۰.15775.الإمامُ الصّادقُ عليه السلام : اُهرُبْ مِن الفُتيا هَرَبَكَ مِنَ الأسَدِ ، و لا تَجعَلْ رَقَبَتَكَ للناسِ جِسرا ۱ . ۲
۰.15776.عنه عليه السلام : خَصلَتَينِ مُهلِكَتَينِ : تُفتي الناسَ بِرَأيكَ ، أو تَدينُ بما لا تَعلَمُ . ۳
3120
ضَمانُ المُفتي
۰.15777.رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : مَن اُفتِيَ بغيرِ عِلمٍ كانَ إثمُهُ على مَن أفتاهُ . ۴
۰.15778.الإمامُ الباقرُ عليه السلام : مَن أفتَى الناسَ بغيرِ عِلمٍ و لا هُدىً، لَعَنَتهُ ملائكةُ الرَّحمَةِ و ملائكةُ العذابِ ، و لَحِقَهُ وِزرُ مَن عَمِلَ بِفُتياهُ . ۵
۰.15779.وسائل الشيعة : كانَ أبو عبدِ اللّه ِ عليه السلام قاعِدا في حَلقَةِ رَبيعَةَ الرَّأيِ ، فجاءَ أعرابيٌّ فَسَألَ رَبيعَةَ الرأيِ عَن مَسألَةٍ فَأجابَهُ ، فلمّا سَكَتَ قالَ لَهُ الأعرابيُّ : أ هُو في عُنُقِكَ ؟ فَسَكَتَ عَنهُ رَبيعَةُ و لم يَرُدَّ علَيهِ شيئا ، فأعادَ المَسألَةَ علَيهِ فأجابَهُ بِمِثلِ ذلكَ ، فقالَ لَهُ الأعرابيُّ : أ هُو في عُنُقِكَ ؟ فَسَكَتَ رَبيعَةُ ، فقالَ لَهُ أبو عبدِ اللّه ِ عليه السلام : هُو في عُنُقِهِ ، قالَ ، أ و لم يَقُلْ ، و كُلُّ مُفتٍ ضامِنٌ ؟ ! ۶
۰.15775.امام صادق عليه السلام : از فتوا دادن چنان بگريز كه از شير مى گريزى و گردنت را پل مردم قرار مده.
۰.15776.امام صادق عليه السلام : دو كار مُهلك است : يكى اين كه بر پايه رأى خود به مردم فتوا دهى، ديگر اين كه ندانسته از چيزى پيروى كنى.
3120
ضامن بودن فتوا دهنده
۰.15777.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كس به فتوايى كه از روى نادانى به او داده شده است عمل كند، گناهش به گردن كسى است كه به او فتوا داده است.
۰.15778.امام باقر عليه السلام : هر كس بدون علم و هدايت به مردم فتوا دهد، فرشتگان رحمت و فرشتگان عذاب بر او لعنت فرستند و گناه آن كه به فتواى او عمل كند دامنگيرش شود.
۰.15779.وسائل الشيعة : امام صادق عليه السلام در مجلس ربيعة الرأى نشسته بود كه عربى باديه نشين آمد و از ربيعة الرأى مسأله اى پرسيد. ربيعه جوابش را داد. وقتى حرفش تمام شد باديه نشين گفت : آيا به گردن مى گيرى؟ ربيعه سكوت كرد و جوابى نداد. آن عرب دوباره مسأله را پرسيد و ربيعه همان جواب را به او داد. باديه نشين گفت : آيا به گردن مى گيرى؟ ربيعه سكوت كرد. امام صادق عليه السلام به او فرمود: به گردن اوست. بگويد [به گردن مى گيرم ]يا نگويد ؛ زيرا هر فتوا دهنده اى ضامن است.
1.. بحار الأنوار : ۲/۲۶۰.
2.(انظر) العلم : باب ۲۸۲۹.
3.تحف العقول : ۳۶۹.
4.سنن أبي داوود : ۳/۳۲۱/۳۶۵۷.
5.الكافي : ۱/۴۲/۳.
6.وسائل الشيعة : ۱۸/۱۶۱/۲.