نشست علمی - پژوهشی«حجیت روایات اعتقادی» برگزار شد

حدیث در آن حضور داشتند ، ابتدا حجة الاسلام عبد الهادی مسعودی ، معاون پژوهشی دانشکده علوم حدیث ، موضوع ، محور ها و عناوین پیش روی بحث را به اجمال بیان کرد .

سپس آیةالله سند ، با طرح پرسش های پیرامون بحث حجیت روایات اعتقادی ، برخی از آن پرسش ها را پاسخ گفت. پرسش هایی چون: منابع این بحث، اقوال در این بحث، فوائد این بحث و نیز اینکه آیا حجیت روایات اعتقادی ، هم در فروع و هم در اصول جاری است؟ و ... .

در ادامه نشست ، حجة الاسلام دکتر برنجکار ، با اشاره به تفاوت ادعایی اعتقاد با عمل، این بحث را از اساسی ترین مباحث کلام دانسته و افزود: کسانی به دلیل وجود اثر شرعی در عمل ، برخلاف اعتقاد ؛ و لزوم معرفت در اعتقاد بر خلاف عمل ، قائل به فرق بین این دو شده اند که منشأ آن عدم ارائه تعریف درست از اعتقاد بوده است و این در حالی است که اعتقاد خود نوعی عمل است که به آن عمل جوانحی(قلبی) و جوارحی می گویند.

مدیر گروه عقاید و کلام دانشکده علوم حدیث در مور حجیت خبر واحد در اعتقادات گفت : ما معتقدیم خبر واحد در اصول اولیه دین قابل احتجاج نیست اما در معارف طبقه دوم دین، مانند: احوال برزخ ، محشر و بهشت و جهنم و نیز برخی صفات خداوند که عقل انسان به آن دسترسی ندارد، حجیت دارد و در این زمینه ، فراوانی احادیث اعتقادی صادر شده از اهل بیت (ع)، گواه کارآمدی و قابلیت آنها برای التزام قلبی است.

دکتر برنجکار تفضیل دیگری را ارائه کرد و آن تمایز میان احادیث تعلیمی ، اقناعی و تعبّدی است. وی در این زمینه گفت: تعداد قابل توجهی از احادیث اعتقادی ، گونه ای استدلال به همراه خود دارند و از این رو مانند آیات شریفه قرآن ، گذشته از تعبّد ، قابلیت دلیل واقع شدن در  مباحث اعتقادی را دارند .

در همین زمینه آیةالله سند گفت : اگر اشکال عدم حجیت در اعتقادات به معنای گمان بالای هفتاد و یا هشتاد درصد باشد ، در آن صورت استدلال به آیات قرآنی به جهت دلالت ظنّی آنها ، نمی تواند مورد قبول باشد . ما حتی در آنجا که قیاس و برهان به کار می بریم ، یقین کامل و صد درصد نداریم ؛زیرا مواد قیاس و برهان ، تنها امور یقینی نیستند و در قیاس نیز امکان اشتباه و مغالطه وجود دارد.

در بخش پایانی نشست ، حجةالاسلام دکتر برنجکار به مسأله ظنّ اشاره کرد و گفت : در قرآن کریم ، نهی از تبعیت از ظنّ  ، به معنای گمان بالاتر از شک نیست چرا که ظن ّ، در عربی کهن و معاصر قرآن ، به معنای گمان غیر قابل اعتماد و کمتر از پنجاه درصد است . از این رو عمل به ظنّ اطمینانی ، مورد نهی آیات قرآنی نیست و این اختصاصی به امور عملی و فقه ندارد و شامل اعتقاد و عمل نیز می شود.       

گفتنی است ، مباحث نشست علمی- پژوهشی «حجیت روایات اعتقادی» ، که به طور همزمان از شبکه جهانی اینترنت پخش شد ، برای پخش در شبکه سراسری رادیو معارف نیز صدابرداری شد .

همچنین به دلیل دامنه دار بودن بحث یاد شده و نیز فراوانی پرسش ها در این زمینه ، مقرر شد در نشست بعدی ، بحث «حجیت روایات اعتقادی» دنبال شود.