اعرابى را ، كه در هنگام ايراد خطبه ، به دست امام على عليه السلامداد و سبب شد كه حضرت ، سخن خود را قطع نمايد ، ذكر نموده است . شارح در اين شرح از شرح نهج البلاغه كيدرى ، تحفة الأبرار طبرسى ، تجريد الاعتقاد خواجه نصير طوسى و كنز اللغة ياد كرده است.
آغاز: يا من دلّ على ذاته بذاته شكر و سپاس واجب الوجودى را.

نسخه ها:

10396 . تهران ، دانشگاه تهران: 3238 ، آغاز: برابر نمونه ، نستعليق ، شفيع بن عبد المجيد ، بدون تاريخ كتابت ، رساله يازدهم مجموعه ، «141 ـ 177» 37 برگ [فهرست دانشگاه تهران: 11/2198].

1886 . شرح خطبه شقشقيه(فارسى)

از: شريف بن نور اللّه حسينى ، سيد ^۱

ترجمه و شرح كوتاه خطبه شقشقيه حضرت امير المؤمنين عليه السلام است. نيمه دوم اين رساله ، هفت مقاله و يك خاتمه در اثبات امامت امير المؤمنين عليه السلامو رد امامت ديگران است.
آغاز: بليغ ترين كلامى كه ناهجان نهج بلاغت و سالكان منهاج براعت و فصيح ترين مقالى كه مالكان خطه سخن ورى... زبان به تقرير و بيان آن گشايند تحيت و درود رسالت پناهى است... در اين اوقات... اين فقير حقير به اشاره من لزم له علىّ الاطاعة بعد از استخاره... قدم جرأت بر بساط ترجمانى نهاده و به قدر فهم قاصر .. . اداى معانى.
انجام: آن حضرت فرمود به خدا سوگند كه او محبوب تر است نزد من از امارت شما . تمت .

نسخه ها:

10397/1 . قم ، مرعشى: 3008 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ ، ابو الحسن بهارى ، صفر 1045ق ، رساله نوزدهم مجموعه ، «263پ ـ 275پ» 13 برگ [فهرست مرعشى: 8/193].

شى ء إذ كان الشى ء من مشيته فكان لا يشبهه مكونه ، و أشهد أن محمدا عبده و رسوله استخلصه فى القدم على سائر الأمم على علم منه انفرد عن التشاكل و التماثل من أبناء الجنس» . ^۱
اين شرح به روش شيخ احمد احسايى و سيد كاظم رشتى نوشته شده و در آن روايات بسيارى نقل شده است .
آغاز: روى الشيخ الطوسى فى مصباح متهجده ... أشهد أن محمدا عبده.

نسخه ها:

10394 . قم ، مرعشى: 5192 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ ، عبد اللّه بهبهانى (مؤلف) ، بدون تاريخ كتابت ، 11 برگ [فهرست مرعشى: 13/398].

شرح خطبه شعبانيه

از: زين العابدين گلپايگانى ، حجة الإسلام

رجوع كنيد به: إيضاح الجوامع فى شرح الخطبة النبوية.

1884 . شرح خطبه شقشقيه(فارسى)

گويا از: محمد طاهر بن محمد حسين شيرازى قمى (1098ق)

آغاز: بسمله و به نستعين و من خطبة له عليه السلام و هى معروفة بالشقشقية.

نسخه ها:

10395 . تهران ، دانشگاه تهران: 2479 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ و نستعليق ، بدون نام كاتب ، قرن 12ق ، متن عربى به نسخ ، رساله سوم مجموعه ، «697 ـ 710»14 برگ [فهرست دانشگاه تهران: 9/1248].

1885 . شرح خطبه شقشقيه(فارسى)

از: ابراهيم بن محمد حسن گرگانى

شرح و ترجمه فارسى است بر خطبه شقشقيه ^۲ امام على عليه السلام با مقدمه اى درباره صحت استناد اين خطبه . شارح پس از شرح خطبه ، هشت پرسش مرد