آفرینی کند. باید دقّت داشت که امام برای انجام وظایف و تکالیفی که به عنوان امام دارد، باید همیشه ویژگی‏ها و صفاتی را در خود داشته باشد.
شاید بتوان این گونه تعبیر کرد که مفید، برآیند این روایات را از هم‌عرضی با علوم ضروری و لازم برای منصب امامت خارج ساخته؛ امّا در عین حال، آنها را یکسر به کناری نیفکنده است، بلکه آن در عرض راه‏های چون نصّ، قدرت‏های معجزه آسا، به عنوان یکی از راه‏های خارق العاده برای تشخیص فردِ امام مطرح ساخته‏اند. گواه روشن این مسأله شیوه کاربست این روایات در کتاب الإرشاد است. مفید روایات بسیاری در باره علم تک تک ائمه به آینده آورده است،^۱ امّا هوشمندانه آنها را به عنوان دلایل و معجزات، نه صفات و ویژگی‏های ائمه مطرح می‏کند؛ مثلاً به گاه یادکرد علم علی علیه السلام به رخدادهای آینده، می‏نویسد:
از نشانه‏هاى روشن خداوند در امیر المؤمنین و ویژگی‏هایی که از رهگذر آن، او را از دیگران جدا کرد و به امامت، وجوب پیروی و حقانیتش رهنمون شد...خبر دادن علی علیه السلام از اخبار غیبی و رخدادهای آینده است که همان گونه که می‏گفت محقق می‏گردید و بدین سان راستی گفتارش آشکار می‏شد.^۲
سویه دیگر کوشش‏های معناشناسانه مفید، تحلیل متعلَّق علم در پاره‏ای از روایات دالّ بر علم امام به آینده است؛ به این معنا که او بر آن رفته است که امام به خودِ رخدادها به صورت مشخص و دقیق عالم نیست.^۳ این مسأله را به صورت خاصّ در روایات دالّ بر علم امام به زمان شهادت یا وفات خود، می‏توان دید. وجود شبهه القای در هلاکت، دانشیان بغداد را بر آن داشته تا از مدلول این احادیث قرایتی دیگر داشته باشند. شیخ مفید علم حضرت را به شهادت خود اجمالی می‏داند و معتقد است که روایتی بر علم او به زمان دقیق شهادت خود وجود ندارد^۴ و تصریح می‏کند که اگر حدیثی هم وجود داشته باشد، ممتنع نیست که خداوند او را به صبر بر شهادت و تسلیم در برابر مرگ متعبّد ساخته باشد تا او را به