متر مربع در سه طبقه با معمارى هنرمندانه در سالهاى اخير افتتاح شده و در تالار دل انگيز آن صدها شى ء با ارزش و نفيس چشمان هر بيننده را خيره مى سازد.
دربهاى آهنى و چوبى منبت كارى شده عتيق از عهد سلجوقيان و صفويان و قاجاريان، پارچه هاى زربافت و ترمه رنگارنگ با نقوش چشم نواز، سنگ نوشته هاى تاريخى و اسناد و فرامين و ادعيه و زيارات نگاشته بر چوب و سنگ و پارچه و كاغذ، تابلوهاى نقاشى و خطاطى زيبا، ظرفهاى مسى و گلى، آينه ها و شمع دانها و صدها شى ء كوچك و بزرگ ديگر از جمله نفايسى است كه در اين موزه ديدنى نگهدارى مى شود. از جمله هفتاد نسخه خطى نفيس كه غالباً نسخه هاى تزئينى اند، در موزه آستانه جاى گرفته اند.
شيوه تدوين فهرست حاضر
اين فهرست به ترتيب الفبايى عناوين كتابها تنظيم شده و در ابتداء معرّفى 80 نسخه خطى حوزه علميه آستان در 88 عنوان آمده است و سپس فهرستهاى راهنما )در چهار بخش: 1. پديد آورندگان، 2. كتابان، 3. موضوعى كتابها، 4. آغاز كتابها( قرار گرفته است. پس از اتمام فهرست حوزه، فهرست نسخه هاى خطى موزه، شامل 70 نسخه در 61 عنوان به همان ترتيب پيش گفته آمده و در پى آن فهرستهاى راهنما به علاوه فهرست منابع و مآخذ درج شده است. بخش پايانى كتاب به نمونه هايى از تصاوير نسخه هاى خطى حوزه و موزه اختصاص يافته است.
معرّفى هر كتاب از دو بخش اصلى تشكيل مى شود: 1. كتاب شناسى، 2. نسخه شناسى.
كُدهاى مربوط به هر بخش از اين قرار است:
الف: كتابشناسى
در اين بخش اطلاعات تفصيلى درباره كتاب اعم از نام كتاب و مؤلف و زبان و موضوع و تاريخ تأليف و تعداد ابواب و فصول و ... بدين ترتيب مطرح مى شود:
1. شماره رديف كتاب؛ كه در حاشيه راست صفحات درج شده و نشانگر تعداد عناوين معرّفى شده در فهرست نامه است و در فهرستهاى راهنما به اين شماره ارجاع شده است.
2. نام كتاب؛ نام مشهور هر كتاب در اين كد آورده شده و چنانچه كتابى از چند نام برخوردار بوده، نامهايى كه شهرت كمترى داشته به نام مشهور ارجاع شده است.
3. موضوع؛ در اين كد كه روبه روى نام كتاب در پرانتز نهاده شده، رشته علمى اثر مشخص شده است.
4. زبان؛ در كنار موضوع، لغتى كه كتاب بدان نوشته شده، معيّن گشته است.
5. نام مؤلف و تاريخ وفات او؛ در كتابهايى كه مؤلف آنها شناخته نشده، اين كد نيامده ولى در توضيحات كتابشناسى، قرائن مربوط به شناسايى مؤلف آمده است.
6. توضيحات كتاب شناسى؛ اين كد از بخشهاى مهم هر فهرست است كه در آن ابواب و فصول كتاب و مندرجات آن و سبب و تاريخ و محلّ تأليف، اهداى كتاب و نام مهدى اليه و اطلاعات مفيد ديگر از جمله چاپ و تصحيح كتاب و تعداد مجلّدات، با استفاده از منابع و مآخذ مختلف مطرح مى شود.
7. منابع و مآخذ؛ اين كُد در پايان توضيحات نسخه شناسى، داخل كروشه و با تورفتگى و قلم سياه درج شده و در آن آدرس مصادر كتابشناسى و فهرست نامه هاى كتابهاى چاپى و نسخه هاى خطى مشخص شده تا محقق با رجوع بدآنها اطلاعات بيشتر و نسخه هاى ديگر از كتاب را بدست آورد.
8. آغاز و انجام؛ در خاتمه بخش كتابشناسى، سطرهايى از آغاز و انجام كتاب نقل مى شود.
