397
مَنهَجُ اليقين

[ نكوهش حسد ]

وَ اِيَّاكُمْ أنْ يَحْسُدَ بَعْضُكُمْ بَعْضا ، فَإنَّ الكُفْرَ أصْلُهُ الْحَسَدُ .
و پرهيز نماييد از آن كه بر يكديگر حسد بورزيد ؛ زيرا كه اصل كفر ، حسد است .
و حسد ، عبارت از آن است كه كسى آرزو كند زايل شدن نعمتى را از ديگرى از براى آن كه به دست او آيد يا هيچ نداشته باشند . و غِبطه ، آن است كه آرزو كند حاصل شدن آن نعمت را از براى خود ، بى آن كه زوال نعمت ديگرى را خواهد . و غبطه از صفات حميده ، و حسد از كبائرِ صفات ذميمه است .
و محمّد بن يعقوب كلينى رحمه الله از حضرت امام صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : مؤمن ، صاحب غبطه مى باشد و حسد نمى ورزد و منافق ، حسد مى ورزد و صاحبِ غبطه نمى باشد . ۱
و از جمله آنچه در باب حسد وارد شده ، از آن حضرت روايت نموده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه : خداى ـ عزَّ و جلَّ ـ به موسى بن عمران عليه السلام خطاب فرمود كه : يابن عمران ! حسد مبر بر مردم در آنچه من از فضل خود به ايشان عطا مى كنم ، و چشم بر آن مينداز و دل بر آن مبند ؛ زيرا كه حسود ، راضى به نعمت من نيست و منع مى كند قسمتى را كه من در ميان بندگان خود كرده ام ، و كسى كه چنين باشد ، من از او نيستم و او از من نيست . ۲
و از آن حضرت ، روايت كرده فرمود : آفت دين ، حسد است و عُجْب ، يعنى خودبينى و افتخار ۳ . ۴ و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : حسد ، ايمان را مى خورَد ، همچنان كه آتش ، هيمه را مى خورَد . ۵
و ابن بابويه رحمه الله در خصال ، از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود : حضرت لقمان به پسر خود گفت كه : حسد [ كننده ] سه علامت دارد : وقتى كه از برابر مى رود ، غيبت مى كند ؛ و وقتى كه حاضر مى شود ، تملّق مى كند ؛ و وقتى كه مصيبتى روى مى دهد ، شماتت مى كند . ۶
و از حضرت امير المؤمنين عليه السلام روايت كرده كه فرمود : خداى ـ عزَّ و جلَّ ـ شش طايفه را به شش خصلت ، عذاب مى كند : عرب ۷ را ۸ به عصبيّت ، و دهقانان را (يعنى رؤسا و كلانتران عجم را) به تكبّر ، و اُمَرا را به جور و ستم ، و فقها را به حسد ، و تجّار را به خيانت ، و اهل رُستاق را به نادانى . ۹
و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه : حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله هر روز ، از شش چيز استعاذه مى فرمود : از شكّ و شرك و حميّت و غضب و بَغى و حسد . ۱۰
و از حضرت امير المؤمنين عليه السلام منقول است كه فرمود : خداى تعالى ، حسد را خير دهد كه بسيار با عدل و انصاف است ؛ زيرا كه اوّلْ مرتبه ، صاحب خودش را مى كُشد . ۱۱

1.. همان ، ص ۳۰۷ ، ح ۷ .

2.. همان ، ص ۳۰۷ ، ح ۶ .

3.. الف : - «و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : آفت دين ، حسد است و عُجْب ، يعنى خودبينى و افتخار» .

4.. همان ، ح ۵ .

5.. همان ، ص ۳۰۶ ، ح ۱ و ۲ و ج ۴ ، ص ۸۹ ، ح ۹ .

6.. الخصال ، ص ۱۲۱ ، ح ۱۱۳ .

7.. ب : «اعراب» .

8.. الف : - «را» .

9.. همان ، ص ۳۲۵ ، ح ۱۴ .

10.. همان ، ص ۳۲۹ ، ح ۲۴ .

11.. عيون الحكم والمواعظ ، ص ۵۰۳ ؛ بحار الأنوار ، ج ۷۰ ، ص ۲۴۱ ، ذيل ح ۱ .


مَنهَجُ اليقين
396

[ مذمت ظلم و تعدّى ]

وَ اِيّاكُمْ أنْ يَبْغِىَ بَعْضُكُمْ عَلَى بَعضٍ ، فَإنَّها ليْسَتْ مِنْ خِصَالِ الصَّالِحِينَ ، فَإنَّهُ مَنْ بَغَى صَيَّر اللّه ُ بَغْيَهُ عَلَى نَفْسِهِ ، وَ صَارَتْ نَُصْرَةُ اللّه ِ لِمَنْ بُغِىَ عَلَيهِ ، وَ مَنْ نَصَرَهُ اللّه ُ غَلَبَ وَ أصَابَ الظَّفَرَ مِنَ اللّه ِ .
و احتراز كنيد از آن كه بر ديگران ، تعدّى و زيادتى نماييد ؛ زيرا كه بغى ، از خصلت هاى اهل صلاح و خوبان نيست ، از اين جهت كه كسى كه بغى و تعدّى مى كند ، خداى تعالى ، بغىِ او را به خودش برمى گرداند . و نصرت و مدد الهى به كسى مى رسد كه تعدّى و زيادتى بر او واقع شده . و هر كس كه خداى تعالى او را يارى كند ، بر خصم ، غالب و از جانب الهى ظفر مى يابد .
و كلينى رحمه الله از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه : حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه ۱ : از بدى ها ، چيزى كه عقوبتش زودتر به صاحبش مى رسد ، بغى است . ۲
و از آن حضرت ، روايت كرده كه فرمود : شيطان ، به لشكر خود مى گويد كه : در ميان بنى آدم ، بغى و حسد بيندازيد ؛ زيرا كه اين دو صفت ، پيش خداى تعالى ، عديل شرك اند . ۳
و معنى بغى ، در اصل لغت ، از حد بيرون رفتن است و اين معنى ، در ضمن تكبّر و ظلم و بعضى ديگر از صفات ذميمه ، متحقّق مى شود . و بعضى احاديث در باب بغى ، قبل از اين مذكور شد .

1.. ب : - «كه» .

2.. الكافى ، ج ۲ ، ص ۴۶۰ ، ح ۱ .

3.. همان ، ص ۳۲۷ ، ح ۲ .

  • نام منبع :
    مَنهَجُ اليقين
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1388
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 210830
صفحه از 527
پرینت  ارسال به