جريان مناظره امام جواد(ع) در منابع غیر شیعی

پرسش :

آيا جريان مناظره امام جواد(ع) با علماي زمان خودش؛ به غير از منابع شيعي در منابع ديگري نيز نقل شده است؟



پاسخ :

در تاريخ اهل بيت(ع) گزارش هاي متعددي از مناظرات ائمه معصومین علیهم السلام با علماي عامه (اهل سنت) در زمينه هاي اعتقادي، فقهي و... مي بينيم.
البته مناظرات و احتجاجات ائمه(ع) منحصر به احتجاجات آنان با اهل سنت نيست، بلكه با پيروان ديگر اديان و فرق نيز مناظرات گسترده و مفصلي داشته اند،[۱]
اما در اين بين؛ فصل مشترك همه اين مناظرات علمي و احتجاجات، اثبات برتري علمي و عملي خاندان وحي بود، امري كه از همان صدر اسلام به شدت سعي در انكار يا حداقل اخفاء آن بود، پس بسيار طبيعي است كه گزارش اين گونه مناظرات و احتجاجات ائمه(ص) و ديگر بزرگان و اصحاب ائمه(ع) توسط راويان و نويسندگان غير شيعي مورد توجه قرار نگرفته و عامدانه روي آن پوشيده شود.
به عنوان مثال؛ برنامه ريزي مناظراتامام رضا علیه السلامبا علما و بزرگان همه فرق و مذاهب آن زمان، به دست حكومت وقت بود و مأمون به عنوان خليفه و فرمانرواي حكومت اسلامي، نقش پُررنگ و به سزايي در تشكيل مناظرات داشت، اما مشروح يا مختصر همين مناظرات عمومي و مورد تأييد حكومت؛ در كتاب هاي آنان نيامده است، پس نبودن گزارشي از مناظرات ائمه(ع) در كتاب هاي اهل سنت و با توجه به روحيه حق كشي زمامداران دوران اهل بيت(ع) و شرايط سياسي و اختناق حاكم بر جامعه اسلامي، امري غير طبيعي نيست. بله! اصحاب ائمه(ع) كه در راه نشر حقانيت اهل بيت(ع) هر گونه خطري را بر خود خريدار بودند، اين گونه مناظرات و احتجاجات را در كنار ديگر روايات نوراني اهل بيت(ع) جمع آوري كرده و از نسلي به نسل ديگر رسانده اند.[۲]
از جمله مناظرات اهل بيت(ع)؛ مي توان به مناظراتامام جواد علیه السلاماشاره كرد. مرحوم طبرسي مناظرات و احتجاجات ايشان را در كتاب خود جمع آوري كرده است.[۳]


[۱]. ر.ك: طبرسي، احمد بن علي، الاحتجاج علي أهل اللجاج، محقق، مصحح، خرسان، محمد باقر، ج ۲، ص ۴۱۵، مشهد، نشر مرتضي، چاپ اول، ۱۴۰۳ق.
[۲]. از اولين كساني كه كتابي به نام «الاحتجاج» نوشت مي توان به محمد بن ابي عمير، از اصحاب بزرگوار امام كاظم(ع) نام برد. ر.ك: نجاشي، احمد بن علي، فهرست أسماء مصنفي الشيعة(رجال نجاشي)، ص ۳۲۷، قم، دفتر انتشارات اسلامي، چاپ ششم، ۱۳۶۵ش.
[۳]. ر.ك: الاحتجاج علي أهل اللجاج ، ج ۲، ص ۴۴۱.



پاسخگو : بخش پاسخ گویی پایگاه حدیث نت
منبع :