تاريخ : دوشنبه 1401/7/4
کد خبر: 74546
ویژگی‌ دولت آرمانی از منظر امام رضا علیه السلام

ویژگی‌ دولت آرمانی از منظر امام رضا علیه السلام

عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی رضوی، گفت: در اندیشه سیاسی امام رضا(ع)، مبارزه با ظلم و ستم، تولی و تبری و تقویت وحدت بین آحاد مردم، مهمترین ویژگی‌های یک دولت آرمانی است.

حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی احمدی نیک، عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی رضوی، شامگاه دوم مهرماه در همایش سیره سیاسی امام رضا(ع) که از سوی دفتر قم بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی برگزار شد به بحث دولت آرمانی در اندیشه سیاسی امام رضا(ع) پرداخت و با بیان اینکه حکومت با دولت تفاوت دارد و اعم از آن است، گفت:

سیاست در شیعه ادامه هدایت جامعه بشری به سوی خیر، فضیلت و سعادت است؛ شاید این فراز از زیارت جامعه کبیره که یادگار امام هادی(ع) است  گویای این موضوع باشد؛السلام علیکم یا اهل بیت النبوه و موضع الرساله و مختلف الملائکه و مهبط الوحی و معدن الرحمه و عناصر الابرار و دعائم الاخیار و ساسة العباد.سلام بر شما ای اهل بیت نبوت و ...؛ ساسة العباد یعنی کسانی که امور مردم را تدبیر می‌کنند و هدف سلوک سیاسی هم، هدایت مردم در پرتو وحی و هم اداره امور جامعه است.

۴۰ قیام در دوره امام رضا(ع)

احمدی نیک بیان کرد: امام رضا(ع) در شرایطی کاملا متفاوت از سایر ائمه(ع) امامت امت را بر عهده گرفتند و امامت ایشان ۲۰ سال طول کشید که ده سال در دوره هارون، ۵ سال امین و ۵ سال مامون و تقریبا از پر فراز و نشیب‌ترین تاریخ امامت و تشیع  است. در دوره امامت ایشان قریب به ۴۰ قیام با گستره محدود و یا زیاد علیه حکومت عباسی‌ها شکل گرفت و برخی هم از سوی علویان بود. از سوی دیگر امام(ع) با تفکر واقفیه مواجه بود.

وی ادامه داد: عده‌ای و در راس آنها علی بن حمزه بطائنی، مردم را دعوت کردند که بعد از امام موسی بن جعفر، شیعه امامی ندارد و به شدت شبهه‌پراکنی کردند که تقریبا پدیده منحصر به فردی است، پدیده مشابه واقفیه شش امامی‌ها بودند ولی در دوره امام رضا(ع) شبهه‌پراکنی بسیار شدیدی علیه امام رضا(ع) وجود داشت و از طرفی هم امام(ع) با خلیفه منافق و ظاهرساز عباسی یعنی مامون بود.

احمدی‌نیک بیان کرد: ایشان از سویی با پیشنهاد ولایتعهدی روبرو بود و پذیش آن ممکن بود به معنای پذیرش جنایات خلفای عباسی تلقی شود و اگر نپذیرند مخاطرات دیگری در پی داشت. همچنین با توجه به اختلاف امین و مامون بر سر خلافت و ایجاد فضایی نسبتا آزاد امام رضا(ع) از این فرصت بهره بردند و به تقویت شیعه و اتحاد اسلامی پرداختند.

استاد دانشگاه علوم اسلامی رضوی تصریح کرد: بعد از وفات پیامبر(ص) دو جریان کلی و اساسی در جامعه اسلامی شکل گرفت، یکی جریان احساس نیاز به امام به معنای امام معصوم و رهبری امام معصوم در جامعه اسلامی و دیگری جریان عدم احساس نیاز به امامت امام معصوم. ترسیم‌کننده جریان اول هم در مرحله اول خود قرآن کریم بود که فرموده منحصرا ولی شما خدا، پیامبر و مؤمنانی هستند که در رکوع زکات یا صدقه می‌دهند و به اتفاق مفسران شیعه و اکثر مفسران اهل سنت شان نزول آیه را به امام علی(ع) وصف کرده‌اند.

جریان نیاز به امام معصوم(ع) در برابر حسبنا کتاب الله

وی افزود: در آیه ابلاغ هم بر پیامبر(ص) تاکید شده که اگر امامت امام علی(ع) ابلاغ نشود رسالت ناتمام خواهد بود. در روایت شریف ثقلین هم بر جدایی‌ناپذیری قرآن و اهل بیت(ع) تاکید شد و این جریان در برابر جریانی بود که گفتند حسبنا کتاب الله و موضوع عدم نیاز به امام معصوم را در جامعه دامن زدند. قرآن فرموده نماز بخوانید و زکات بدهید و حج به جا آورید ولی  جزئیات آن مانند تعداد رکعات نماز ذکر نشده است و پیامبر(ص) وظیفه تبیین را بر عهده داشته است و در دوره امام علی(ع) که مفسر واقعی قرآن است بر همین احساس نیاز به امام دامن زده می‌شود.

وی اضافه کرد: این دو جریان فکری و فرهنگی در تمام تاریخ اسلام چه زمانی که معصومین حضور داشتند و چه امروز در برابر هم قرار داشته و دارند؛ بنابراین دولت آرمانی در درجه اول دولتی است که امام معصوم(ع) به عنوان یک الگوی کامل برای رشد و هدایت انسان‌ها و در عین حال برای اداره کارآمد جامعه اسلامی در راس امور است.

احمدی‌نیک تصریح کرد: یکی از محورهای اصلی در سیره سیاسی امام رضا(ع) تاکید بر امامت و نقد جریان ضدامامت بوده است و ایشان با صراحت بیشتری نسبت به سایر ائمه(ع) به این کار دست زدند؛ محور دیگر، تلاش امام برای توجه دادن مردم و ایجاد آمادگی در آنها برای تشکیل دولت عدالت‌گستر امام زمان(عج) بود.

وی اضافه کرد: امام(ع) در سخنانی فرمودند که آنچه از حق ما را که دیگران منکر شده بودند مامون به رسمیت شناخت که همان زعامت سیاسی امت بود. همچنین امام رضا(ع) فرمودند که امامت، زعامت دین و امامت مسلمین و صلاح دین و دنیای مردم است که این خبر در عیون اخبارالرضا(ع)نقل شده است.

تولی و تبری؛ ویژگی دولت آرمانی

احمدی‌نیک تصریح کرد: دعایی از امام رضا(ع) در مورد دولت آرمانی خطاب به یونس بن عبدالرحمان داریم که  محدث قمی آن را در اعمال سرداب در سامراء ذکر کرده است و شیخ طوسی هم در یکی از آثارش آورده است و بنده همه را توصیه به انس با این دعا می‌کنم. این روایت در چهار طریق بیان شده که دو طریق آن روایت صحیح است و دو طریق دیگر ضعف دارد. از منظر این دعا، دولت آرمانی، دولتی است که به تولی و تبری توجه دارد. امام رضا(ع) در دعای برای امام عصر(عج) فرمودند: وال من والاه و عاد من عاداه.

استاد حوزه و دانشگاه اظهار کرد: دومین ویژگی دولت آرمانی دولتی است که بر وحدت تاکید کند. امام رضا(ع) فرمودند خدایا پراکندگی و تفرق دلهای ما را به وحدت و الفت مبدل کن. همچنین ویژگی دیگر دولت آرمانی، مبارزه با ستمکار است. امام رضا(ع) در حق امام زمان(عج) فرمودند خدایا به زودی امام زمان را برسان، دولتی که در آن ظلم نابود خواهد شد.

منبع :ایکنا
خبرگزاری فارس :
خبرگزاری ایکنا :
خبرگزاری ایرنا :