تبريزى ، ميرزا محمّد على صفوت (1298 ـ 1377 ق / 1335 ش) .

534 . مرآت الأخيار فى أحوال الرجال .
الذريعة ، ج 20 ، ص 261 (ش 2877) .

طباطبايى بروجردى ، سيّد حسين (1292 ـ 1380 ق) .

535 . أسانيد الاستبصار .
المسلسلات فى الإجازات ، ج 2 ، ص 327 .
536 . إصلاح و مستدرك رجال الطوسى .
المسلسلات فى الاجازات ، ج 2 ، ص 327 .
537 . إطلالة على الرجال و الحديث . تحقيق : محمّد مهدى نجف ، قم : المجمع العالمى للتقريب بين المذاهب الإسلاميّة ، 1421ق ، 191ص ، اوّل .
اين كتاب ، مشتمل بر مقدّمه هاى سيّد حسين طباطبايى بروجردى بر پنج كتاب حديثى ، رجالى و فقهى است و به دليل اهميّت اين مقدّمه ها ، محقّق اقدام بر جمع آورى و تصحيح آنها نموده و به همراه تعليقاتى ، اين مجموعه را به طور مستقل ارائه نموده است .
اين مقدّمه ها بر كتاب هاى ترتيب اسانيد الكافى ، تنقيح أسانيد التهذيب ، جامع الرواة ، جامع الأحاديث الشيعة و مسائل الخلاف آورده شده اند .
مباحث مطرح شده در اين مقدّمه ها در مجموع عبارت اند از : بررسى نقش طبقات راويان حديث و محدّثان در علم رجال ، معرّفى كتاب ، مؤلّف و مشايخ مؤلّف در آن كتاب و ... .
538 . تجريد أسانيد الكافى وتنقيحُها ، تنظيم : ميرزا مهدى صادقى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى آستان قدس رضوى ، 1409 ق ، 2 ج ، اوّل .
مرحوم بروجردى رحمه الله بر حاشيه كتاب مرآة العقول ، ترتيب اسانيد كتاب الكافى را با رموزى مشخّص كرده و مقدّمه اى بر آن نگاشته بودند . سپس دو نفر از شاگردان ايشان ، به طور مستقل ، اقدام به استخراج اسناد الكافى نموده اند كه كتاب حاضر ، يكى از اين استخراج هاست .
اين كتاب ، مشتمل بر مقدّمه مؤلّف در زندگى نامه مرحوم كلينى ، بررسى ويژگى هاى كتاب الكافى ، بيان طبقات محدّثان از زمان صحابيان تا شيخ طوسى ، اسامى راويانى كه كتاب الكافى را از مرحوم كلينى روايت كرده اند و اسامى راويانى است كه مرحوم كلينى در الكافى از آنها روايت نقل كرده و شيخِ ايشان به حساب مى آيند .
در اين مقدّمه ، مرحوم بروجردى رحمه الله به نقش و جايگاه طبقات رجال حديث در مشخّص كردن اشكال هاى موجود در اسناد و رفع اين اشكال ها ، از جمله سقط ها ، تصحيف ها ، قلب ها ، زياده و نقصان ها ، تمييز مشتركات ، توحيد مختلفات ، و تشخيص ارسال موجود در اسناد احاديث ، اشاره مى نمايد .
متن كتاب در دو «مقصد» آورده شده است . مقصد اوّل ، مشتمل بر جلد اوّل ، و مقصد دوم ، مشتمل بر جلد دوم كتاب است .
در مقصد اوّل ، مؤلّف با استناد به اسناد موجود در كتاب الكافى و با توجه به اين كه راويان در ابتداى اسناد شيخ و استاد مرحوم كلينى به حساب مى آيند ، مشايخ وى را مشخّص و ذكر نموده است تا طبقه راويان موجود در اسناد ، مشخّص گردد .
طبقات رجال از زمان صحابيان تا شيخ طوس ، در دوازده طبقه گنجانيده شده اند ، به طورى كه مرحوم كلينى در طبقه نهم راويان حديث قرار مى گيرد .
در مقصد دوم ، اسنادى كه در صدر آنها تعبير «عدّة من أصحابنا» آورده شده و بعد از
آن ، اسامى «احمد بن محمّد» و يا سه نفر از راويان طبقه هفتم به نام هاى احمد بن محمّد بن خالد برقى ، احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى قمى و سهل بن زياد آدمى قمى آورده شده است و مرحوم كلينى ، از اين افراد ، با واسطه روايت نقل مى نمايد و در نتيجه ، از مشايخ مرحوم كلينى به حساب نمى آيند و به همين جهت ، ذكر ترتيب اسناد روايات آنها در «مقصد»ى مستقل از مشايخ كلينى آورده شده است .
مؤلّف با دسته بندى اسناد هر يك از اين راويان ، طريق هاى مختلف آنها را مشخّص نموده است و به اين وسيله ، طبقه و جايگاه روايى آن راوى در اسناد روايات ، مشخّص شده است .
شايان ذكر است كه به دنبال ذكر هر سند ، نشانى جلد و صفحه اى كه سند از آن جا آورده شده ، مشخّص شده است . در ترتيب اسانيد ، اسامى راويان بر اساس حروف الفبا آمده است .
محقّق تهرانى در الذريعة (ج 15 ، ص 149 ، ش 981) ، اين كتاب را عنوان طبقات الرواة هم فهرست نموده است .
539 . تحقيق عن أسانيد الصحيفة السجادية .
المسلسلات فى الاجازات ، ج 2 ، ص 327 .
540 . ترتيب أسانيد كتاب الكافى (الموسوعة الرجالية ، ج 1) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1414 ق ، 568 ص ، اوّل ، رحلى .
مرحوم بروجردى رحمه الله بر حاشيه كتاب مرآة العقول ، ترتيب اسانيد كتاب الكافى را با رموزى كه بر اين كتاب آورده اند ، مشخّص كرده و مقدّمه اى بر آن نگاشته است . سپس دو نفر از شاگردان ايشان به طور مستقل ، اقدام بر استخراج اسناد الكافى نمودند . كتاب حاضر ، يكى از اين استخراج هاست . مؤلّف با مشاهده نواقص و اشكالات موجود در كتاب تجريد أسانيد الكافى و تنقيحُها ، اقدام به رفع اين اشكالات و نواقص در كتاب ترتيب أسانيد كتاب الكافى نموده است .
اين كتاب ، مشتمل بر مقدمه مؤلّف شامل زندگى نامه مرحوم كلينى ، بررسى ويژگى هاى كتاب الكافى ، بيان طبقات محدّثان از زمان صحابيان تا شيخ طوسى ، اسامى راويانى كه كتاب الكافى را از مرحوم كلينى روايت كرده اند و اسامى راويانى است كه مرحوم كلينى در الكافى از آنها روايت نقل كرده و شيخِ ايشان به حساب مى آيند .
در اين مقدّمه ، مرحوم بروجردى رحمه الله به نقش و جايگاه طبقات رجال حديث در مشخّص كردن اشكال هاى موجود در اسناد و رفع اين اشكال ها ، از جمله سقط ها ، تصحيف ها ، قلب ها ، زياده و نقصان ها ، تمييز مشتركات ، توحيد مختلفات ، و تشخيص ارسال موجود در اسناد احاديث ، اشاره مى نمايد .
متن كتاب ، در دو «مقصد» آورده شده است . در مقصد اوّل ، مؤلّف با استناد به اسناد موجود در كتاب الكافى و با توجّه به اين مطلب كه راويانى كه در صدر اسناد الكافى واقع شده اند ، صاحب «كتاب» يا «اصل»اند و مرحوم كلينى ، روايت ها را از آنها اخذ كرده است ، در نتيجه ، مؤلّف آنها شيخِ مرحوم كلينى به حساب مى آيد ، طرق مشايخ مرحوم كلينى را ـ كه به وسيله آنها ، روايت را در «كتاب» و يا «اصل» خود آورده است ـ تنظيم و ذكر كرده است تا طبقه راويان موجود در اسناد ، مشخّص گردد .
ايشان طبقات رجال از زمان اصحاب تا شيخ طوسى را در دوازده طبقه گنجانيده است ، به طورى كه مرحوم كلينى در طبقه نهم راويان حديث قرار مى گيرد .
در جاى ديگرى از مقصد اوّل ، با عنوان «فصل فى الأسانيد المبدوة بالمبهمات» ، ترتيب اسناد كه در صدر آنها «عدّة من أصحابنا» به همراه «احمد بن محمّد» آورده شده ، مشخص گرديده است .
مقصد دوم كتاب ، شامل اسنادى است كه در صدر آنها ، تعبير «عدّة من أصحابنا» آورده شده و مرحوم كلينى ، منظور از «عدّة» را در اين موارد ، مشخّص كرده است . اين موارد ، شامل اسناد سه نفر از راويان طبقه هفتم است كه عبارت اند از : احمد بن محمّد بن خالد ، احمد بن محمّد بن عيسى و سهل بن زياد آدمى . ايشان از اين سه نفر با واسطه روايت نقل مى نمايد و در نتيجه ، شيخِ مرحوم كلينى به حساب نمى آيند و به همين جهت ، ذكر ترتيب روايات آنها در مقصد مستقلّى از مشايخ كلينى آورده شده است .
در بيان طريق هاى مختلف هر راوى ، نشانى كامل كتاب الكافى با ذكر جلد ، صفحه ، نوع كتاب فقهى و غير فقهى و باب آن ، در ستون هايى كه حاوى اين اطّلاعات است آورده شده و در ذكر طُرُق مشايخ مرحوم كلينى ، ترتيب اسانيد ، بر اساس حروف الفبا در اسامى راويان ، تنظيم شده است .
در زير نويس كتاب ، مؤلّف ، نشانى هاى ديگر اسنادى را كه در متن كتاب آورده شده ، مشخص نموده است .
در آخر كتاب ، ميرزا حسن نورى ، مستدركات كتاب ترتيب أسانيد الكافى را آورده است .
مقدّمه محمّد واعظ زاده خراسانى ، درباره زندگى مرحوم بروجردى رحمه اللهو بررسى ديدگاه و آثار رجالى ايشان است . نيز در مورد اين كتاب ، به طور مفصّل ، توضيحاتى بيان شده است و در نهايت ، تصوير بعضى اجازات مشايخ مرحوم بروجردى رحمه الله به ايشان ، آورده شده است .
مقدمه ميرزا حسن نورى همدانى ، در بررسى خصوصيات اين كتاب است . سپس جدولى را بر اساس تطبيق صفحات كتاب الكافى (چاپ سنگى) با چاپ مشهور به آخوندى ارائه شده است .
541 . تنقيح أسانيد التهذيب ، تنظيم : ميرزا مهدى تبريزى صادقى ، قم : مطبعة سيد الشهداء ، 1411 ق ، 691 ص ، اوّل .
مؤلّف با تنظيم اسناد هر راوى از كتاب تهذيب الأحكام ، طُرُق مختلف و طبقه آن راوى را مشخّص نموده است . البته ايشان ، اسناد روايات كتاب الكافى را كه در كتاب التهذيب نقل شده اند ، در اين تأليف نياورده است .
اسامى راويان ، بر اساس ترتيب عنوان ها در كتاب الفهرست شيخ طوسى تنظيم شده اند .
طبقات رجال از زمان صحابيان تا شيخ طوسى ، در دوازده طبقه گنجانيده شده است .
در بيان هر سند ، نشانى آن سند ، شامل شماره جلد و صفحه از كتاب تهذيب الأحكام ، مشخّص شده است .
542 . ترتيب أسانيد كتاب التهذيب (الموسوعة الرجالية ، ج 2) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1414 ق ، 544 ص ، رحلى .
اين كتاب ، مشتمل بر مطالب زير است :
مقدمه مؤلّف كه در بردارنده مختصرى از ويژگى هاى اين كتاب و كتاب التهذيب ، به
همراه شرح حال شيخ طوسى است ؛ امّا مؤلّف ، مقدّمه را به پايان نرسانيده است .
در مقدّمه آورده شده است كه اسانيد روايات الكافى كه در التهذيب نقل شده ، در اين كتاب آورده نشده اند .
در جلد اوّل اين مجموعه از كتاب ها كه با عنوان ترتيب أسانيد كتاب الكافى معرّفى شده است ، مؤلّف در مقدّمه ، توضيحاتى در نقش و جايگاه طبقات رجال حديث ، بيان داشته است .
در متن كتاب ، مؤلّف با استناد به اسناد موجود در كتاب التهذيب و با اضافه كردن طُرُق شيخ طوسى در «مشيخه» و الفهرست ، به راويانى كه در صدر اسناد كتاب التهذيب واقع شده اند و اكثرا صاحب «كتاب» و يا «اصل»اند ، اشاره كرده طريق شيخ طوسى و مشايخ ايشان به صاحبان اين كتاب ها و روايات كتاب التهذيب را مشخّص و ذكر نموده است و به اين ترتيب ، اسناد را مسند ساخته و طبقه راويان موجود در اسناد التهذيب را مشخّص كرده است .
طبقات رجال از زمان صحابيان تا شيخ طوسى ، در دوازده طبقه گنجانيده شده اند .
در بيان هر طريق ، نشانى كامل كتاب التهذيب با ذكر جلد ، صفحه ، نوع كتاب فقهى و باب ، مشخّص شده است و ذكر طُرُق شيخ طوسى و ذكر مشايخ وى ، بر اساس حروف الفباست .
در زير نويس كتاب ، مؤلّف ، نشانى هاى ديگر اسنادى كه در متن كتاب آورده شده اند ، مشخّص كرده و در بعضى موارد ، اشكال موجود در اسناد را مطرح نموده است .
543 . ترتيب أسانيد كتاب الخصال ، كتاب معانى الأخبار ، كتاب علل الشرائع ، كتاب ثواب الأعمال و عقاب الأعمال (الموسوعة الرجالية ، ج 3) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1413 ق ، 639 ص ، اوّل .
اين كتاب ، مشتمل بر ترتيب و تنظيم اسناد موجود در پنج كتاب حديثى شيخ صدوق است و با توجّه به اين كه راويانى كه در صدر اسناد اين كتاب ها واقع شده اند ، صاحب «كتاب» و يا «اصل»اند كه شيخ صدوق روايت ها را از آنها اخذ كرده است ، مؤلّف ، طريق هر يك از مشايخ شيخ صدوق را در اين پنج كتاب حديثى
مشخّص و ذكر نموده است تا به اين وسيله ، طبقه راويان موجود در اسناد وى مشخّص گردد .
مؤلّف ، طبقات رجال حديث از زمان صحابيان تا شيخ صدوق را در ده طبقه گنجانيده است .
اسناد هر يك از اين پنج كتاب ، به طور مستقل و با ذكر جلد و باب كتاب ، تنظيم شده اند و به ترتيب عبارت اند از : كتاب الخصال ، معانى الأخبار ، علل الشرائع ، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال .
در اوّل هر كتاب ، اسامى مشايخ صدوق در آن كتاب بر اساس ترتيب حروف الفبا آمده است .
544 . رجال أسانيد أو طبقات رجال كتاب الكافى (الموسوعة الرجالية ، ج 4) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1413 ق ، 468 ص ، اوّل .
اين كتاب ، مشتمل بر تنظيم طبقات راويان حديث در كتاب الكافى است ، به اين ترتيب كه مؤلّف با مراجعه به اسناد موجود در كتاب الكافى ، راوى و مروى عنه هر راوى را ذكر مى نمايد و بر اين اساس ، طبقه هر راوى با ذكر مشايخ و شاگردان وى مشخّص گرديده است .
اسامى راويان ، بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم شده و در مقابل نام هر يك از آنها ، طبقه وى تعيين شده است .
545 . ترتيب أسانيد و رجال أسانيد (أو طبقات رجال) كتاب من لا يحضره الفقيه ، و ترتيب أسانيد كتاب الأمالى (الموسوعة الرجالية ، ج 5) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1414 ق ، 496 ص ، اوّل .
اين كتاب ، در سه بخش تنظيم شده است :
1 . ترتيب أسانيد كتاب من لا يحضره الفقيه ، كه مؤلّف با استناد بر اسناد موجود در اين كتاب و تكمله اين اسناد در مشيخه كتاب من لا يحضره الفقيه ، اسناد هر يك از مشايخ شيخ صدوق در كتاب من لا يحضر را مرتّب و بر اساس حروف الفبا ، تنظيم كرده است و به اين وسيله ، طبقه راويان موجود در اسناد اين كتاب ،
مشخّص شده اند .
در اوّل هر سند ، شماره مسلسل هر روايت ، به همراه نام بابى كه سند روايات از آن اخذ شده ، مشخّص شده است .
طبقات رجال از زمان صحابيان تا شيخ صدوق ، در ده طبقه گنجانيده شده است .
2 . ترتيب رجال أسانيد كتاب من لا يحضره الفقيه ، مشتمل بر تنظيم طبقات راويان حديث كه در كتاب من لا يحضره الفقيه آورده شده ، به اين ترتيب كه مؤلّف با مراجعه به اسناد موجود در كتاب من لا يحضره الفقيه ، راوى و مروى عنه هر راوى را مشخّص نموده است و بر اين اساس ، طبقه هر راوى با ذكر مشايخ و شاگردان وى مشخّص گرديده است .
اسامى بر اساس حروف الفبا تنظيم شده و در مقابل نام هر يك از راويان ، شماره طبقه وى تعيين شده است .
3 . ترتيب أسانيد كتاب الأمالى ، كه مؤلّف با استناد به اسناد موجود در كتاب الأمالى ، اسناد هر يك از مشايخ مرحوم صدوق به روايات موجود در اين كتاب را مشخّص كرده و آنها را بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم و ذكر نموده است و به اين وسيله ، طبقه راويان موجود در اسناد اين كتاب را مشخّص كرده است .
546 . تعليقة على منهج المقال .
المسلسلات فى الاجازات ، ج 2 ، ص 328 .
547 . رجال أسانيد (أو طبقات رجال) كتاب رجال الكشّى ، فهرست الشيخ الطوسى ، فهرست الشيخ النجاشى (الموسوعة الرجالية ، ج 6) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1413 ق ، 683 ص ، اوّل .
اين كتاب ، در سه بخش مستقل تنظيم شده است كه عبارت اند از : رجال اسانيد يا طبقات رجال كتاب رجال الكشّى ،رجال اسانيد الفهرست شيخ طوسى ، رجال اسانيد رجال النجاشى .
مؤلّف ، طبقات راويان حديث را در هر يك از اين سه كتاب ، به طور مستقل بيان كرده است ، به اين ترتيب كه با مراجعه به اسناد موجود در هر كتاب ، راوى و مروى عنه مشايخ ذكر شده در اين كتاب ها را ذكر نموده است و بر اين اساس ، طبقه مشايخ
موجود در اين كتاب ها مشخّص شده اند .
در هر كتاب ، اسامى راويان بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم شده و در مقابل هر نام ، شماره طبقه وى مشخّص شده است .
548 . رجال أسانيد أو طبقات رجال كتاب التهذيب (الموسوعة الرجالية ، ج 7) ، تنظيم : ميرزا حسن نورى همدانى ، مقدّمه : محمّد واعظ زاده خراسانى ، مشهد : بنياد پژوهش هاى اسلامى آستان قدس رضوى ، 1413 ق ، 1341 ص ، اوّل .
اين كتاب ، مشتمل بر تنظيم طبقات راويان حديث در كتاب التهذيب شيخ طوسى است ، به اين ترتيب كه مؤلّف با مراجعه به اسناد موجود در كتاب التهذيب ، راوى و مروى عنه هر راوى را ذكر مى نمايد و بر اين اساس ، طبقه هر راوى با ذكر مشايخ و شاگردان وى مشخّص گرديده است .
اسامى راويان ، بر اساس ترتيب حروف الفبا تنظيم شده و در مقابل نام هر يك از راويان ، شماره طبقه وى مشخّص شده است .
549 . ترتيب فهرس الشيخ منتجب الدين .
مستدركات الذريعة ، ج 26 ، ص 188 (ش 940) .
مؤلّف در اين كتاب ، اقدام به بيان ترتيب اسامى مؤلّفان موجود در كتاب الفهرست شيخ منتجب الدين بن بابويه رازى (504 ـ زنده در 585 ق) نموده است . سپس براى تكميل كتاب ، مستدركات خود بر آن را اضافه نموده است و در نهايت ، چند فايده رجالى را در آخر كتاب بيان كرده و مورد بحث قرار داده است .
550 . حواشى النجاشى .
الذريعة ، ج 7 ، ص 111 (ش 583) .
محقّق تهرانى اظهار داشته است كه اين حاشيه را بر نسخه اى از رجال النجاشى نزد مؤلّف و با خطّ او مشاهده نموده است .