75
بزرگان ری ج1

استاد من ابوالفتوح بن على رازى، از تأليفات او است: روح الجنان ۱ و روح الجنان فى تفسير القرآن، به زبان فارسى است ولى عجيب است [يعنى خوش آيند و مطبوع است]، و شرح شهاب ۲ .
و باز همو در كتاب ديگر خود مناقب آل ابى طالب معروف به مناقب ابن شهر آشوب در ضمن تعداد مشايخ خود يكى همين مؤلف ما نحن فيه «ابوالفتوح حسسين بن على بن محمد رازى» را مى شمرد و در اواخر همان فصل باز گويد: «و ابوالفتوح روايت روض الجنان و روح الجنان فى تفسير القرآن را به من اجازه داده است». ۳
پس از منتجب الدين و ابن شهر آشوب در كتاب نزهة القلوب حمداللّه مستوفى كه در سنه 740 تأليف شده نيز ذكرى از صاحب ترجمه آمده، در كتاب مزبور در فصل راجع به رى گويد:
و در رى اهل بيت بسيار مدفونند و از اكابر و اولياء (نيز جمعى كثير در آنجا) آسوده اند، چون ابراهيم خواص و كسائى سابع قرّاء السبعة و محمد بن الحسن الفقيه و هشام و شيخ جمال الدين ابوالفتوح و جوانمرد قصّاب. ۴ .
و شكى نيست كه مقصود از شيخ جمال الدين ابوالفتوح به نحو قطع و يقين همين جمال الدين ابوالفتوح رازى است كه چنان كه معلوم است و عن قريب نيز

1.بدون شبهه «روح» تصحيف «روض» است به قرينه تصريح جميع مآخذ ديگر آتى الذكر و نيز به قرينه تصريح خود ابن شهر آشوب در كتاب ديگر خود مناقب (عين عبارت او بلافاصله بعد مذكور خواهد شد) كه همه بدون استثناء نام اين تفسير را «روض الجنان و روح الجنان فى تفسير القرآن» ضبط كرده اند.

2.معالم العلماء، ابن شهر آشوب، طبع جديد آقاى اقبال، ص ۱۲۸.

3.مناقب ابن شهر آشوب، طبع طهران ج ۱، ص ۹.

4.نزهة القلوب، طبع ليدن، ص ۵۴.


بزرگان ری ج1
74

مجلّد بيست و پنجم بحارالانوار مرحوم مجلسى بتمامه مندرج است، و ديگر رشيد الدين ابوجعفر محمّد بن على بن شهر آشوب مازندرانى معروف به ابن شهر آشوب متوفّى در سنه 588 صاحب كتاب مشهور معالم العلماء كه اخيرا در طهران به توسّط دوست فاضل من آقاى عباس اقبال آشتيانى به طبع رسيده.
شرح حال ابوالفتوح رازى در دو كتاب مزبور گرچه در نهايت اختصار و حاوى هيچگونه معلومات تاريخى نيست ولى چون به قلم دو نفر از معاصرين خود مؤلّف است در غايت اهمّيت است، ترجمه عين عبارت منتجب الدّين از قرار ذيل است:
شيخ امام جمال الدين ابوالفتوح حسين بن على بن محمّد خزاعى رازى عالم و واعظ و مفسّر و متديّن، او را تصانيفى است از آن جمله: تفسير موسوم به روض الجنان ۱ [و روح الجنان ۲ ]فى تفسير القرآن در بيست مجلّد و روح الاحباب و روح الالباب فى شرح الشهاب. ۳ هر دو كتاب مزبور را من بر مؤلف آنها قرائت نموده ام ۴ .
و ترجمه عبارت ابن شهر آشوب در معالم العلماء از قرار ذيل است:

1.روض و روح هر دو به فتح «راء» است و جنان اول به كسر جيم است جمع جنّت يعنى باغ و جنان دوم به فتح جيم است به معنى قلب و روح الجنان يعنى گشايش قلب.

2.اين دو كلمه يعنى روح الجنان قطعا از نسخه مطبوعه فهرست منتجب الدين از قلم افتاده چه عين همين دو كلمه در امل الآمل شيخ حرّ عاملى به نقل از همين فهرست منتجب الدين صريحا واضحا موجود است و امل الآمل چنان كه گفتيم عين عبارت فهرست منتجب الدين را بدون تصرف نقل مى كند (رجوع شود به امل الآمل، مطبوع در آخر رجال استرآبادى، ص ۴۷۳).

3.يكى از اين دو روح و ظاهرا اوّلى به فتح «راء» است و ديگرى به ضمّ آن، و مقصود از «شهاب» كتاب شهاب الاخبار محمد بن سلامه قضاعى است كه شرح آن عن قريب مذكور خواهد شد.

4.فهرست منتجب الدين، مطبوع در اول مجلّد بيست و پنجم بحارالانوار، ص ۵.

  • نام منبع :
    بزرگان ری ج1
    تعداد جلد :
    2
    ناشر :
    سازمان چاپ و نشر دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1382
    نوبت چاپ :
    اوّل
تعداد بازدید : 130800
صفحه از 360
پرینت  ارسال به