شرح مفصلى است بر نهج البلاغه . ابن عتايقى شرح خود را در چهار جلد نوشته كه جلد سوم آن را در سال 786 ق به پايان رسانيده است. او شرحش را از سه شرح ابن ميثم و ابن ابى الحديد و قطب الدين كيدرى برگزيده و در مواردى نظريه هاى ابن ابى الحديد را نقد كرده است. از شرح ابن عتايقى تنها جلد نخست و سوم باقى مانده است كه از سوى بنياد نهج البلاغه در حال تحقيق و انتشار است. اما از جلد دوم و چهارم تاكنون نسخه اى شناسايى نشده است.
[رياض العلماء: 3/106 ؛ الذريعة: 14/132 ؛ فهرست سپهسالار: 2/126ـ128 ؛ مجله وقف ميراث جاويدان، ش 26 و 25، ص 96 ـ 94؛ مجله آينه پژوهش، ش 48 (آذر و دى 1376)، ص 104 ـ 98.]

نسخه ها:

10896 . خوى ، مدرسه نمازى: 381 ، جلد سوم ، آغاز: و من كلام له عليه السلام و قد شاوره عمر فى الخروج إلى غزوة الروم ، نسخ ، على بن محمد بن محمد بن على ، جمادى الاول 786ق ، مقابله و تصحيح شده در نزد شارح ، «364صفحه»182 برگ ، سابقه: قم ، مرعشى: عكس 475 ، محقق طباطبايى: عكس 130 و 199 و ميكروفيلم 169 [فهرست مدرسه نمازى: 1/194 ؛ فهرست عكسى مرعشى: 1/422 ؛ يادنامه محقق طباطبايى: 3/1463 و 1480 و 1528 ].
10897 . قم ، مرعشى: 11721 ، جلد سوم ، از آغاز افتادگى دارد ، آغاز:... و الأشرار و الجهال لعدم معرفتهم بوضع الأشياء فى مواضعها التى هى مقتضى العقل... و من خطبة له عليه السلام فى الاستسقاء .. . انجام: بالحاء المهملة أيضا و لم يذكر الذل و الخزى و معناه أباح دمه تم بعون اللّه و حسن توفيقه ، شرح نستعليق و متن نسخ ، عبداللّه بن عبدالغفار ، 27 ذيحجه... (سده 11 ق) ، 123 برگ ، 35 سطر [نسخه هاى خطى و كهن و نفيس نهج البلاغه در كتابخانه آية اللّه مرعشى: ص99 ـ 101].

1955 . شرح نهج البلاغة(فارسى)

از: حكيم على صوفى اصفهانى

شرح و ترجمه اى است از نهج البلاغه ، كه تأليف آن قبل از سال 1004ق صورت گرفته است . اين شرح جز انوار الفصاحة و اسرار البلاغة حكيم نظام

10886/110 . تهران ، دانشكده الهيات: 8ب ، آغاز تا شرح خطبه الحمد للّه الذى لا تدركه الشواهد ، نسخ و نستعليق ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، عربى و فارسى ، رساله اول مجموعه ، «2پ ـ 8ر» 7 برگ [فهرست الهيات تهران: 1/594].
10887/111 . مشهد ، مدرسه نواب: 126 اخبار ، جزء سيزدهم ، نسخ معرب كهن ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 115 برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: 489].
10888/112 . مشهد ، مدرسه نواب: 128 اخبار ، جزء سوم ، نسخ معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 121 برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: 489].
10889/113 . مشهد ، مدرسه نواب: 29 اخبار ، جزء نهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 112 برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: 490].
10890/114 . مشهد ، مدرسه نواب: 30 اخبار ، جزء دهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 102 برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: 490].
10891/115 . مشهد ، مدرسه نواب: 31 اخبار ، جزء دوازدهم ، نسخ كهن معرب ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 101 برگ [فهرست دو كتاب خانه مشهد: 490].
10892/116 . مشهد ، عبد الحميد مولوى: 319 ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت [نشريه نسخه هاى خطى: 5/41].
10893/117 . مشهد ، عبد الحميد مولوى: 558 ، بخش نامه ها ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، رساله دوم مجموعه [نشريه نسخه هاى خطى: 5/87].
10894/118 . قم ، شيخ حيدر على مؤيد: 76 ، آغاز : برابر نمونه ، انجام: بعد فراغه من صفين و انقضاء ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 75 برگ ، 26 سطر ، 19 × 28 [فهرست مؤيد: 1/97].
10895/119 . قم ، شيخ حيدر على مؤيد: 77 ، جزء ثانى ( از قصه بصر بن ارطاة ) ، نسخ ، بدون نام كاتب ، بدون تاريخ كتابت ، 177 برگ ، 26 سطر ، 19× 26 [فهرست مؤيد: 1/98].

1954 . شرح نهج البلاغة(عربى)

از: عبد الرحمن بن محمد حلى ، كمال الدين (ابن عتايقى) ( 788 ق)