•در روایت دیگری از رسول اکرم صلی الله علیه وآله آمده که از شرافت مرد است که وقتی به سفر میرود، زاد و توشه خوبی همراه خود ببرد و یا از امام صادق علیه السلام نقل شده که وقتی به سفر میروید، طعام همراه خود ببرید و در انتخاب طعام هم بهترین آن را انتخاب کنید. حال سید بن طاووس در باره این روایات بیان میدارد که بردن طعام به حسب حال مسافران و همراهان آنان و فقیر و غنی بودن آنها و همچنین اختیاری و یا اضطراری بودن سفرشان تفاوت میکند. چه بسا این روایات در مورد کسانی صادر شده که غنی بوده و در حال اختیار مسافرت میکنند؛
چنان که مشاهده میشود. اگر چه این روایات به طور مطلق ذکر شده است، ولی سید بن طاووس بدون جمود خاصی این روایات را مقید به شرایط خاصی میکند:
قال رسول الله صلی الله علیه وآله: من شرف الرجل أن يطيب زاده إذا خرج في سفره. و من ذلک بإسنادنا من الكتاب المذكور، قال أبو عبد الله علیه السلام: إذا سافرتم فاتخذوا سفرة و تنوقوا فيها.
أقول: إن اتخاذ السفرة و الطعام في الأسفار يختلف بحسب حال المسافرين و من يصحبهم، و بحسب اليسار و الإعسار، و بحسب سفر الاختيار و سفر الاضطرار، فعسی أن يكون المراد بهذه الأخبار سفر أهل اليسار و الاختيار۱.
ج. سید بن طاووس و ادعیه
1. انشای ادعیه
علمای شیعه در این موضوع که آیا میتوان خارج از دعاهایی که به طور مأثور از حضرات معصوم به دست رسیده است، دعا انشا کرد، دو دسته شدهاند:
عدهای بر اساس روایتی که کلینی در الکافی نقل کرده است ۲ و بر طبق آن، کسی به نزد امام صادق علیه السلام آمده و عرض میکند که دعایی را انشا کرده است و حضرت به او میفرماید: «دعنی من اختراعک». نیز روایتی که در آن امام علیه السلام دعایی با لفظ «یا مقلب القلوب» را بیان میدارد و شنونده آن را به «یا مقلب القلوب و الابصار» تغییر میدهد و امام علیه السلام او را نهی کرده و میفرماید درست است که خدا مقلب القلوب و الابصار است، ولی آنچه را که به تو گفتم، بیان کن ۳، نتیجه گرفتهاند که انشای ادعیه جایز نیست؛ زیرا نهی ظهور در حرمت دارد.
در مقابل، عدهای به دلیل وجود ادلهای که امر و ترغیب به دعا کردن میکنند، این عمل را جایز دانسته و روایات منع را یا حمل بر کراهت کرده و یا آنها را مختص کسانی دانستهاند که در امر شناخت صفات خداوند تبحری ندارند ۴.
1.همان، ص۵۶
2.الكافی، ج۳، ص۴۷۶
3.بحارالأنوار، ج۵۲، ص۱۴۸ _ ۱۴۹
4.روضة المتقين في شرح من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۸۱۸؛ ما وراء الفقه، ج۱۰، ص۲۶۶ _ ۲۷۰