نقد و بررسی کتاب‌ «الاسرار المرفوعه‌ فی الاخبار الموضوعه‌»

نشریه : مطالعات فهم حدیث

نویسنده : پديدآورنده : سید رضا مودب
پديدآورنده : صمد عبد اللهی عابد

سال اول / شماره پیاپی 1 / صفحه 145-165

چکیده :

ملا علی قاری از علمای متأخر اهل‌ سنت‌ است‌ که‌ در کتاب‌ «الاسرارالمرفوعه‌» به‌ بررسی اخبار موضوع‌، همت‌ گماشته است. اهمیت‌ بحث‌ از حدیث‌ موضوع‌ در این‌ است‌ که‌ گاهی احادیث‌ سست‌، موجب‌ وهن‌ اسلام‌ می‌شود و اهمیت‌ نقد کتاب‌ مورد بحث‌ در این‌ است‌ که‌ مؤلف‌ از آثار متقدمین‌ در این‌ فن‌، بهره‌ برده‌ و به‌ بررسی «احادیث‌ موضوعه‌» مشهور بین‌ عموم‌ مردم‌، اکتفا کرده‌ است‌. انگیزه‌ مصنف‌، تمییز بین ‌موضوع‌ و مرفوع‌ است‌ که‌ احادیث‌ موضوعه‌ اجماعی را جمع‌ و گاهی تصحیح‌ کرده ‌است‌. ایشان به‌ اموری که‌ در شناخت‌ مجعولات‌، مشهورند ولی صحیح‌ نیستند و ‌علایم‌ بازشناسی موضوع‌ می‌پردازد. ‌برخی احادیث‌ این‌ کتاب‌، موقوف‌اند. برخی را از مفتریات‌ شیعه‌ دانسته‌؛ در حالی که‌ مستندات‌ مهمی بر آن‌ وجود دارد مثل‌حدیث وصیت و خلافت ‌و ردالشمس بر‌ علی(ع). قاری چند قاعده‌ برای شناخت‌ موضوعات‌ مطرح‌ کرده‌ که‌ از‌ آن جمله است: نسبت‌ ‌گزاف‌ به‌ پیامبر(ص)، تکذیب‌ حدیث با حس‌ و تجربه، بی‌پایه‌ و بی‌ارزش‌ بودن‌ حدیث‌‌ که‌ مورد تمسخر واقع‌ شود، تناقض‌ با سنت‌ صریحه‌، حدیثی که‌ ادعا شود که‌ پیامبر(ص) در حضور صحابه‌ کاری انجام‌ داد ولی صحابه ‌اتفاق بر کتمان‌ آن‌ داشته‌ باشند و نقلش‌ نکرده‌ باشند مثل‌ حدیث‌ غدیر که کلام‌ ایشان ‌صحیح‌ نیست‌؛ زیرا حدیث‌ غدیر را تعداد زیادی نقل‌ کرده‌اند و علامه‌ امینی متذکر آنها شده است.‌ ایشان در آخر کتاب‌، چند‌ علامت‌ کلی مثل احادیث‌ فضائل‌ سور، فضیلت و یا ذم برخی صحابه و افراد و شهرها و ... را برای احادیث‌ موضوعه‌ ذکر کرده‌ که‌‌ مواردی از آنها می‌تواند صحیح‌ باشد.

کلیدواژه‌های مقاله :اسرار المرفوعة؛ احادیث موضوعة؛ جاعلان حدیث؛ نقد حدیث؛ ملا علی قاری