15
فرهنگ‌ نامه مرثيه‌سرايي و عزاداري سيدالشهدا عليه السلام

گونه‏اى بود كه به دنبال آن ، مدينه يكپارچه عزادار شد :
وتَصارَخَتِ النِّساءُ مِن كُلِّ ناحِيَةٍ ، حَتَّى ارتَفَعَتِ المَدينَةُ بِالرَّجَّةِ الَّتي ما سُمِعَ بِمِثلِها قَطُّ.۱
و زنان شيون كردند تا اين كه در مدينه چنان ولوله‏اى شد كه تا آن زمان شنيده نشده بود.
سال 61 هجرى سال حزن ناميده شد۲ و بر پايه گزارش دعائم الاسلام از امام صادق عليه السلام پس از واقعه عاشورا سه سال تمام بر آن حضرت مرثيه‏سرايى مى‏شد۳ ، همچنين طبق گزارشى ديگر ، از شهادت آن حضرت تا هلاكت ابن زياد اهل بيت از عزا بيرون نيامدند :
مَا اختَضَبَت مِنَّا امرَأَةٌ ، ولَا ادَّهَنَت ، ولَا اكتَحَلَت ، ولا رَجَّلَت ، حَتّى‏ أتانا رَأسُ عُبَيدِ اللَّهِ بنِ زِيادٍ ، وما زِلنا في عَبرَةٍ بَعدَهُ.۴
هيچ يك از زنان ما خضاب نكرد، و روغنى استفاده نكرد و سرمه نكشيد، و شانه نزد تا اين كه سر عبيداللَّه بن زياد را برايمان آوردند، ما همواره پس از آن ماجرا گريان بوديم.

1.تاريخ اليعقوبى : ج ۲ ص ۲۴۵ .

2.مقتل الحسين ، خوارزمى : ج ۲ ص ۴۰ ، التذكرة ، قرطبى : ج ۲ ص ۴۵۳ .

3.دعائم الاسلام : ج ۱ ص ۲۲۷ .

4.كامل الزيارات : ص ۱۶۷ ح ۲۱۹. نيز، ر. ك: التذكرة الحمدونية: ج ۹ ص ۱۵۰ ش‏۳۵۹ ؛ هنگامى‏كه حسين‏بن على عليه السلام به شهادت رسيد، در هر خانه‏اى در مدينه‏به‏مدت يك‏سال‏تمام نوحه‏سرايى بود، و در سال دوم، در هر جمعه‏و در سال‏سوم، در دو ماه‏سوگوارى به پا مى‏شد. نيز ، ر . ك : دانش‏نامه امام حسين عليه السلام : بخش دوازدهم / فصل يكم : تداوم سوگوارى اهل بيت امام تا كشته شدن ابن زياد .


فرهنگ‌ نامه مرثيه‌سرايي و عزاداري سيدالشهدا عليه السلام
14

2. نخستين مرثيه‏سرايان سيد الشهدا پس از واقعه كربلا

پس از واقعه عاشورا ، نخستين مرثيه‏سرايان سيد الشهدا و يارانش فرزندش زين العابدين ، خواهر بزرگوارش زينب كبرا ، دختران امام ، امّ كلثوم و فاطمه صغرا و همسرش رباب بوده‏اند كه در كربلا ، كوفه و شام ، با مرثيه‏سرايى‏هاى هدفمند خود ، راه سالار شهيدان را ادامه دادند .
اما در مدينه ، نخستين مرثيه‏سرا همزمان با شهادت امام حسين عليه السلام ، ام سلمه همسر بزرگوار پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله بود ، يعقوبى در اين باره مى‏نويسد :
كانَ أوَّلُ صارِخَةٍ صَرَخَت فِي المَدينَةِ اُمَّ سَلَمَةَ زَوجَ رَسولِ اللَّهِ .
نخستين ضجه زننده‏اى كه در مدينه ضجّه‏اش بلند شد، ام سلمه همسر رسول خدا بود.
پيامبر خدا صلى اللَّه عليه و آله شيشه‏اى كه در آن خاكى قرار داشت به ام سلمه داده بود و فرموده بود كه : «هر گاه اين خاك تبديل به خون تازه شود حسين عليه السلام كشته شده است» . روز عاشوراى سال 61 هجرى آن خاك تبديل به خون تازه شد ، و ام سلمه با ديدن آن فرياد كشيد :
وَا حُسَيناه! وا ابنَ رَسولِ اللَّهِ!
واحسينا، وا پسر رسول خدا
شيون و زارى و مرثيه‏سرايى ام سلمه براى امام حسين عليه السلام به

  • نام منبع :
    فرهنگ‌ نامه مرثيه‌سرايي و عزاداري سيدالشهدا عليه السلام
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1387
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 83398
صفحه از 133
پرینت  ارسال به