|
راوی: اولین نشست از سلسله نشست های پژوهشی مؤسسۀ دار الحدیث با هدف بررسی و تحقیق پیرامون اسناد كتاب شریف كافی ، در آستانۀ كنگرۀ بین المللی شیخ كلینی، پنجشنبه 18 بهمن، در سالن جلسات این مؤسسه برگزار شد.
در این نشست كه به همت گروه رجال پژوهشكدۀ علوم و معارف حدیث برگزار شد، سید محمد جواد شبیری زنجانی، به مشخصه های مصدر متاخر و اثرگذاری آن بر مصدر متقدم اشاره كرد و گفت:
« یك مصدر متاخر، حاكی از نسخه مصدر متقدم است و این، آشنایی به تصرفات مصنف است».
وی استفاده از نسخۀ متاخر را به میزان نُسَخی كه در منابع نُسَخ متاخر بوده به عنوان میزان اعتبار مصدر متاخر بر شمرد و تصریح كرد:
«شیوه صحیح شناخت از منابع می تواند به بازسازی آن كمك كند تا راهی به كتابهای اصلی پیدا كند».
وی به بعضی از كتابهای موجود كه نسخۀ چاپی آنها ناقص است اشاره كرد و افزود:
«یك كتاب سند دار ، مانند وسائل الشیعه، نام مؤلف را اضافه می كند و كتاب مانند بحار الانوار، نیز با رمز از نام كتابها یاد كرده است. البته گاهی این رمزها ، مخاطبان كتاب بحارالانوار را به اشتباه دچار می كند».
سید محمد جواد شبیری، حذف مشخصات راویان طولانی را از آسیبهای وارد بر مصادر متاخر دانست و اختصار عمومی در نام راویان را از مشخصه های یك مصدر متاخر دانست و بحار الانوار را از جمله این مصادر بر شمرد .
شبیری زنجانی كه تالیف كتاب توضیح الاسناد را در دستور كار دارد، به موارد تاثیرگذار بر مصدر متاخر و تغییرات آن نسبت به مصدر متقدم اشاره كرد كه به اختصار به گوشه ای از آن می پردازیم:
1.تبدیل عناوین غریب به عناوین آشنا؛ 2.حذف اسناد مكرر و ذكر اسناد در پایان سند؛ 3.افزودن سند مشیخه كتاب اصلی به سند كتاب؛ 4.تقطیع روایات با اشاره به آن با الفاظی همچون «فی حدیث»، یا «فی حدیث طویل...» یا بدون اشاره.
تقطیع در منابع اولیه هم رخ داده است البته تقطیعات در كتب اربعه نسبت به منابع وجود دارد ولی در منابع متاخر، تقطیع ، گسترده است
این استاد حوزۀ علمیه قم، رجوع به مسندهای اصلی برای شناخت یك روایت را نیز از راهكارهای كاستن از اشتباهات بر شمرد .
| 