92 ـ آزادى
1
۰.امام صادق عليهالسلام:
خَمْسُ خِصالٍ مَنْ لَمْ تَكُنْ فيهِ خَصْلَةٌ مِنْها فَلَيْسَ فيهِ كَثيرُ مُسْتَمْتَعٍ أَوَّلُهَا: اَلْوَفاءُ وَالثّانيَةُ التَّدْبيرُ وَالثّالِثَةُ الْحَياءُ وَالرّابِعَةُ حُسنُ الْخُلْقِ وَالْخامِسَةُ وَهِىَ تَجْمَعُ هذِهِ الخِصالَ، الْحُرِّيَّةُ؛۱
۰.پنج خصلت است كه در هر كس يكى از آنها نباشد خير و بهره زيادى در او نيست: اول: وفادارى دوم: تدبير سوم: حيا چهارم: خوش اخلاقى و پنجم: ـ كه چهار خصلت ديگر را نيز در خود دارد ـ آزادگى.
2
۰.امام على عليهالسلام:
لاتَكُنْ عَبْدَ غَيْرِكَ وَقَدْ جَعَلَكَ اللّهُ حُرّا؛۲
۰.بنده ديگرى مباش كه خدا تو را آزاد آفريد.
3
۰.امام صادق عليهالسلام:
إنَّ الحُرَّ حُرٌّ على جميعِ أحْوالِهِ: إنْ نابَتْهُ نائِبَةٌ صَبَرَ لَها، وَإنْ تَداكَّتْ علَيهِ المَصائِبُ لَم تَكْسِرْهُ وَإنْ اُسِرَ وَقُهِرَ وَاسْتُبْدِلَ بِاليُسرِ عُسرا، كَما كانَ يُوسُفُ الصِّدّيقُ الأمينُ صَلَواتُ اللّهِ عَلَيهِ: لَم يَضْرُرْ حُرِّيَّتَهُ أنِ اسْتُعبِدَ وَقُهِرَ وَاُسِرَ؛۳
۰.آزاده در همه حال آزاده است: اگر بلا و سختى به او رسد شكيبايى ورزد و اگر مصيبتها بر سرش فرو ريزند او را نشكنند هرچند به اسيرى افتد و مقهور شود و آسايش را از دست داده و به سختى و تنگدستى افتد. چنان كه يوسف صديق امين، صلوات اللّه عليه، به بندگى گرفته شد و مقهور و اسير گشت اما اين همه به آزادگى او آسيب نرساند.
4
۰.امام على عليهالسلام:
اَلْحُرِّيَّةُ مُنَزَّهَةٌ مِنَ الْغِلِّ وَالْمَكْرِ؛۴
۰.آزادگى از كينهتوزى و مكر منزّه است.
5
۰.امام على عليهالسلام:
مِنْ تَوفيقِ الْحُرِّ اكْتِسابُهُ الْمالَ مِن حِلِّهِ؛۵
۰.از موفقيت آزاده اين است كه مال را از راه حلال به دست آورد.
6
۰.امام على عليهالسلام:
اُبْذُلْ مالَكَ فِى الْحُقوقِ وَواسِ بِهِ الصَّديقَ فَإِنَالسَّخاءَبِالْحُرِّأخْلَقُ؛
۰.دارايى خود را در آنجا كه حق است ببخش و با آن دوستانت را يارىرسان كه جامه بخشندگى بر تن آزاد مرد زيبندهتر است.۶
7
۰.امام على عليهالسلام:
اَلْعَبْدُ حُرٌّ ما قَنِعَ، اَلْحُرُّ عَبْدٌ ما طَمِعَ؛۷
۰.بنده قانع آزاد است و آزاد طمعكار، بنده.
8
۰.امام على عليهالسلام:
مَنْ قَضى ما أَسْلَفَ مِنَ الإِْحْسانِ فَهُوَ كامِلُ الْحُرِّيَّةِ؛۸
۰.هر كس به وعده نيكىاى كه در گذشته داده است عمل كند آزادگىاش كامل است.
9
۰.امام على عليهالسلام:
مَنْ قامَ بِشَرائِطِ الْعُبوديَّةِ أَهْلٌ لِلْعِتْقِ، مَنْ قَصَّرَ عَنْ أَحْكامِ الْحُرِّيَّةِ اُعيدَ اِلىَ الرِّقِّ؛۹
۰.هر كس شرايط بندگى خدا را بهجا آورد سزاوار آزادى مىشود و هر كس در عمل به شرايط آزادگى كوتاهى كند، به بندگى (غير خدا) مبتلا مىشود.
10
۰.امام حسين عليهالسلام:
إنْ لَمْ يَكُنْ لَكُم دينٌ وَكُنْتُم لاتَخافونَ الْمَعادَ فَكونوا أَحْرارا فى دُنْياكُمْ؛۱۰
۰.اگر دين نداريد و از قيامت نمىترسيد، لااقل در دنياى خود آزاد مرد باشيد.
1.۱. خصال۲۸۴/۳۳
2.۲. نهج البلاغهاز نامه۳۱
3.۳. كافى۲/۸۹/۶
4.۴. غررالحكم۱/۳۸۵/۱۴۸۵
5.۵. غررالحكم۶/۳۶/۳۹۳
6.۶. غررالحكم۲/۲۰۴/۲۳۸۴
7.۷. غررالحكم۱/۱۱۳/۴۱۳
8.۸. غررالحكم۵/۳۵۵/۸۷۲۱
9.۹.غررالحكم۵/۳۱۴/۸۵۲۹و۸۵۳۰
10.۱۰. بحارالانوار۴۵/۵۱/