چهل حدیث امام حسن عسکری سلام الله علیه

خداشناسی

۱ . امام عسكرى عليه السلام :

اللّه ُ هُوَ الّذِي يَتَألَّهُ إلَيْهِ عِنْدَ الحَوَائِجِ وَالشَّدائِدِ كُلُّ مَخْلُوقٍ ، عِنْدَ انْقِطَاعِ الرَّجَاءِ مِنْ كُلِّ مَنْ دُونَهُ .

اللّه ، هموست كه هر آفريده اي به هنگام نيازها وسختيها واميد بر كندن از هر كه جز او ، بدو پناه مي برد .

بحار الانوار جلد ۳ ص ۴۱ ح ۱۶

تعیین امام بعد از خود

۲ . امام عسكرى عليه السلام :

وقد سُئلَ عن الحُجّةِ والإمامِ بعدَهُ : ابْنِي محمّدٌ ، وهُو الإمامُ والحُجّةُ بَعدي ، مَن ماتَ ولَم يَعرفْهُ ماتَ مِيتةً جاهليّةً . أمَا إنّ لَه غَيبةً يَحارُ فيها الجاهلونَ ، ويَهْلِكُ فيها المُبطِلونَ ، ويَكْذِبُ فيها الوَقّاتونَ ، ثُمّ يَخرُجُ فكَأنّي أنظُرُ إلى الأعْلامِ البِيضِ تَخْفِقُ فوقَ رأسِهِ بِنَجفِ الكوفةِ .

امام عسكرى عليه السلامـ در پاسخ بـه پـرسـش از حجّت و امام بعد از ايشان ـ : فرزندم محمّد ، اوست امام و حجّت پس از من . هر كه بميرد و او را نشناسد به مرگ جاهلى مرده است . بدانيد كه او را غيبتى است كه جاهلان درباره آن سرگشته شوند و باطل گرايان به نابودى افتند . كسانى كه (براى ظهور او) زمان تعيين كنند دروغ گويند . پس از آن غيبت ظهور مى كند . گويى پرچمهاى سفيد را مى بينم كه در نجفِ كوفه برفراز سر او در اهتزازند .

بحار الأنوار : ۵۱ / ۱۶۰ / ۷

انس با خدا

۳ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن أنِسَ باللّه اسْتَوحَشَ مِن النّاسِ .

هر كه با خدا همدم شود با مردم خو نگيرد .

الدرّة الباهرة : ۴۳

بلا و نعمت

۴ . امام عسكرى عليه السلام :

ما مِن بَلِيّةٍ إلاّ وللّه ِ فيها نِعمَةٌ تُحيطُ بِها .

هيچ گرفتارى و بلايى نيست مگر آن كه نعمتى از خداوند آن را در ميان گرفته است .

بحارالانوار جلد ۷۸ ص ۳۷۴ ح ۳۴

جدال نیکو

۵ . امام عسكرى عليه السلام :

ذُكرَ عند الصّادقِ عليه السلام الجِدالُ في الدِّينِ، وأنّ رسولَ اللّه صلى الله عليه و آله والأئمّةَ المعصومينَ عليهم السلام قد نَهَوا عنه ، فقالَ الصّادقُ عليه السلام : لَم يَنْهَ عنهُ مطلَقا ، لكنَّهُ نهى عنِ الجِدالِ بغيرِ الّتي هِي أحسَنُ .

امام عسكرى عليه السلام: در حضور امام صادق عليه السلام درباره جدال كردن در دين و اين كه پيامبر خدا صلى الله عليه و آله و امامان معصوم عليهم السلام از اين كار نهى كرده اند ، سخن به ميان آمد ، حضرت صادق عليه السلام فرمود : از جدال كردن به طور مطلق نهى نشده ، بلكه از مجادله كردن با روشى جز روش نيكوتر نهى شده است .

بحار الانوار جلد ۲ ص ۱۲۵ ح ۲

زیبایی درونی و بیرونی

۶ . امام عسكرى عليه السلام :

حُسنُ الصُّورة جَمالٌ ظاهِرٌ ، وحُسنُ العَقلِ جَمالٌ باطِنٌ .

نِكويى صورت زيبايـى ظاهر است و نكويى خرد زيبايى درون .

أعلام الدين : ۳۱۳

نشانه نادانی

۷ . امام عسكرى عليه السلام :

مِن الجَهلِ الضّحكُ من غيرِ عَجَبٍ .

خنده اي كه از روي تعجب نباشد نشانه ناداني است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۱۲۱

کینه توزی

۸ . امام عسكرى عليه السلام :

أقلُّ النّاسِ راحةً الحَقودُ .

كم آسايش ترين مردم ، انسان كينه توز است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۱۵۶

حقوق برادران

۹ . امام عسكرى عليه السلام :

أعْرَفُ النّاسِ بحُقوقِ إخْوانِهِ وأشَدُّهُم قَضاءً لَها أعْظَمُهُم عِند اللّه شَأنا .

آن كه به حقوق برادران خود آشناتر باشد ودر رعايت كردن آنها كوشاتر ، نزد خداوند ارجمندتر است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۱۶۰

والاتر از مرگ و زندگی

۱۰ . امام عسكرى عليه السلام :

خَيرٌ مِن الحياةِ ما إذا فَقَدْتَهُ أبْغَضْتَ الحياةَ ، وشَرٌّ مِن المَوتِ ما إذا نَزَلَ بِكَ أحْبَبتَ المَوتَ .

بهتر از زندگي ، آن چيزي است كه هرگاه آن را از دست دهي ، از زندگي بيزار شوي وبدتر از مرگ ، آن چيزي است كه هرگاه بدان گرفتار آيي ، آرزوي مرگ كني .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۱۷۰

معنای بسم الله

۱۱ . امام عسكرى عليه السلام :

فى تفسيرِ البَسْملَةِ : اللّه ُ هُو الّذى يَتألَّهُ إلَيهِ عِندَ الحَوائجِ والشَّدائدِ كُلُّ مَخْلوقٍ عِندَ انْقِطاعِ الرَّجاءِ مِن كُلِّ مَن هُوَ دُونَهُ،وتَقَطُّعِ الأسْبابِ مِن جَميعِ مَن سِواهُ .

امام عسكرى عليه السلامـ در تفسير «بسم اللّه الرحمن الرحيم» ـ : اللّه هموست كه هر مخلوقي درهنگام نيازها وگرفتاريها وقتي اميدش ازهمه ، جز او ، قطع مي شود ورشته هر سببي ، جز او ، بريده مي گردد ، به او روي مي آورد .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۱۸۰

اهمیت واجبات

۱۲ . امام عسكرى عليه السلام :

لا يَشغَلْكَ رِزقٌ مَضمونٌ عن عَمَلٍ مَفروضٍ .

روزي ضمانت شده ، تو را از كارهاي واجب باز ندارد .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۲۳۴

آثار قبر امام

۱۴ . امام عسكرى عليه السلام :

لأبى هاشمِ الجَعفرىِّ : قَبرِى بِسُرَّ مَن رَأي أمانٌ لِأهلِ الجانِبَينِ .

امام عسكرى عليه السلامـ خـطاب به ابـو هـاشم جعفري ـ : قبر من در سُرَّ مَن رأي (سامرّا) مايه امن وامان ساكنان هر دو طرف (فرات) است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۲۵۸

اندازه بخشش

۱۵ . امام عسكرى عليه السلام :

إنَّ للسَّخاءِ مِقدارا ، فإن زادَ علَيهِ فهُو سَرَفٌ .

همانا بخشندگي را اندازه اي است ، كه اگر از آن فراتر رود اسراف است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۲۷۰

اندازه شجاعت

۱۶ . امام عسكرى عليه السلام :

إنّ ... للشَّجاعَةِ مِقدارا ، فإن زادَ علَيهِ فهُو تَهَوُّرٌ

همانا شجاعت ، اندازه اي دارد كه اگر از آن فراتر رود بي باكي است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۲۹۲

شکرگذاری نعمت

۱۷ . امام عسكرى عليه السلام :

لا يَعرِفُ النِّعمَةَ إلاّ الشاكِرُ ، ولا يَشكُرُ النِّعمَةَ إلاّ العارِفُ .

(قدر) نعمت را نشناسد مگر سپاسگزار وشكر نعمت نگزارد مگر آن كه (قدر) نعمت را شناسد .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۳۰۲

حکمت روزه

۱۸ . امام عسكرى عليه السلام :

لمّا سُئلَ عن عِلَّةِ وُجوبِ الصَّومِ : لِيَجِدَ الغَنِىُّ مَسَّ الجُوعِ ؛ فَيَمُنَّ علي الفَقيرِ

امام عسكرى عليه السلامـ در بيان علّت واجـب شـدن روزه ـ : تـا توانگر ، درد گرسنگي را بچشد ودر نتيجه به نيازمند كمك كند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۳۳۶

شناخت مردم

۱۹ . امام عسكرى عليه السلام :

الوَحشَهُ مِنَ النّاسِ عَلي قَدرِ الفِطنَةِ بهِم

كناره گرفتن از مردم ، به اندازه شناخت از آنهاست .

بحارالانوار ج : ۷۰ ص ۱۱۱ ح ۱۴

خواهش و خواری

۲۰ . امام عسكرى عليه السلام :

ما أقبَحَ بالمُؤمِنِ أن تكونَ لَهُ رَغبَةٌ تُذِلُّهُ .

چه زشت است در مؤمن خواهشي باشد كه او را به خواري كشاند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۳۴۴

۲۱ . امام عسكرى عليه السلام :

إنَّ اللّه َ تَبارَكَ وتَعالي أري رَسولَهُ بِقَلبهِ مِن نورِ عَظَمَتِهِ ما أحَبَّ

خداوند تبارك وتعالي از نور عظمت خويش ، چندان كه دوست داشت ، به قلب رسول خود نماياند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۳۶۸

عزت و ذلت در گرو حق

۲۲ . امام عسكرى عليه السلام :

ما تَرَكَ الحَقَّ عَزيزٌإلاّ ذَلَّ ، ولا أخَذَ بهِ ذَليلٌ إلاّ عَزَّ .

هيچ عزّتمندي حقّ را فرو نگذاشت، مگر اين كه به ذلّت افتاد وهيچ ذليل وناتواني حقّ را نگرفت مگر اين كه عزيز ونيرومند شد .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۳۷۸

دانشمند بد

۲۳ . امام عسكرى عليه السلام :

فى صِفَةِ عُلَماءِ السُّوءِ : وهُم أضَرُّ عَلي ضُعَفاءِ شيعَتِنا مِن جَيشِ يَزيدَ عَلي الحُسَينِ بنِ عَلِىٍّ عليهما السلام وأصحابهِ ، فإنَّهُم يَسلُبونَهُمُ الأرواحَ والأموالَ ، وهؤلاءِ عُلَماءُ السُّوءِ ... يُدخِلونَ الشَّكَّ والشُّبهَةَ عَلي ضُعَفاءِ شيعَتِنا فيُضِلّونَهُم .

در وصف علماي بدكردار ـ : زيان آنها براي شيعيان ناتوان (و آسيب پذير) ما بيشتر از زيان سپاه يزيد براي حسين بن علي عليهماالسلام وياران اوست ؛ زيرا آنها جان ومال ايشان را گرفتند واين علماي بدكردار ... در دل شيعيان ناتوان ما شكّ وشبهه مي اندازند وگمراهشان مي كنند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۰۴

سفر الهی

۲۴ . امام عسكرى عليه السلام :

إنَّ الوُصولَ إلَي اللّه عز وجل سَفَرٌ لا يُدرَكُ إلاّ بامتِطاءِ اللَّيلِ .

رسيدن به خداوند عز وجل ، سفري است كه جز با نشستن بر مركب شب ، پيموده نشود .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۶۴

اندازه میانه‌زوی

۲۵ . امام عسكرى عليه السلام :

إنَّ ... للاقتِصادِ مِقدارا ، فإن زادَ علَيهِ فهو بُخلٌ

ميانه روي اندازه اي دارد، كه اگر از آن فراتر رود بخل است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۶۶

قضای الهی

۲۶ . امام عسكرى عليه السلام :

اذا كانَ المَقضيُّ كائِنا فالضَّراعَهُ لماذا ؟ !

اگـر قـضای الـهی در كـمين است ، ديگر ضعف وزبونی چرا ؟.

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۶۸

حالت‌های قلب

۲۷ . امام عسكرى عليه السلام :

إذا نَشِطَتِ القُلوبُ فَأودِعْها (فَأودِعُوها)، وإذا نَفرَت فَوَدِّعُوها .

هر گاه دل ها بانشاط اند (علم و معرفت)را به آنها واسپاريد و هر گاه گريزان اند ، آنها را واگذاريد.

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۷۴

تقلید آگاهانه و ناآگاهانه

۲۸ . امام عسكرى عليه السلام :

الإمامُ العسكرىُّ عليه السلام بعد تقبيح تقليد عوام اليهود لعلماء الفسقه : فَمَن قَلَّدَ مِن عَوامِّنا مِثلَ هؤلاءِ الفُقَهاءِ فَهُم مِثلُ اليَهودِ الذينَ ذَمَّهُمُ اللّه ُ بالتَّقليدِ لِفَسَقَهِ فُقَهائهِم . فَأمّا مَن كانَ مِن الفُقَهاءِ صائنا لنفسِهِ حافِظا لِدينِهِ مُخالِفا علي هَواهُ مُطِيعا لأمرِ مَولاهُ فلِلعَوامِّ أن يُقَلِّدُوهُ ، وذلكَ لا يكونُ إلاّ بَعضَ فُقَهاءِ الشِّيعَةِ لا جَميعَهُم

امام عسكرى عليه السلامـ بعد از تقبيح تقليدِ عوامِ يهود از علماي فاسقشان ـ : اگر (مسلمانان) از چنين فقهايي تقليد كنند، مانند همان يهودياني هستند كه خداوند آنان را به سبب تقليد وپيروي از فقهاي فاسق وبدكارشان نكوهش كرده است . اما هر فقيهي كه خويشتندار ونگاهبان دين خود باشد وبا هواي نفْسش بستيزد ومطيع فرمان مولايش باشد ، بر عوام است كه از او تقليد كنند والبته اين ويژگيها را تنها برخي فقهاي شيعه دارا هستند ، نه همه آنها .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۷۸

دروغ

۲۹ . امام عسكرى عليه السلام :

جُعِلَتِ الخَبائثُ فى بَيتٍ وجُعِلَ مِفتاحُهُ الكذبَ .

(همه) پليديها در يك خانه نهاده شده وكليد آن ، دروغ قرار داده شده است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۴۸۶

ستایش نابجا

۳۰ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن مَدَحَ غَيرَالمُستَحِقِّ فَقَد قامَ مَقامَ المُتَّهَمِ .

هر كـس فـردي را كه استحقاق سـتايش ندارد بستايد ، خود را در مقام اتهام وبدگماني قرار داده است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۵۰۸

پرهیز ار مجادله و شوخی

۳۱ . امام عسكرى عليه السلام :

لا تُمارِ فيَذهَبَ بَهاؤكَ ، ولاتُمازِحْ فيُجتَرأَ علَيكَ .

مجادله مكن كه احترامت از بين مي رود وشوخي مكن كه بر تو گستاخ مي شوند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۵۱۲

مذمت خواب زیاد

۳۲ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن أكثَرَ المَنامَ رأَي الأحلام

هركه زياد بخوابد ، خواب های پريشان بيند.

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۵۷۴

فروتنی

۳۳ . امام عسكرى عليه السلام :

التَّواضُعُ نِعمَةٌ لا يُحسَدُ علَيها .

فروتنی ، نعمتی است كه به آن حسادت نمی شود .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۵۹۶

چگونگی اندرز دادن

۳۴ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن وَعَظَ أخاهُ سِرّا فَقَد زانَهُ ، ومَن وَعَظَهُ عَلانِيَةً فَقَد شانَهُ .

هركه برادر خود را پنهانی اندرز دهد ، او را آراسته است وهر كه در برابر ديگران موعظه اش كند ، او را لكّه دار كرده است .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۶۰۰

پروای از مردم

۳۵ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن لَم يَتَّقِ وُجوهَ النّاسِ لَم يَتَّقِ اللّه .

هركه از چهره های مردم پروا نكند ، از خداوند پروا نمی كند .

« منتخب ميزان الحكمة» صفحه ۶۰۶

تفاوت دانا و احمق

۳۶ . امام عسكرى عليه السلام :

قَلبُ الأَحمَقِ في فَمِهِ ، وفَمُ الحَكيمِ في قَلبِهِ .

دل احمق در دهانش و دهان حكيم در دلش است .

تحف العقول : ص ۴۸۹

نادانی و بردباری

۳۷ . امام عسكرى عليه السلام :

الجَهلُ خَصمٌ ، وَالحِلمُ حُكمٌ .

نادانى ، دشمن است و بردبارى ، حكمت .

الدرّة الباهرة : ص ۴۴ ،

ضعیف‌ترین دشمن

۳۸ . امام عسكرى عليه السلام :

أضعَفُ الأعداءِ كَيداً مَن أظهَرَ عَداوَتَهُ .

سست انديش ترين دشمنان، كسى است كه دشمنى خود را آشكار سازد.

أعلام الدين : ۳۱۳ .

شبیه معجزه

۳۹ . امام عسكرى عليه السلام :

رِياضَةُ الجاهِلِ وَ رَدُّ المُعْتادِ عَن عادَتِهِ كالمُعْجِزِ .

پروراندنِ نادان و تَرك دادن كسى از عادتش، كارى معجزه آساست.

تحف العقول : ۴۸۹ .

نشانه‌های مؤمن

۴۰ . امام عسكرى عليه السلام :

عَلاماتُ المُؤمِنِ خَمسٌ : صَلاةُ الخَمسينَ ، و زيارَهُ الأَربَعينَ ، والتَّخَتُّمُ فِي اليَمينِ ، وتَعفيرُ الجَبينِ ، والجَهرُ بِبِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحي .

نشانه هاى مؤمن پنج چيز است: پنجاه ركعت نماز ، زيارت اربعين، انگشتر در دست كردن،پيشانى بر خاك نهادن و آشكارا گفتن «بسم اللّه الرحمن الرحيم» .

مصباح المتهجّد : ۷۸۸

استمداد از خدا

۴۱ . امام عسكرى عليه السلام :

مِن دُعائِهِ فِي الصَّباحِ ـ : وأعِنّي عَلَى استِغفارِكَ وَاستِقالَتِكَ ، قَبلَ أن يَفنَى الأَجَلُ ، ويَنقَطِعَ الأَمَلُ .

از دعاى ايشان در صبحگاه : كمكم فرما تا از تو آمرزش و پوزش بخواهم ، پيش از آن كه عمر به سرآيد و اميد ، قطع شود.

مُهَج الدعوات : ص ۳۳۳

نتیجه گستاخی کودک

۴۲ . امام عسكرى عليه السلام :

جُرأةُ الوَلَدِ على والِدِهِ في صِغَرِهِ تَدعو إلَى العُقوقِ في كِبَرِهِ .

امام عسكرى عليه السلام: گستاخى فرزند بر پدرش در خردسالى، به نافرمانى او در بزرگسالى مى انجامد.

تحف العقول : ۴۸۹

سرانجام خوبی و بدی

۴۳ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن يَزرَعْ خَيرا يَحصِدْ غِبطَةً ، و مَن يَزرَعْ شَرّا يَحصِدْ نَدامَةً .

هركه خوبى بكارد شادمانى بدرود و هركه تخم بدى بيفشاند، پشيمانى درو كند.

ميزان الحكمه جلد دوازدهم، صفحه ۲۰۲

بخشش به موقع

۴۴ . امام عسكرى عليه السلام :

مَن لَم يُحْسِنْ أنْ يَمنَعَ لَم يُحْسِنْ أنْ يُعطي .

كسى كه نبخشيدن [به جا ]را بلد نباشد، بخشيدنِ به موقع را نيز بلد نيست.

بحار الأنوار : ۷۸/۳۸۰/۴ .

بهترین برادران

۴۵ . امام عسكرى عليه السلام :

خَيرُ إخوانِكَ مَن نَسِيَ ذَنبَكَ ، وذَكَرَ إحسانَكَ إلَيهِ .

بهترينِ برادرانت ، كسى است كه خطايت را فراموش كند و از نيكوكارىات در حقّ خودش ياد كند .

أعلام الدين : ۳۱۳