را خوار نشمرد .

تحف العقول : ۲۹۴

الإمام الباقر عليه السلام ـ

في تَفسيرِ قَولِهِ تَعالى: « فَقَد آتَينا آلَ إبراهيمَ الكِتابَ و الحِكمَةَ و آتَيناهُم مُلكًا عَظيمًا » ـ : فَأَمَّا الكِتابُ فَهُوَ النُّبُوَّةُ، وأمَّا الحِكمَةُ فَهُمُ الحُكَماءُ مِنَ الأَنبِياءِ مِنَ الصَّفوَةِ .

 امام باقر عليه السلام ـ در تفسير گفته خداى متعال : «بى گمان ما به خاندان ابراهيم كتاب و حكمت داديم و فرمانروايى بزرگى به آنان بخشيديم» : منظور از كتاب همان نبوّت است و مقصود از حكمت ، همان حكيمان از ميان پيامبران برگزيده هستند .

الكافي: ۸ / ۱۱۸ / ۹۲

الإمام الباقر علیه السلام :

 مِن سَعادَةِ الرَّجُلِ أن يَكونَ لَهُ الوَلَدُ يُعرَفُ فيهِ شِبهُهُ، خَلقُهُ و خُلُقُهُ و شَمائِلُهُ.

امام باقر عليه السلام : از سعادت هاى مرد ، اين است كه فرزندش در جسم و اخلاق و رفتار ، به او شباهت داشته باشد .

الكافي : ج ۶ ص ۴ ح ۲

الإمام الباقر علیه السلام :

 مَن طَهُرَت وِلادَتُهُ دَخَلَ الجَنَّةَ .

امام باقر عليه السلام : كسى كه ولادتش پاك باشد ، وارد بهشت مى شود .

المحاسن : ج ۱ ص ۲۳۳ ح ۴۲۳

الإمام الباقر علیه السلام :

 إذا أرَدتَ الوَلَدَ فَقُل عِندَ الجِماعِ : اللّهُمَّ ارزُقني وَلَدا، وَ اجَعَلهُ تَقِيّا لَيسَ في خَلقِهِ زِيادَةٌ و لا نُقصانٌ، وَ اجعَل عاقِبَتَهُ إلى خَيرٍ.

 امام باقر عليه السلام : هرگاه فرزند خواستى ، هنگام آميزش بگو : «بار الها! فرزندى روزى ام كن و او را با تقوا قرار ده ؛ نه افزونى در جسم او باشد ، نه كاستى، و او را عاقبت به خير گردان» .

الكافي : ج ۶ ص ۱۰ ح ۱۲

الإمام الباقر علیه السلام :

 يَابنَ الأيّامِ الثَّلاثِ، يَومُكَ الَّذي وُلِدتَ فيهِ، و يَومُكَ الَّذي تَنزِلُ فيهِ قَبرَكَ ، ويَومُكَ الَّذي تَخرُجُ فيهِ إِلى رَبِّكَ، فَيَا لَهُ مِن يَومٍ عَظيمٍ.

 امام باقر عليه السلام : اى فرزندِ روزهاى سه گانه : آن روز كه در آن زاده شدى ، آن روز كه در قبرت فرود مى آيى و آن روز كه به سوى پروردگارت بيرون مى آيى . اى واى بر او از آن روز بزرگ!

تحف العقول : ص ۲۹۲

الإمام الباقر علیه السلام :

 أَصدَقُ الأَسماءِ ما سُمِّيَ بِالعُبودِيَّةِ، و أَفضَلُها أَسماءُ الأَنبِياءِ.

 امام باقر عليه السلام : درست ترين نام ها ، آن است كه به بندگى خوانده شود و برترينِ آنها ، نام پيامبران است .

الكافي : ج ۶ ص ۱۸ ح ۱

الإمام الباقر علیه السلام :

 شَرُّ الآباءِ مَن دَعاهُ البِرُّ إلَى الإِفراطِ، وشَرُّ الأَبناءِ مَن دَعاهُ التَّقصيرُ إلَى العُقوقِ.

 امام باقر عليه السلام : بدترين پدر ، كسى است كه نيكى كردن ، او را به زياده روى وا دارد و بدترين فرزند ، كسى است كه كوتاهى كردن ، او را به نافرمانى و آزردن [ پدر] وا دارد .

 تاريخ اليعقوبي : ج ۲ ص ۳۲۰

الإمام الباقر علیه السلام :

 إذا اُدخِلَ المؤمنُ قَبرَهُ نُوديَ : ألا إنّ أوّلَ حِبائكَ الجَنَّةُ ، و حِباءَ مَن تَبِعَكَ المَغفِرَةُ .

 امام باقر عليه السلام : چون مؤمن در گور خود نهاده شود، او را ندا آيد : هان! نخستين هديه به تو بهشت است و هديه كسانى كه تشييعت كرده اند، آمرزش.

الكافي : ۳ / ۱۷۲ /۱ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 الأنبياءُ على خَمسَةِ أنواعٍ : مِنهُم مَن يَسمَعُ الصَّوتَ مِثلَ صَوتِ السِّلسِلَةِ فَيَعلَمُ ما عنى بهِ ، و مِنهُم مَن يُنَبّأُ في مَنامِهِ مِثلُ يُوسُفَ و إبراهيمَ ، و مِنهُم مَن يُعايِنُ ، و مِنهُم من يُنكَتُ في قَلبهِ و يُوقَرُ في اُذُنهِ .

 امام باقر عليه السلام : پيامبران بر پنج گونه اند : برخى از آنان صدا را، مانند صداى زنجير، مى شنوند و به مقصود آن پى مى برند. برخى در خواب به آنان خبر داده مى شود، مانند يوسف و ابراهيم و برخى از ايشان مى بينند و برخى به دلشان كوبيده و در گوششان طنين افكنده مى شود.

تفسير العيّاشي : ۲ / ۱۶۶ /۳ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 مَن أفتَى الناسَ بغيرِ عِلمٍ و لا هُدىً، لَعَنَتهُ ملائكةُ الرَّحمَةِ و ملائكةُ العذابِ ، و لَحِقَهُ وِزرُ مَن عَمِلَ بِفُتياهُ .

 امام باقر عليه السلام : هر كس بدون علم و هدايت به مردم فتوا دهد، فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب بر او لعنت فرستند و گناه آن كه به فتواى او عمل كند دامنگيرش شود.

الكافي : ۱ / ۴۲ /۳.

الإمام الباقر علیه السلام :

 إنَّ اللّهَ يُبغِضُ الفاحِشَ المُتَفَحِّشَ .

 امام باقر عليه السلام : خداوند شخص ناسزا گوى بد دهن را دشمن دارد.

الكافي : ۲ / ۳۲۴ /۴.

الإمام الباقر علیه السلام :

 عَجَبا للمُختالِ الفَخورِ ! و إنّما خُلِقَ مِن نُطفَةٍ ثمّ يَعودُ جِيفَةً ، و هُو فيما بينَ ذلكَ لا يَدرِي ما يُصنَعُ بهِ !

 امام باقر عليه السلام : شگفتا از متكبّرِ فخر فروش! او كه از نطفه اى آفريده شده و آن گاه به مردارى تبديل مى شود و در اين ميان نمى داند با او چه خواهد شد!

الكافي : ۲ / ۳۲۹ /۴.

الإمام الباقر علیه السلام :

 بادِرْ بانتِهازِ البُغيَةِ عِندَ إمكانِ الفُرصَةِ ، و لا إمكانَ كَالأيّامِ الخالِيَةِ مَع صِحَّةِ الأبدانِ .

 امام باقر عليه السلام : چون فرصت دست دهد به سوى هدف خود بشتاب، و هيچ فرصتى مانند روزهاى فراغتِ همراه با تندرستى نيست.

تحف العقول : ۲۸۶.

الإمامُ الباقرُ عليه السلام ـ

لَمّا سُئلَ عَنِ النِّكاحِ ـ : مَن خَطَبَ إلَيكُم فَرَضِيتُم دِينَهُ و أمانَتَهُ فَزَوِّجُوهُ «إلاّ تَفعَلُوهُ تَكُنْ فِتنَةٌ فِي الأَرضِ و فَسادٌ كَبيرٌ» .

 امام باقر عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از ازدواج ـ فرمود: هرگاه كسى از دختر شما خواستگارى كرد و ديندارى و امانتدارى او را پسنديديد، به او همسر دهيد كه «اگر چنين نكنيد فتنه و فساد بزرگى در روى زمين پديد آيد».

الكافي : ۵ / ۳۴۷ /۱.

الإمام الباقر علیه السلام :

 البِرُّ و صَدقَةُ السِّرِّ يَنفِيانِ الفَقرَ .

 امام باقر عليه السلام : نيكى كردن و صدقه نهانى، فقر را از بين مى برند.

بحار الأنوار : ۷۴ / ۸۱ /۸۳.

الإمامُ الباقرُ عليه السلام ـ في وصيَّتِهِ لجابرِ بنِ يزيدَ الجُعفيِّ ـ :

لا فَقرَ كفَقرِ القَلبِ ، و لا غِنى كَغِنَى النفسِ  .

 امام باقر عليه السلام ـ در سفارش به جابر بن يزيد جعفى ـ فرمود : هيچ فقرى چون فقرِ دل نيست و هيچ غنايى چون غناى نفْس نباشد.

تحف العقول : ۲۸۶.

الإمام الباقر علیه السلام :

 لا يُسألُ في القَبرِ إلاّ من مَحَضَ الإيمانَ مَحضا، أو مَحَضَ الكُفرَ مَحضا، فقلتُ لَهُ : فسائرُ الناسِ ؟ فقالَ : يُلهى عَنهُم .

امام باقر عليه السلام فرمود : در قبر تنها كسانى مورد سؤال قرار مى گيرند كه مؤمن محض يا كافر محض باشند. [راوى مى گويد: ]عرض كردم: پس، ديگر مردم چه؟ فرمود: از آنها چشم پوشى مى شود.

بحار الأنوار: ۶ / ۲۳۵ /۵۲.

الإمام الباقر علیه السلام :

 مَن أتَمَّ رُكوعَهُ لم تَدخُلْهُ وَحشَةٌ في قَبرِهِ .

 امام باقر عليه السلام : هر كه ركوع نمازش را كامل انجام دهد، هيچ ترس و وحشتى در قبر به سراغش نمى آيد.

ثواب الأعمال : ۵۵ / ۱ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 إنّ المؤمنَ يُبتَلى بكُلِّ بَليَّةٍ و يَموتُ بكُلِّ مِيتَةٍ إلاّ أنّهُ لا يَقتُلُ نفسَهُ .

 امام باقر عليه السلام : مؤمن به هر بلايى گرفتار مى شود و با هر مرگى مى ميرد، اما خود كشى نمى كند.

الكافي : ۳ / ۱۱۲ /۸.

الإمام الباقر علیه السلام :

 في قَضاءِ اللّهِ كُلُّ خَيرٍ للمؤمنِ .

امام باقر عليه السلام : در قضاى خداوند هر گونه خيرى براى مؤمن، نهفته است.

التمحيص : ۵۸ / ۱۱۸ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 تَخَلَّصْ إلى إجمامِ القَلبِ بِقِلَّةِ الخَطَأِ .

 امام باقر عليه السلام : با كم كردن خطا، به آسايش دل دست ياب.

تحف العقول : ۲۸۵.

الإمامُ الباقرُ عليه السلام:

مَن قَنِعَ بما رَزَقَهُ اللّهُ فهُو مِن أغنَى الناسِ .

امام باقر عليه السلام: كسى كه به آنچه خدا روزيش كرده قانع باشد، از توانگرترين مردمان است.

الكافي : ۲ / ۱۳۹ /۹.

الإمام الباقر علیه السلام :

 انزِلْ ساحَةَ القَناعَةِ باتِّقاءِ الحِرصِ ، و ادفَعْ عَظيمَ الحِرصِ بِإيثارِ القَناعَةِ .

امام باقر عليه السلام : با پرهيز از حرص، در آستانِ قناعت بار افكن و با برگزيدن قناعت، كوه حرص را پس بزن.

بحار الأنوار: ۷۸ / ۱۶۳ /۱.

الإمام الباقر علیه السلام :

 ما دَخَلَ قَلبَ امرِئٍ شيءٌ مِن الكِبرِ إلاّ نَقَصَ مِن عَقلِهِ مِثلُ ما دَخَلَهُ مِن ذلكَ ، قَلَّ ذلكَ أو كَثُرَ .

امام باقر عليه السلام : هيچ مقدارى از تكبّر به دل آدمى راه نيابد، مگر اين كه به همان اندازه،كم باشد يا زياد، از خردش كاسته شود.

بحار الأنوار : ۷۸ / ۱۸۶ /۱۶.

الإمام الباقر علیه السلام :

 الكِبرُ رِداءُ اللّهِ، و المُتَكبِّرُ يُنازِعُ اللّهَ رِداءَهُ .

امام باقر عليه السلام : كِبر، رداى خداست و شخص متكبّر بر سر تصاحب رداى خدا، با او مى ستيزد.

بحار الأنوار : ۷۳ / ۲۱۴ /۴ .

الإمام الباقر علیه السلام :

 إنّ الكذبَ هُو خَرابُ الإيمانِ .

امام باقر عليه السلام : دروغ، ويران كننده ايمان است.

بحار الأنوار : ۷۲ / ۲۴۷ /۸.