تحمّل آزار ديگران

حدیث

الأمالى للصدوق : حدّثنا عليّ بن أحمد ، قال : حدّثنا محمّد بن أبى عبد اللَّه الكوفي، عن سهل بن زياد الآدمى ، عن عبد العظيم بن عبد اللَّه الحسنى ، عن عليّ بن محمّد بن عليّ بن موسى بن جعفر بن محمّد بن عليّ بن الحسين بن عليّ بن أبى طالب عليهم السلام ، قال :

لَمّا كَلَّمَ اللَّهُ‌عزّ وجلّ موسى‌ بنَ عِمرانَ عليه السلام... قالَ : إلهى ! فَما جَزاءُ مَن صَبَرَ عَلى‌ أذى النّاسِ وشَتْمِهِم فيكَ ؟

قالَ : اُعينُهُ عَلى‌ أهوالِ يَومِ القِيامَةِ.[1]

ترجمه‌

حضرت عبد العظيم عليه السلام: امام هادى عليه السلام فرمود : «هنگامى كه خداوند با موسى بن عمران عليه السلام سخن مى‌گفت ، ... موسى گفت : پروردگارا ! پاداش كسى كه به خاطر تو بر اذيّت و آزار مردم و دشنام آنها شكيبايى ورزد، چيست ؟

فرمود : اى موسى ! او را در سختى‌هاى روز قيامت، كمك خواهم كرد» .

شرح‌

تحمّل آزار ، دو گونه است : گونه‌اى بسيار نكوهيده و گونه‌اى بسيار پسنديده . تحمّل آزار به معناى تسليم شدن در برابر خواست‌هاى نامشروع متجاوزان و تركِ مقاومت و اظهار ضعف و زبونى در برابر سختى‌ها ، از نظر اسلام ، بسيار نكوهيده است ، تا آن جا كه امام على عليه السلام مى‌فرمايد:

المَنِيَّةُ وَ لَا الدَّنِيَّةُ .[2]

مرگ، آرى ! ننگ، هرگز! گونه ديگر از تحمّل آزار ، رنج ديدن در جهت رعايت حقوق ديگران و در راه انجام دادن وظايف دينى ، بخصوص در مسير جهاد آزاديبخش است كه موجب عزّت و افتخار در دنيا و پاداش بزرگ الهى در آخرت مى‌گردد .[3]

بى ترديد در هيچ مكتبى تا اين حد و با اين دقّت ، حرمت و كرامت و حقوق انسان ، مورد توجّه نيست .


[۱] الأمالى ، صدوق : ص 276 - 277 ح 307 ، بحار الأنوار : ج 68 ص 421 ح 46 . نيز ، ر . ك : همين كتاب : ح 92 .

[۲] نهج البلاغة : حكمت 396 .

[۳] ر . ك : دانش‌نامه قرآن و حديث : مَدخل «آزاررسانى (الأذى)» ، فصل ششم .