یکتا و واحد می‏داند و وجود هر امام دیگر را، و لو به صورت صامت، نمی‏پذیرد. مفید در موضوع جایگاه و مرتبت امام و به گاه نسبت‌سنجی آن با مقام انبیا و رسولان و ملائکه _ که سمت رسالت را بر عهده داشته‏اند _ نتیجه‌گیری نهایی نکرده و برتری مطلق ائمه اهل بیت را هم بر ایشان نپذیرفته است. از منظر او امام باید سه ویژگی داشته باشد. نخستین آنها علم است. علم امام از دیدگاه مفید زاییده «توارث»، «رؤیا» و «الهام» است. این علم در حدّ علم به تمامی احکام، برای امام ضروری است و باید همیشگی باشد، امّا علوم دیگر، چون علم به آینده، باطن افراد، زبان‏ها و صنعت‏ها و قضاوت بر اساس باطن، چنین ضرورت و پایستگی را نشایند. دومین ویژگی امام از منظر مفید، عصمت اوست. او «عصمت» را لطف و توفیق خداوند می‏داند. از دیدگاه مفید، عصمت مانع از قدرت بر قبیح و زشت‌کاری یا اجبار بر نیکی نیست، بلکه عصمت لطفی است که اگر خداوند، آن را به بنده‏ای از بندگان خود بدهد، او دیگر معصیت خداوند را بر نمی‏گزیند. البته تمامی بندگان این گونه نیستند، بلکه تنها برگزیدگان چنین هستند. مفید بر آن است که ائمه پس از رسیدن به منصب امامت، از گناهان، چه کبیره یا صغیره، ترک مندوب و سهو و خطا به دورند و تنها پیش از امامت، ارتکاب صغایر از سوی آنان رواست؛ به شرط آن که عمدی نباشد و انجام دهنده خود را بی‌اعتبار نسازد. او دیگر ویژگی امام را برتر بودن او از تمامی مردمان نزد خداوند می‏داند. مفید بر آن است علم خداوند به شایستگی فرد برای منصب امامت و عزم و استقامت خود او در انجام تکالیف، باعث افاضه این صفات به امام می‏شود و نقش حوادث عوالم ذرّ و اشباه و اظلّه را در ایجاد بستر لازم برای این افاضه ردّ می‏کند. در نظام امام شناسی مفید، پس از تبیین صفات لازم برای امام، به راه‏های شناخت امام جامع الشرائط پرداخته می‏شود و بر این اساس، نصّ به عنوان مهم‏ترین راه پیش دید نهاده می‏شود و از مفهوم، ضرورت و آیات و روایات دالّ بر آن به تفصیل سخن به میان می‏آید. همچنین معجزه، اعمّ از علوم یا قدرت‏های معجزه‏آسا، اثبات امکان و وقوع آن نیز به عنوان دومین راه در شناخت مصداق امام مورد بررسی قرار می‏گیرد. مبانی امام شناسی مفید در حدیث در دو گستره انعکاس و باز خورد دارد: گستره تبیین حدیث و ارزیابی حدیث.
مبانی کلامی مفید در گستره ارزیابی حدیث، نخستین اثر خویش را در تنقیح مبانی جرح و به صورت خاصّ تعیین معیارهای غلو می‏گذراند. در این عرصه نیز اندیشه مفید در باره گستره علم امام نقش مهمی ایفا می‏کند؛ چه بر پایه آن باور به ضروری همیشگی بودن علم امام به به تمامی صنعت‏ها و زبان‏ها و همچنین علم ذاتی ائمه به غیب، باوری غالیانه به