پايان نامه دكتری با عنوان «بررسي تطييقي رفتار با حيوانات در اخلاق اسلامي و اخلاق سکولار غربي» دفاع شد

به گزارش پایگاه حدیث نت، عنوان کامل این پایان نامه؛ بررسي تطييقي رفتار با حيانات در اخلاق اسلامي و اخلاق سکولار غربي(با تاکيد بر بيانيه جهاني حقوق حيوانات) است.
در چکیده این پایان نامه آمده است: در اين پژوهش با استفاده ازمنابع اسلامي، آيات و روايات مربوط به حيوانات را ملاحظه و از تفاسير و نقطه نظرات فقها کمک گرفته و به ديدگاه غربي ها به ويژه به بيانيه جهاني حقوق توجه نموده، به بررسي تطبيقي اخلاق اسلامي و اخلاق سکولار در رفتار با حيوانات پرداخته ايم. مراد از انديشه سکولار غربي تفکر مدرني است که با نگرش ماده گرايانه اين جهاني و سودطلبي بر بسياري از کشورهاي غربي وشرقي سيطره يافته است و با توجه به گستره ديدگاه هاي سکولاريستي تاکيد ما در اين جا بربيانيه جهاني حقوق حيوانات مي باشد. در اين راستا نگاه غالب دانشمندان در آثار جانورشناسي توصيفي است و کيفيت رفتار با حيوانات کمتر سخن يه ميان آمده است.
در اسلام حيوانات از جايگاهي مناسب برخوردارند. آيات و روايات زيادي در باره آفرينش ، خصوصيات ، منافع و رفتار با حيوانات وجود دارد که اين نمايانگر اهتمام اسلام به چگونگي رفتار با حيوانات مي‌باشد. از سوي ديگر در دنياي غرب انجمن ها و سازمان هايي به دفاع از حقوق حيوانات مي‌پردازند، تا اين که بيانيه جهاني حقوق حيوانات در اواخر قرن بيستم به تصويب رسيد. اسلام به حقوق حيوانات و عدالت نسبت به آنها اهميت زيادي داده و آن را در زمره «حق الله» دانسته و همگان را در برابر حيوانات مسئول دانسته شده اند ؛ ولي در اخلاق سکولار انسان بر وفق منفعت خود با حيوان رفتار مي‌نمايد. در اسلام نفقه حيوان که شامل تغذيه، مسکن و درمان مي شود، از مهمترين حقوق حيوان مي باشد؛ بر خلاف اخلاق سکولار ، از منظر اسلام حيوانات مخلوق خداوند و داراي نوعي شعور واجد برخي از انواع معرفت؛ مانند معرفت به پروردگار وتسبيح گويي خداوند سبحان مي‌باشند؛ ؛در نتيجه نوع نگرش و رفتار با حيوان در اين دو رويکرد متفاوت مي‌شود. بنابر اين در اسلام هر نوع کاري که موجب آزار و اذيت جسمي و روحي گشته و اسباب رنج او را فراهم آورد ؛ مانند زدن و مثله کردن ،عملي زشت و شيطاني شمرده و همواره بر رفتاري مشفقانه ، صادقانه و عادلانه با حيوان تأکيد شده است ولعن ونيرنگ زدن و جدايي افکندن بين حيوان و نوزادش امري ناپسند و بهره برداري صحيح ، رعايت حق کاميابي او، مهرباني و پناه دادن جاندارانِ بي آزار امري پسنديده ذکر شده است. پيامبر اسلام (ص) از هر موقعيتي براي بيان حقوق حيوانات استفاده مي نمودند. توجه اسلام به حيوانات توجه عام است و شامل حيوان حرام گوشت و حيوان مشرف به مرگ هم مي باشد.در اسلام افزون به بيان حقوق به علت هاي احکام نيز اشاره شده است، که با توجه به مباني و انديشه سکولار اين امور دراين تفکر بي معنا و بي مبنا مي باشد.
از نظر اسلام وانديشه سکولار غربي حيوانات اهلي و وحشي بايد به شايستگي نگهداري شوند؛حقوق حيوانات در اسلام به صورت دقيق فراگير و جامع بيان شده است ؛ ولي حمايت از حيوانات در بيانيه جهاني حقوق حيوانات به صورت کلي و غير جامع مطرح شده است و با توجه به بشري بودن، قوانين از ثبات لازم برخوردار نيست و متناسب با اميال و خواسته هاي افراد متفاوت مي‌باشد.
در اسلام هر جنبنده و حيواني از حق حيات برخوردار است و بدون علت نمي توان حيواني را به قتل رساندو در مورد شکار و ذبح حيوان شرايط خاصي در نظر گرفته است؛ از جمله اين که شبانه به شکار حيوان نپرداخت و آرامش شبانه او را بر هم نزد .در مقابل حيوان ديگر يا فرزندش ذبح نگردد؛ قبل از ذبح به او آب داده شود و ذبح با ذکر همراه باشد، ولي در غرب جزئيات مذکور نه تنها مورد اشاره قرار نگرفته که اساسا مورد غفلت واقع شده است.
در اسلام حيوان، برخوردار از شأن و كرامت و منزلت الهي است و انسان حق ندارد به بهانه اشرف آفريده ها بودن، مقام و كرامت الهي اين آفريده را ناديده انگارد .
در مكتب اسلام، وقتي كه مي گوييم حيوان ها حقوقي دارند؛ از آن طرف براي انسان ها نيز بايد تكاليفي را بپذيريم؛ ضمانت اجرايي قوي احکام اسلامي مي تواند پاداش هاي اخروي باشد. در حالي که در انديشه سکولار غربي اجر و پاداش اخروي معنا و مفهوم ندارد و آدابي مانند آداب ذبح و آداب سوار شدن و شرايط صيد و شکار بي معنا مي باشد. در فقه اسلامي با اين كه با زبان (تكليف) سخن مي گويد، از زيبايي ها، جلوه هاو نكته هاي اخلاقي نيز برخوردار است و پيوندي استوار با مقوله حق از جمله حق حيوان دارد. اسلام براي حيوانات نگاهي جامع و عادلانه بيان نموده است و مالک ، مردم و حاکم در زمينه نفقه و حفاظت از حيوان مسئول مي باشند. انسان حق دارد از موهبت‌هاي الاهي بهره ببرد؛ ولي اين «حق بهره‌مندي»، بي‌حد و حصر نيست. انسان بايد از گام هاي شيطان پيروي نکند و نعمت دهنده را ناديده نگيرد.از مجموع به اين نتيجه مي رسيم که تعيين حقوق جهاني براي بشر و موجودات مبتني بر وجود اصولي فراتر از ديدگاه انسان هاست; زيرا انسان ها به دليل اختلاف علاقه ها، سليقه ها، خطا پذيري و آداب و رسوم نمي توانند به وحدت نظر برسند. با توجه به علم، حکمت و قدرت خداوند به تمام هستي تنها برنامه سعادت و مسير کمال بايد الهي و آسماني باشد.
گفتنی است، استاد راهنما آقای دكتر محسن جوادی و استادان مشاورحجت الاسلام و المسلمین دکتر هادي صادقي و آقاي دکتر احمد عابدي و استاد داور، حجت الاسلام و المسلمین دکتر سبحانی نیا بودند.