د. اندیشههای رجالی و سندشناختی سید بن طاووس
1. شیوه تعامل با روایات در کتب حدیثی سید بن طاووس
الف) روایت از ثقات
وی در کتب حدیثی خود _ که تکملهای بر مصباح شیخ طوسی است _ تنها روایاتی را ذکر میکند که یا تماماً در سند آنها ثقات از خواص اصحاب وجود داشته باشند؛ همان گونه که این مطلب را در فلاح السائل بیان میدارد:
اعلم أنني أروي فيما أذكر من هذا الكتاب روايات و طريقي إليها من خواص أصحابنا الثقات۱.
و یا اگر هم در بین آنها شخصی مطعون علیه وجود دارد، به گونهای است که وی دلیلی بر صحت آن روایات در دست دارد:
فإنني ما أذكر إلا ما لي مخرج عنه۲.
تذکر: اگر چه سید بسیاری از مبانی حدیثی خود را در کتاب فلاح السائل بیان میدارد، ولی چنان که پیشتر ذکر شد، این کتاب قسمتی از مجموعه تتمات مصباح المتهجد و مهمات في صلاح المتعبد است و از آنجایی که سید خود فلاح السائل را در صدر کتب دیگر این مجموعه یاد میکند و در جایی نیز به این که فلاح السائل کتاب اول این مجموعه است، تصریح میکند ۳، به همین دلیل ایشان مبانی اصلی خود را در این کتاب بیان میدارد. از طرفی توجه به این نکته ضروری است که این مبانی در تمام ده مجلدی که ذکر شد، جاری است؛ زیرا این مجموعه اجزای کتاب تتمات مصباح المتهجد است و سید این مبانی را برای کتاب تتمات مصباح المتهجد ذکر میکند ۴.
1) عدم طرد روایات افراد مطعون علیهم به طور کلی
چنان که ذکر شد، سید اهتمام دارد که در کتبش روایات موثقان و یا روایاتی که موثوق الصدور هستند را، اگر چه راویان آن ثقه نباشند، روایت کند. نکته قابل ذکر آن که وی مطاعن ذکر شده توسط رجالیان را به طور مطلق نمیپذیرد، بلکه برای پذیرش آنها شرایطی را ذکر میکند. اقسام طعن در دیدگاه سید دو قسم است:
1. طعنهای آشکار
اگر طعن در چیزی است که در ظاهر راویان بروز دارد، باید یا یقینی باشد و یا قائم مقام یقین باشد؛ یعنی همچون یقین روشن و واضح باشد:
1.فلاحالسائل، ص۹
2.همان، ص۱۱
3.جمالالأسبوع، ص۷
4.ر.ک: فلاح السائل، ص۷ _ ۹