عنوان کتاب : تاریخ سیاسی اسلام: سیره رسول اکرم(ص)
پديدآورنده : رسول جعفریان
زمان پدیدآورنده: معاصر
محل نشر : قم
ناشر : دلیل
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1379 ش
تعداد جلد : 2
تعداد صفحه : 683 + 813
قطع : وزیری
زبان : فارسی
جستجو در Lib.ir

تاریخ سیاسی اسلام: سیره رسول اکرم(ص)

بررسی سیره پیامبر(ص) و خلفا، موضوع این پژوهش تحلیلی است. این کتاب، به قصد تدوین یک دوره تاریخ سیاسی اسلام از سوی نویسنده که سال هاست اهتمام خود را صرف تدوین و گردآوری کتاب های تاریخی، به ویژه تاریخ اسلام کرده، به رشته تحریر در آمده و مخاطب وی در این اثر، کسانی اند که با تاریخ اسلام آشنایی دارند. او کوشیده است تا از پرداختن به حوادث و رویدادهای قبل از اسلام در این اثر، پرهیز کند و تنها حرکت رو به رشد تحولات اسلامی را تشریح نماید.

وی، برای تدوین این کتاب، منابع فراوانی را تتبع و از آنها بهره گرفته است. استفاده زیاد از آیات قرآن کریم و به تبع آن از تفاسیر، این اثر را به دیدگاه های وحیانی و اسلامی بسیار نزدیک کرده و می توان این اثر را تلاشی کلامی برای اثبات حقانیت پیامبر(ص) و راه او و نفی مخالفان آن حضرت نیز، به حساب آورد.

نویسنده در آغاز، از تاریخ نگاری مسلمانان و میراث تاریخی اعراب در جاهلیت و تأثیر عمیق قرآن در توجه مسلمانان به تاریخ نگاری و گونه های تاریخ نگاری مسلمان ها و نمونه هایی از آن سخن گفته و سیره نویسان را معرفی و آنگاه تاریخ نویسی مسلمانان را تا قرن پنجم کاویده است.

وی، در بخش دیگری به بررسی ابعاد فرهنگی، دینی، اجتماعی، اقتصادی، قبایل، و حضور پیروان ادیان در جزیرة العرب، و دانش و شعر و خطابه و کتاب و علم الایام در دوران جاهلیت پرداخته است.

ادامه بخش های کتاب را دوران اسلامی تشکیل می دهد که از بخش سوم کتاب و آغاز اسلام شروع می شود. در این بخش از آغاز وحی، گسترش اسلام و نقش تاریخی قرآن، بحث شده و در ادامه از فشار قریش بر اسلام و تحولات مربوط به آن، و گسترش اسلام در مدینه و رخدادهای مربوط به آن، مانند هجرت پیامبر(ص) و بنای مسجد، تحلیل شده است.

جنگ های پیامبر در بخش ششم به بحث گذاشته شده و در فصل پایانی جلد نخست، با عنوان «به سوی پیروزی بر حجاز » توسعه قلمرو اسلامی در جزیرة العرب تشریح شده است. در پایان این جلد، هفده صفحه نقشه و تصویر مربوط به تحولات تاریخی و جنگ های پیامبر به چاپ رسیده است.

جلد دوم کتاب را تاریخ سیاسی خلفای بنی امیه تا زوال امویان تشکیل می دهد. در این جلد، افزون بر بررسی تاریخ تحولات دوران دو سلسله خلافت اسلامی بنی امیه و بنی عباس، به زندگی امامان شیعه نیز پرداخته شده است. رویدادهای خلفای نخستین، سیره و منش و اندیشه های آنان و فتح های اسلامی در آن روزگار، شیوه حکومتی و مرگشان و رویارویی آنها با نهضت های اسلامی و نیز رخدادهای مربوط به امامان شیعه و جنبش های اسلامی، مباحث دیگری است که بررسی و تحلیل شده است.

رخداد کربلا، حرکت های شیعی، قیام توابین و مختار، دوران حکومت مروانیان، قیام زید بن علی و یحیی بن زید، قیام علویان، شورش عبد الرحمان بن محمد بن اشعث، عقاید فکری و اندیشه های سیاسی مروانیان، و وضعیت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن دوران، از جمله مباحث مطرح شده در این جلد است.