469
دانش نامه اميرالمؤمنين (ع) بر پايه قرآن، حديث و تاريخ ج5

4 / 13

نامه امام به معاويه و برحذر داشتنش از آنچه حقّ او نيست

۲۳۹۶.امام على عليه السلامـ برگرفته نامه او به معاويه ـ:
از بنده خدا ، على امير مؤمنان ، به معاوية بن ابى سفيان .
درود بر هر كه هدايت پذيرد! من [ در مكتوبِ روانه ]به سوى تو ، خداوند را سپاس مى گويم كه هيچ معبودى جز او نيست .
امّا بعد ؛ تو دنيا و دگرگون ساختن اهل خويش و سرگذشتش را ديده اى . بهترينِ ماندگارى هاى دنيا ، همان است كه در گذشته ، به بندگان راستى پيشه رسيد . و هر كه [ حقيقتِ حالِ] دنيا را بسانِ فراموشىِ آخرت ، فراموش كند ، ميان آن دو فاصله اى دور مى يابد .
اى معاويه! بدان كه مدّعىِ امرى شده اى كه شايسته آن نيستى ، نه در سابقه[ ى مسلمانى] و نه در امر خلافت . بر اين ادّعا ، هيچ دليل روشنى اقامه نمى كنى كه نشانگر منزلت تو باشد و نيز بر آن ، هيچ گواهى از كتاب خدا يا عهدى از پيامبر خدا ، كه ادّعاى آن ورزى ، ندارى . پس چه خواهى كرد آن گاه كه جامه تعلّقات دنيايى ات بركَنده شود ؛ دنيايى كه به زينت آن شادمانى و به لذّتش پشتْ گرم ؛ و در آن با دشمنى سرسخت و اِبرام پيشه وا گذاشته شده اى ، جز آن كه دنيا خويشتن را به نفسِ تو عرضه كرده و تو را به خود فرا خوانده و تو اجابتش كرده اى ، و راهت بُرده و تو پيروى اش نموده اى ، و فرمانت داده و تو فرمانش بُرده اى.
پس اين امر را فرو گذار و براى [ روز ]حساب ، ساز و برگ فراهم كن ، كه زود است كسى (مأمور الهى) تو را بر عذابى متوقّف سازد كه هيچ سپرى نتواند تو را از آن حفظ كند .
اى معاويه! شما كى و كجا پيشوايان اين مردم يا صاحبان ولايت اين امّت بوده ايد ؛ بى هيچ گذشته نيكويى و يا برترىِ پيشينى بر قوم خويش؟ پس براى آن [آزمونى] كه بر تو فرو آمده است ، آماده باش و شيطان را وا مگذار كه درباره تو به آرزويش برسد .
البتّه من مى دانم كه خدا و پيامبرش ، راستگويند . پس خداى را پناه مى جوييم از اين كه تيره بختىِ پيشين ، همراهِ [ تو ]باقى بماند . اگر [ چنان كه گفتم] نكنى ، تو را از غافلگيرى هاى نفْست آگاه خواهم كرد؛ زيرا [در آن حال، ]تو افراطْ پيشه اى هستى كه شيطان ، راهش را در تو گشوده و همانند جريان خون در رگ ها ، در تو نفوذ يافته است .
بدان كه اگر امر خلافت به انتخاب و در دست مردم بود ، بر ما حسد مى بردند و با آن بر ما منّت مى نهادند ؛ امّا اين امر ، حكم پروردگار است كه از رهگذر بيان پيامبرِ راستگوى تأييد شده ، آن را بر ما منّت نهاده است و هر كه پس از شناخت آن و [ اقامه شدن ]دليل روشن ، در آن ترديد ورزد ، به رستگارى نمى رسد . بار خدايا! ميان ما و دشمنان ما ، به حق داورى كن كه تو بهترينِ داورانى!


دانش نامه اميرالمؤمنين (ع) بر پايه قرآن، حديث و تاريخ ج5
468

4 / 13

كِتابُ الإِمامِ إلَيهِ يُحَذِّرُهُ مِن طَلَبِ ما لَيسَ لَهُ بِحَقٍّ

۲۳۹۶.الإمام عليّ عليه السلامـ مِن كِتابٍ لَهُ إلى مُعاوِيَةَ ـ: مِن عَبدِ اللّهِ عَلِيٍّ أميرِ المُؤمِنينَ إلى مُعاوِيَةَ بنِ أبي سُفيانَ : سَلامٌ عَلى مَنِ اتَّبَعَ الهُدى ، فَإِنّي أحمَدُ اللّهَ إلَيكَ الَّذي لا إلهَ إلّا هُوَ .
أمّا بَعدُ ؛ فَإِنَّكَ قَد رَأَيتَ مِنَ الدُّنيا وتَصَرُّفِها بِأَهلِها وإلى ما مَضى مِنها ، وخَيرُ ما بَقِيَ مِنَ الدُّنيا ما أصابَ العِبادُ الصّادِقونَ فيما مَضى . ومَن نَسِيَ الدّنيا نِسيانَ الآخِرَةِ يَجِد بَينَهُما بَونا بَعيدا .
وَاعلَم يا مُعاوِيَةُ أنَّكَ قَدِ ادَّعَيتَ أمرا لَستَ مِن أهلِهِ لا فِي القَدَمِ ولا فِي الوِلايَةِ ، ولَستَ تَقولُ فيهِ بِأَمرٍ بَيِّنٍ تُعرَفُ لَكَ بِهِ أثَرَةٌ ، ولا لَكَ عَلَيهِ شاهِدٌ مِن كِتابِ اللّهِ ، ولا عَهدٌ تَدَّعيهِ مِن رَسولِ اللّهِ ، فَكَيفَ أنتَ صانِعٌ إذَا انقَشَعَت عَنكَ جَلابيبُ ما أنتَ فيهِ مِن دُنيا اُبهِجتَ بِزينَتِها ورَكَنتَ إلى لَذَّتِها ، وخُلِّيَ فيها بَينَكَ وبَينَ عَدُوٍّ جاهِدٍ مُلِحٍّ ، مَعَ ما عَرَضَ في نَفسِكَ مِن دُنيا قَد دَعَتكَ فَأَجَبتَها ، وقادَتكَ فَاتَّبَعتَها ، وأمَرَتكَ فَأَطَعتَها . فَاقعَس عَن هذَا الأَمرِ ، وخُذ اُهبَةَ الحِسابِ ؛ فَإِنَّهُ يوشِكُ أن يَقِفَكَ واقِفٌ عَلى ما لا يُجِنُّكَ مِنهُ مِجَنٌّ . ومَتى كُنتُم يا مُعاوِيَةُ ساسَةً لِلرَّعِيَّةِ ، أو وُلاةً لِأَمرِ هذِهِ الاُمَّةِ بِغَيرِ قَدَمٍ حَسَنٍ ، ولا شَرَفٍ سابِقٍ عَلى قَومِكُم . فَشَمِّر لِما قَد نَزَلَ بِكَ، ولاتُمَكِّنِ الشَّيطانَ مِن بُغيَتِهِ فيكَ، مَعَ أنّي أعرِفُ أنَّ اللّهَ ورَسولَهُ صادِقانِ . فَنَعوذُ بِاللّهِ مِن لُزومِ سابِقِ الشَّقاءِ . وإلّا تَفعَل اُعلِمكَ ما أغفَلَكَ مِن نَفسِكَ ؛ فَإِنَّكَ مُترَفٌ قَد أخَذَ مِنكَ الشَّيطانُ مَأخَذَهُ ، فَجَرى مِنكَ مَجرَى الدَّمِ فِي العُروقِ .
وَاعلَم أنَّ هذَا الأَمرَ لَو كانَ إلَى النّاسِ أو بِأَيديهِم لَحَسَدونا وَامتَنّوا بِهِ عَلَينا ، ولكِنَّهُ قَضاءٌ مِمَّنِ امتَنَّ بِهِ عَلَينا عَلى لِسانِ نَبِيِّهِ الصّادِقِ المُصَدَّقِ . لا أفلَحَ مَن شَكَّ بَعدَ العِرفانِ وَالبَيِّنَةِ . اللّهُمَّ احكُم بَينَنا وبَينَ عَدُوِّنا بِالحَقِّ وأنتَ خَيرُ الحاكِمينَ . ۱

1.وقعة صفّين : ص ۱۰۸ ، بحار الأنوار : ج ۳۳ ص ۱۰۰ ح ۴۰۵ ؛ شرح نهج البلاغة : ج ۱ ص ۸۶ نحوه وراجع تاريخ دمشق : ج ۵۹ ص ۱۳۲ .

  • نام منبع :
    دانش نامه اميرالمؤمنين (ع) بر پايه قرآن، حديث و تاريخ ج5
    سایر پدیدآورندگان :
    همکار: طباطبايي، محمدكاظم؛ طباطبايي نژاد، محمود؛ مترجم: مهريزي، مهدي؛ حسینی، سید ابوالقاسم
    تعداد جلد :
    14
    ناشر :
    سازمان چاپ و نشر دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1386
    نوبت چاپ :
    اوّل
تعداد بازدید : 55341
صفحه از 611
پرینت  ارسال به