191
مأخذ شناسي رجال شيعه

شريعتمدار استر آبادى ، على بن محمّد جعفر (م 1315 ق) .

427 . رموز الأقوال و كنوز بروز أحوال الرجال .
الذريعة ، ج 11 ، ص 251 (ش 1537) .
اين كتاب ، مشتمل بر شرح حال رجال مؤلّف و راوى است و به جهت اختصار در لفظ ، رمزهايى براى كتاب هايى كه مطالب از آنها اتّخاذ شده و رموزى براى اسامى مؤلّفان ، به كار گرفته شده است . اين رموز ، بيشتر در الرجال الكبير به كار رفته است . مؤلّف در كتاب غاية الآمال خود ، از اين كتاب نام مى برد .
محقّق تهرانى ، نسخه اى از اين كتاب را مشاهده كرده و نشانى داده است . ايشان در الذريعة (ج 10 ، ص 134) ، اين كتاب را با عنوان رجال الشيخ على هم فهرست نموده است .
نسخه هاى خطّى اين كتاب ، در كتاب خانه هاى ايران موجود است .
428 . غاية الآمال فى استعلام أحوال الرجال .
الذريعة ، ج 6 ، ص 5 (ش 21) .
اين كتاب ، شرح و تكمله اى بر كتاب منتهى المقال ، معروف به رجال أبى على ابو على محمّد بن اسماعيل حايرى (م 1216 ق) است .
متن كتاب ، مشتمل بر شرح حال رجال در ذيل سه عنوان «اصل» ، «فصل» و «وصل» است . قسمت اصل ، مشتمل بر كلام ابو على حايرى است . قسمت فصل ، مشتمل بر سخنان علماى ديگر در مورد شخصيت مورد بحث است و قسمت وصل ، در بردارنده ديدگاه مصنّف كتاب است .
مصنّف در كتاب ، شرح حال و فهرستى از تأليفات خود بيان كرده است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج 13 ، ص 282) از اين كتاب با عنوان شرح رجال أبى على نيز نام برده است .
نسخه خطّى اين كتاب ، در كتاب خانه هاى ايران موجود است .
429 . مبدأ الآمال .
الذريعة ، ج 19 ، ص 48 (ش 253) .
اين كتاب ، مشتمل بر بيان و شرح قواعدى در علم حديث ، علم درايه و علم رجال است و در چهار مقدّمه و سه «كتاب» با اين عناوين تنظيم شده است :
مقدمه اوّل ، در تعريف علم رجال ؛
مقدمه دوم ، شامل اسامى كتاب هاى رجالى ؛
مقدّمه سوم ، در شرح حال مؤلّف ؛
مقدمه چهارم ، شامل مشايخ رجال و مؤلّفان كتاب هاى رجالى .
متن اين اثر هم شامل مطالب زير است :
كتاب اوّل ، در علم رجال ؛
كتاب دوم ، در علم درايه ؛
كتاب سوم ، در علم حديث .
سيد احمد حسينى در التراث العربى (ج 4 ، ص 428) ، اين كتاب را با عنوان مبدأ الآمال فى قواعد الحديث والدراية والرجال ، فهرست نموده است .
نسخه هاى خطّى اين كتاب ، در كتاب خانه هاى ايران موجود است .
430 . المبدأ والمآل .
الذريعة ، ج 19 ، ص 48 (ش 256) .
اين كتاب ، مشتمل بر فهرست اسامى راويان حديث است كه بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم شده اند . مؤلّف ، اين معجم را از كتاب هاى رجالى و حديثى ، خصوصا از نقد الرجال سيّد مير مصطفى تفرشى (م 1044 ق) تهيه نموده و ضبط اسامى و نسب هاى مشكل را به آنها اضافه نموده است .
مؤلّف همچنين در ذيل عنوان «فصل» ، شرح حال علماى مشهور را بيان داشته است و در نهايت ، پنج فايده رجالى را مورد بحث قرار داده است .
سيد احمد حسينى در التراث العربى (ج 4 ، ص 429) ، اين كتاب را با عنوان المبدأ والمآل فى توسط شرح أحوال الرجال ، فهرست نموده است .
نسخه هاى خطّى اين كتاب ، در كتاب خانه هاى ايران موجود است .
431 . الموضحة .
الذريعة ، ج 23 ، ص 268 (ش 8921) .
مؤلّف ، اين كتاب را در تصحيح اكثر اسناد تهذيب الأحكام و الاستبصار و برخى كتاب هاى ديگر ، تأليف كرده است .
432 . منتخب الأقوال فى إجمال أحوال الرجال .
الذريعة ، ج 22 ، ص 375 (ش 7515) .
مؤلّف ، اسامى چهار كتاب اخير را در كتاب غاية الآمال خود ، بيان داشته است .


مأخذ شناسي رجال شيعه
190

بحرانى قطيفى ، احمد بن صالح (1251 ـ 1315 ق) .

424 . حاشية على رجال النجاشى .
مصفّى المقال فى مصنّفى علم الرجال ، ص 50 .
425 . حاشية على منهج المقال فى علم الرجال .
الذريعة ، ج 6 ، ص 225 (ش 1264) .
اين حاشيه بر كتاب منهج المقال مشهور به الرجال الكبير ميرزا محمّد استر آبادى (م 1028 ق) آورده شده است .
مرحوم سليمان بلادى بحرانى (م 1340 ق) در أنوار البدرين ، متذكّر اين حاشيه شده است .
426 . زاد المجتهدين فى شرح بلغة المحدّثين ، تحقيق : ضياء بدر آل سنبل ، 1414 ق ، 2 ج .
اين شرح بر كتاب بلغة المحدّثين سليمان ماحوزى (م 1121 ق) آورده شده است . از آن جا كه بلغة المحدّثين به صورت مختصر و مجمل به توثيق يا مدح راويان پرداخته است ، اين شرح به صورتى مفصّل ، حالات و خصوصيات رجال مذكور را بيان داشته است ؛ ليكن مؤلّف ، موفّق نشده است به شرح حال راويان ، بيشتر از آنهايى كه نامشان با حرف همزه آغاز شده ، بپردازد .
در اين شرح ، مؤلّف به نكات ذيل توجّه داشته است : ايشان علاوه بر نقل مطالب كتاب بلغة المحدّثين ، اقوال و جملات علماى علم رجال متقدّم و متأخّر را ذكر مى نمايد و در مورد بعضى از اقوال ، توضيحاتى را بيان كرده است .
در اكثر شرح حال ها ، ضبط اسامى و تمييز مشتركات بيان شده اند و در مواردى ، به حسب مناسبت آن شرح حال ، فوايد رجالى بيان شده است .
محقّق كتاب ، فهرستى از اين فوايد را در آخر كتاب ، بيان داشته است .
مقدمه محقّق ، شامل بررسى ويژگى هاى كتاب ، شرح مختصر احوال بعضى از بزرگان علم رجال و زندگى نامه مؤلّف است .
در آخر مقدّمه ، محقّق ، متن رساله الحق الواضح فى أحوال العبد الصالح على بن حسن بلادى قطيفى فيرحى را در شرح حال احمد بن صالح بحرانى ، با تحقيق ضياء بدر آل سنبل ، آورده است .

  • نام منبع :
    مأخذ شناسي رجال شيعه
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    سازمان چاپ و نشر دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اوّل
تعداد بازدید : 22872
صفحه از 368
پرینت  ارسال به