و فزون بودن ثواب آنان نزد خداوند تردیدی ندارد.۱
صفات و ویژگیهای امام
از بررسی مجموعه نظریات شیخ مفید چنین بر میآید که میتوان صفات امام را ذیل «کمال» او جای داد. او بایدکمالِ بایسته در حیطه وظایف و تکالیف خویش را داشته باشد و در این زمینه از هر نقصی مبرا باشد. سِرّ بی نیازی امام از مردم هم در همین نهفته است.۲ البته باید توجّه داشت که ائمه در تمامی احوالی که در آن حجّت الهی بر خلق بودهاند، موصوف به کمالاند. در خبر آمده است که رسول خدا و ائمه از هنگامی که عقل در آنان به کمال رسیده تا هنگامی که از دنیا رفتهاند، حجّتهای الهی بودهاند و قبل از تکلیف هم دچار نقص و جهل نبودهاند؛ چه آنان به عیسی و یحیی میمانند، که با وجود کمیِ سنّ و نرسیدن به تکلیف، صاحب کمال شدهاند. این امری است که عقل آن را روا میداند و راهی برای تکذیب این اخبار نیست، امّا موجّهتر آن است که به کمال آنها در علم و عصمت و... به هنگام نبوّت و امامت باورمند بود و در باره پیش از آن توقف کرد.۳
کمال پیش گفته را درسه حوزه میتوان بررسید، «علم»، «عصمت» و «برتری بر مردم». امامیه بر آناند که امام دین فقط کسی است که از مخالفت با خداوند معصوم باشد، به تمامی علوم دینی عالم باشد، دارای فضل کامل باشد و از تمامی مردمان در اعمالی که از رهگذر آن شایستگی بهشت یافت میشود، برتر باشد.۴
علم
۱. منابع علم امام
مفید از منابع علم امام به صورت جداگانه سخن نگفته است، بلکه به تناسب بحثهای کلامی و پرسشها، در باره برخی از آنها اظهار نظر کرده است. جمعبندی
1.. اوائل المقالات، ص۷۱. این ظاهراً به جهت مقام نبوّت و رسالت ایشان است؛ چه مفید در مقایسۀ انبیا و رسولان بشری و ملائکه، به صورت مطلق به برتری پیامبران و رسولان بشری حکم میکند و معتقد است امامیه بر این باور همداستاناند (ر.ک: همان، ص۴۹-۵۰).
2.. الفصول المختارة من العیون و المحاسن، ص۲۶.
3.. تصحیح اعتقادات الإمامیة، ص۱۲۹-۱۳۰. این تعلیقی است بر این باور صدوق که ائمه را در همۀ احوال خود موصوف به کمال میداند.
4.. اوائل المقالات، ص۳۹-۴۰. مفید در تعریف امامیه مینویسد: «امامیه گروهی از شیعه هستند که به وجوب امامت و وجود آن به هر زمانه باور دارند و برای هر امام نصِّ آشکار، عصمت و کمال را ضروری میدانند و امامت را در فرزندان حسین بن علی منحصر میشمارند» (همان، ص۳۸).