275
مَنهَجُ اليقين

[ فضيلت تمجيد ]

و تمجيد ، اظهار مجد و بزرگى و بيان صفات كمال الهى است .
و ابن بابويه رحمه الله در ثواب الأعمال ، از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت كرده كه فرمود : دوست ترينِ اعمال نزد خداى تعالى ، آن است كه او را به آن ، تمجيد مى كنند. ۱
و بهترين تمجيدها آن است كه خداى تعالى ، خود را به آن ، تمجيد مى فرمايد ۲ ، چنانچه ابن بابويه در ثواب الأعمال و كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده اند كه فرمود : خداى تعالى ، در هر شبانه روزى ، سه ۳ مرتبه خود را تمجيد مى فرمايد . پس كسى كه خداى ـ عزَّ و جلَّ ـرا به آنچه خود تمجيد مى فرمايد ۴ ، تمجيد كند در حال شقاوت ، او را به سعادت ، مبدّل سازد و آن تمجيد اين است كه بگويد : «أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ رَبُّ الْعَالَمِينَ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلّا أنْتَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ الْعَلِىُّ الْكَبِيرُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلاَّ أنْتَ مِنكَ بَدَاءَ الْخَلْقُ وَإلَيْكَ يَعُودُ ، أنْتَ اللّه ُ الَّذِى ۵ لا إلهَ إلَا أنْتَ لَمْ تَزَلْ وَ لا تَزَالُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ خَالِقُ الْخَيْرِ وَالشَّرِّ ، أنْتَ اللّه ُ الَّذِى لا إلهَ إلَا أنْتَ خَالِقُ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ الأَْحَدُ ۶ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُوْلَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوا أحَدٌ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ ۷
الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبّارُ الْمُتَكَبِّرُ ، سُبْحانَ اللّه ِ عَمّا يُشْرِكُونَ ، هُوَ اللّه ُ الْخَالِقُ الْبَارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الأَْسْماءُ الْحُسْنى ، يُسَبِّحُ لَهُ ما فِى السَّمواتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ، أنْتَ اللّه ُ لا إلهَ إلَا أنْتَ الْكَبِيرُ وَالْكِبرِياءِ رِدَاؤُكَ» . ۸ و تمجيد الهى را به روايت ديگر نيز روايت كرده .

1.. ثواب الاعمال ، ص ۱۳ .

2.. الف : - «و بهترين تمجيدها آن است كه خداى تعالى ، خود را به آن تمجيد مى فرمايد» .

3.. الف : - «سه» .

4.. ب و ج : - «پس كه خداى ـ عزَّ و جلَّ ـ را به آنچه خود تمجيد مى فرمايد» .

5.. ج : - «الّذى» .

6.. ب و ج : «أحدٌ» .

7.. الف و ب : - «لا اله الّا أنت» .

8.. ثواب الاعمال ، ص ۱۳ و ۱۴ ؛ الكافى ، ج ۲ ، ص ۵۱۶ ، ح ۲ .


مَنهَجُ اليقين
274

[ چهارم : فصليت حمد و ثناى الهى ]

چهارم ، ثناى بر خداى تعالى است و ثنا ، عبارت از وصف خوبى است و تحميد و تمجيد و تكبير و شكر و را شامل است ، و احاديث در فضل تحميد ، بسيار است .
از آن جمله ، شيخ مفيد رضى الله عنه در مجالس و شيخ طوسى رحمه الله در امالى ، از حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله روايت كرده اند كه : «لا إله إلاّ اللّه » ، نصف ترازو است و «الحمد للّه » ، ميزان را پُر مى كند . ۱
و ابن بابويه رحمه الله در خصال ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : شكر هر نعمتى ، هر چند عظيم باشد ، آن است كه خداى ـ عزَّ و جلَّ ـ را حمد كنى . ۲ و به اين مضمون ، چند حديثْ وارد شده .
و در ثواب الأعمال ، از آن حضرتْ روايت كرده كه فرمود : كسى كه بگويد : «الْحَمْدُ للّه ِِ كَما هُوَ أهْلُهُ» ، نويسندگان آسمان را مشغول مى سازد. مردى پرسيد كه : چگونه مشغول مى سازد نويسندگان را؟ فرمود كه : ايشان مى گويند : خداوندا ! ما غيب نمى دانيم ، يعنى نمى دانيم ۳ كه حمدى كه خداى تعالى ، اهل و سزاوار آن است ، كدام است؟ پس خداى مى فرمايد كه : شما بنويسيد حمد بنده مرا به نحوى كه او گفته ، و ثواب آن ، بر من است . ۴
و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : كسى كه هر روز ، هفت مرتبه بگويد : «الْحَمْدُ للّه ِِ عَلى كُلِّ نِعْمَةٍ كانَتْ أوْ هِىَ كائنَةٌ» ، پس به تحقيق كه او كرده است شكر آنچه را كه گذشته ۵ و آنچه [ را كه ]مى آيد . ۶
و كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه مردى پرسيد كه : كدام يك از افعال ۷ ، دوست تر است نزد خداى تعالى؟ فرمود : آن كه حمد الهى به جا آورى . ۸
و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : و ۹ كسى كه چهار مرتبه در صباح بگويد «الحَمْدُ للّه ِِ رَبِّ الْعَالَمِينَ» ، پس به تحقيق كه ادا كرده است شكر آن روز را . و ۱۰ كسى كه در شام ، چهار مرتبه بگويد ، ادا كرده است شكر آن شب را . ۱۱
و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : هر دعايى كه قبل از آن تحميد نباشد ، اَبْتر ۱۲ است. اوّل ، تحميد است و بعد از آن ، ثنا. مردى پرسيد كه : اقلّ آنچه از تحميد كافى است ، كدام است؟ فرمود : آن كه بگويى : «اَللَّهُمَّ أنْتَ الأوَّلُ فَلَيْسَ قَبْلَكَ شَىْ ءٌ ، وَ أنْتَ الآخِرُ فَلَيْسَ بَعْدَكَ شَىْ ءٌ ، وَ أنْتَ الظَّاهِرُ فَلَيْسَ فَوْقَكَ شَىْ ءٌ ، وَ أنْتَ الْبَاطِنُ فَلَيْسَ دُونَكَ شَىْ ءٌ ، و أنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكيمُ» . ۱۳
و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : اقلّ آنچه از تحميد ، مجزى است ، آن است كه بگويى : «الحَمْدُ للّه ِِ الَّذِى عَلا فَقَهَرَ وَ الْحَمْدُ للّه ِِ الَّذى مَلَكَ فَقَدَرَ ، وَ الْحَمْدُ للّه ِِ الَّذى بَطَن فَخَبَر ۱۴ ، وَ الْحَمْدُ للّه ِِ الَّذِى يُحْيِى الْمَوْتَى وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَىْ ءٍ قَدِيرٌ» . ۱۵

1.. الأمالى ، مفيد ، ص ۲۴۶ ، ح ۱ ؛ الأمالى ، طوسى ، ص ۱۹ ، ح ۲۱ .

2.. الخصال ، ص ۲۱ ، ح ۷۳ .

3.. الف و ب : - «يعنى نمى دانيم» .

4.. ثواب الأعمال ، ص ۱۳ .

5.. ج : «گذشت».

6.. همان ، ص ۹ .

7.. ج : «اعمال» .

8.. الكافى ، ج ۲ ، ص ۵۰۳ ، ح ۲ .

9.. ب : - «و» .

10.. ب : - «و».

11.. الكافى ، ج ۲ ، ص ۵۰۳ ، ح ۵ .

12.. اَبتَر : ناقص ، ناكامل .

13.. همان ، ج ۲ ، ص ۵۰۳ و ۵۰۴ ، ح ۶ .

14.. الف : - «و الحمد للّه الّذى بطن فَخَبَر» .

15.. الكافى ، ج ۲ ، ص ۵۰۴ ، ح ۷ ؛ الرسائل العشر ، ابن فد حلى، ص ۴۴۰ .

  • نام منبع :
    مَنهَجُ اليقين
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1388
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 210735
صفحه از 527
پرینت  ارسال به