عنوان کتاب : المعجم المفهرس لالفاظ احادیث بحارالانوار
زمان پدیدآورنده: معاصر
محل نشر : قم
ناشر : مرکز الابحاث و الدراسات الاسلامیه
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1413 ـ 1418ق
تعداد جلد : 14
قطع : رحلی
زبان : عربی
جستجو در Lib.ir

المعجم المفهرس لالفاظ احادیث بحارالانوار

کتاب، معجم لفظی بحار الانوار، الجامعه لدرر اخبار الائمة الاطهار، بزرگ ترین کتاب حدیثی شیعه تألیف محمد باقر مجلسی است. تا کنون برای راه یافتن به احادیث این موسوعه بزرگ حدیثی، چندین معجم تدوین شده، اما به دلیل گستردگی آن و عدم استفاده از ابزارهای نوین، هیچ کدام نتوانسته اند، به طور کامل پاسخگوی نیاز پژوهشگران در آسان یابی احادیث این مجموعه باشند. اثر حاضر این جامعیت را برای کاربران فراهم کرده است.

این معجم به ترتیب حروف الفبا و با توجه به ریشه کلمات تدوین شده و عبارت حاوی کلمه مورد نظر در متنی کوتاه با ذکر شماره جلد و صفحه و برخی از موارد دیگر که احیانا در شرح و تفسیر و جایی خاص و علامتی ویژه دارد، آورده شده است.

کلمه مورد نظر، به منظور آسان یایی، با قلم سیاه و درشت حروف نگاری شده و برای تفکیک هر کلمه از کلمه بخش های قبل و بعد، با ستاره مشخص گردیده است. مشتقات هر واژه نیز، در زیر همان مصدر اصلی با ترکیب های مختلف، به صورت عنوان آمده است. برای استفاده بهینه از این معجم، جدول تطابقی چاپ های مختلف بحارالانوار هم فراهم شده و در آغاز مجلدات آن به چاپ رسیده تا کار را برای کاربران آسان کند، و نیز در هر جلدی سیاهه ای از هیأت های کلمات به کار رفته در معجم فراهم شده است.

کتاب دارای یک مقدمه طولانی در باره حدیث، سنت، جایگاه سنت، جایگاه اهل بیت و امامان معصوم(ع)، تدوین حدیث و منع حدیث نگاری و جریان شروع و سیر آن، و حدیث نگاری در شیعه و آغاز و تحولات آن و حدیث در دوران هر یک از امامان شیعه و نقش ائمه(ع) در انتقال میراث حدیثی پیامبر(ص)، اصول چهار صد گانه حدیثی و سیاهه برخی از آنها، کتاب های حدیثی مهم شیعی و بحار الانوار و انگیزه مؤلف از تألیف آن و تنوع مطالب آن و مصادر و مآخذ بحارالانوار و تعلیقه هایی که بر آن نوشته شده و چاپ های آن و زندگینامه مؤلف و فهرست نگاری و ضرورتش و معجم نگاری و معجم های بحارالانوار و سرانجام شیوه تدوین معجم سخن گفته شده است.

سازمان تدوین کننده این اثر، مدیر، شورای عالی، شورای هماهنگی، گروه های علمی، امور اداری و آموزش بوده است.

جلد چهارده که آخرین قسمت کتاب است، مستدرکاتی دارد که در آن برخی از کلمات افتاده را آورده اند. خطاهای گریز ناپذیر، تغییراتی که به خاطر تغییر برخی از روش ها که در حین کار پیش آمده، تاخیر چاپ جلدهای ۳۲ و ۳۳ و ۳۴ بحار، تدریجی بودن کار و طول کشیدن آن، باعث تدارک چنین مستدرکی شده است. در عین حال به خاطر تاخیر چاپ جلدهای ۲۹، ۳۰ و ۳۱ کلمات و ریشه های این جلدها اصلا در این معجم نیامده است.

در این جلد چهاردهم همچنین مستدرکات جلدهای اول و دوم و چهارم تا هشتم و دوازدهم و سیزدهم معجم گنجانده شده است. این جلد در بردارنده دو فهرست از کلمات است و نیز از تدوین معجم، اهمیت، تاریخچه روش های معجم های معاصر، و معجم بحارالانوار و این معجم و روش های تدوین آن و تدوین گران و سازمان علمی و مسائل دیگر سخن گفته شده است.