عنوان کتاب : مکاتیب الرسول(ص)
زمان پدیدآورنده: 1379ش
محل نشر : قم
ناشر : دارالحدیث
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1998م
تعداد جلد : 4
تعداد صفحه : 704 + 719 + 784 + 383
قطع : وزیری
زبان : عربی
جستجو در Lib.ir

مکاتیب الرسول(ص)

اثر حاضر، در بر گیرنده تمامی آثار نوشتاری باقیمانده از پیامبر گرامی است. این اثر را مؤلف از کتاب های حدیثی، تفسیری، تاریخی و ادبی فریقین گرد آورده و مأخذ و اسناد نوشته را نیز مشخص کرده و مطالب آن را در پانزده فصل و یک خاتمه سامان داده است.

کتاب، اولین بار در ۱۳۷۹ هجری با همین نام به چاپ رسیده است، اما نویسنده که آن را حاصل عمرش دانسته، از آن سال ها تا ۱۴۱۸ هجری همواره برای تکمیل آن کوشیده و یادداشت ها و اطلاعات فراوانی در زمینه یاد شده گرد آورده، اما توفیق تجدید چاپ و سامان آن را پیدا نکرده تا اینکه تصمیم به تتمیم و اصلاح چاپ قبلی گرفته است.

کتاب از سوی مرکز تحقیقات دارالحدیث مصدریابی شده و مصادر فراوانی در زیر هر خبر و نامه ای معرفی گردیده است.

وی نوشته ها و نامه های پیامبر را به دو دسته کلی تقسیم کرده است: دسته ای که پیامبر آنها را برای امام علی املا کرده و امام با خط خود تقریر کرده و دسته دیگر نوشته ها و نامه هایی است که برای دعوت مردم و حاکمان و فرماندهان و کارگزاران بلاد به قبول اسلام و تبیین وظایف آنها در زمان های متفاوت و گوناگون دستور به نگارش داده است.

مؤلف اسامی کسانی را که به عنوان کارگزاران پیامبر به مناطق مختلف گسیل شدند، در مقدمه کتاب آورده است. تعداد این کسان ۲۶۳ نفر است.

فصل نخست کتاب را مباحثی در باره بسمله و شروع نامه های پیامبر با آن تشکیل می دهد. فصل دوم، مربوط به مطالبی است که پیامبر پس از بسمله مانند «من محمد رسول الله الی...» در نامه های خود مطرح کرده است؛ فصل دیگر را بلاغت پیامبر(ص) در نوشته هایش و دیگر فصل را تعابیر غریب پیامبر در آنها تشکیل می دهد.

دانش پیامبر به قرائت و کتابت به نقل از پاره ای تحقیقات در این زمینه، کتابی در میان اعراب قبل از اسلام، دو فصل دیگر کتاب است. فصلی از کتاب، گزارش نامه هایی از پیامبر به امیران و پادشاهان و اسقف ها برای دعوت به اسلام است.

فصل هشتم، گزارش مفصل نامه هایی است که پیامبر برای فراخوان مخاطبان به اسلام نوشته است. فصل بعدی را ذکر نامه هایی از پیامبر که در نزد امامان معصوم وجود داشته، به خود اختصاص داده است. در همین فصل، به مناسبت از کتابت در قرآن، کتابت حدیث و سخنان صحابه و تابعان در این زمینه، و کتابت حدیث در دوران پیامبر و مباحثی در این باره سخن گفته شده است.

ادامه همین مباحث و نیز، نوشته های امیر مؤمنان و «کتاب علی» و مصحف فاطمه، و نصوصی از نوشته های پیامبر در باره موضوعاتی چون علم، عقل، ایمان، توحید، نبوت، امامت، دعا، طهارت، نماز، روزہ، صدقات، جهاد، کسب، خوردنی ها، آشامیدنی ها، حدود و دیات و قصاص، نکاح، طلاق، قضا، وصیت وارث، بردگی و اصحاب امام زمان است.

فصل دهم نیز شامل نامه هایی است که پیامبر برای دعوت به اسلام به کسانی مانند: کسرا، باذان، هلال، مسروح، اهالی عمان، هوذه بن علی، حیفر، اکثم بن صیفی، قیصر، مقوقس، نجاشی، حارث بن ابی شمر، یهود و مردی از اهل کتاب نوشته است.

فصل بعدی، نامه های پیامبر به امیران و کارگزارانی چون خالد بن ولید، عمرو بن حزم، زرعه بن ذی یزن، معاذ، علاء حضرمی و زیاد بن لبید است.

فصل دوازدهم در معاهدات و امان نامه هایی است که پیامبر منعقد کرده و یا برای کسانی نوشته است؛ پیمان نامه میان مسلمانان مدینه و یهود، وفد ثقیف و حدیبیه و...

فصل سیزدهم در موضوعات متفرقه است. نامه ای به معاذ بن جبل، نامه ای به ضحاک بن سفیان کلابی، نامه ای به طائف، جهنیه، ابی رهیمه و..

فصل پانزدهم، نامه ها و نوشته های نانوشته است. خاتمه کتاب، نامه ای منسوب به پیامبر، نامه ای به اهل قاه، نامه ای به زاکان قزوینی، نامه ای به ابودجانه، و دو عهدنامه است.

گفتنی است که کتاب، پانزده فصل دارد که مؤلف در مقدمه از آنها به چهارده فصل یاد کرده و برخی از عنوان های تفصیلی کتاب با مقدمه مؤلف منطبق نیست. جلد چهارم کتاب، هفت فهرست فنی آن را تشکیل می دهد.