تحلیل روشمند معنای واژه «نَفْس» در حدیث احتضار پیامبر (ص)

نشریه : علوم حدیث

نویسنده : پديدآورنده : مهدی مردانی

سال 1397 / شماره پیاپی 89 / صفحه 57-75

چکیده :

دست‏یابی به فهم دقیق یک حدیث، نیازمند فهم صحیح مفردات آن است که این مهم، فراتر از بررسی واژگانی، نیازمند تحلیل معنای کلمه بر پایه متون روایی، تاریخی و دیگر قراین مؤثر است. یکی از واژگانی که معنای آن با چالش همراه بوده و نیازمند تحلیل و تبیین است، واژه «نَفْس» در خطبه 197 نهج‏‏‏ البلاغه است که به قرینۀ لحظه ارتحال پیامبر (ص) به معنای روح دانسته شده است. لکن به دلیل برخی عبارات نا همسو و بعضی ملاحظات متن شناختی، این معنا با تردیدی جدی مواجه شده است. پژوهش حاضر کوشیده است تا به روش تحلیلی - انتقادی آرای شارحان، مترجمان و محققان نهج‏‏‏البلاغه را ارزیابی و بر پایه منطق فهم حدیث، دوگانگی ظاهری در کلام امیرالمؤمنین (ع) را رفع نماید. نتیجه حاصل از این تحقیق که با تکیه بر مستندات روایی، تاریخی و لغوی به دست آمده است، نشان می‏‏‏دهد که واژه نَفْس در کلام امیرالمؤمنین (ع) در معنایی غیر روح به کار رفته است.

کلیدواژه‌های مقاله :فهم حدیث؛ واژه‏شناسی؛ تحلیل متن؛ فهم نهج البلاغه؛ خطبه 197 نهج البلاغه