106. «اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ...»
روض الجنان: و منهُ قولُ عَنْتَره: وَاَعْرَضَتِ اليَمامَةُ وَاشْمَخَرَّتْ. ۱
1257. علامه شعرانى: سهو است از مؤلّف يا تصحيف ناسخ. و اين بيت از عمرو بن كلثوم است نه عنتره و تمام اين مصرع «كأسياف بأيدي مصلتينا» ۲ ؛ يعنى يمامه پديد آمد و كوهها سر بر افراخت مانند شمشيرها در دست كسانى كه آنها را از نيام بيرون كشند. ۳
107. «وَ لَوْ شاءَ اللّهُ ما أَشْرَكُوا وَ ما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً...»
روض الجنان: «وَ لَوْ شاءَ اللّهُ ما أَشْرَكُوا» خداى تعالى گفت: اگر خداى خواستى ايشان مشرك نبودندى. اگر گويند: بهنزديك شما اراده تعلّق به نفى ندارد بل به چيزى تعلّق دارد كه حدوثش صحيح باشد، حكم اين آيت چگونه باشد؟ جواب گوييم: مراد آن است كه ايشان را به قهر اگر خواهد برايمان دارد، پس متعلّق ارادت در آيت محذوف است و آن حمل ايشان است بر ايمان بر سبيل قهر و الجاء، و اين ارادت لابد محمول باشد بر اين وجه از آن جا كه به ادلّه درست شده است كه خداى تعالى از كافران مريد ايمان است بر سبيل اختيار، از آن جا كه امر كرده است ايشان را به ايمان، و امر امر نشود بى ارادت آمر مأمور به را، پس چون بروجه اختيار لابد مريد باشد اين را* حمل بر مشيّت قسر و الجاء بايدكردن. ۴
1258. علامه شعرانى: يعنى لابد خداوند خواسته است كه هيچ كس مشرك نباشد اما به اختيار خواسته است نه به جبر و اگر مىخواست مردم را به جبر به توحيد وادار كند هيچ كس مشرك نمىشد. ۵
1.روض الجنان، ج ۷، ص ۴۰۷.
2.لسان العرب، ج ۷، ص ۱۶۹.
3.روح الجنان، ج ۵ ، ص ۲۸.
4.روض الجنان، ج ۷، ص ۴۰۷.
5.روح الجنان، ج ۵ ، ص ۲۹.
