پرسیدن (دانش‌جویی) - صفحه 5

۸۲۴۸.عنه صلى الله عليه و آله :لولا أنَّ بنِي إسرائيلَ قالوا : «و إنّا إنْ شاءَ اللّهُ لَمُهْتَدُونَ»۱ ما اُعطُوا أبَدا ، و لَو أنّهُمُ اعتَرَضُوا بَقَرةً مِن البَقَرِ فَذَبَحُوها لأَجزَأتْ عَنهُم ، و لكنَّهُم شَدَّدُوا فَشَدَّدَ اللّهُ علَيهِم . ۲

۸۲۴۹.مجمع البيان :قيلَ ـ في سببِ نزولِ قولهِ تعالى : «لا تَسْأَلُوا عَن أشياءَ . . .» ـ : خَطَبَ رَسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله فقالَ : إنَّ [ اللّهَ] ۳ كَتَبَ علَيكُمُ الحَجَّ، فقامَ عُكاشةُ ابنُ محصنٍ و قيل : سُراقةُ بنُ مالكٍ فقالَ : أ فِي كُلِّ عامٍ يا رسولَ اللّهِ؟
فَأعرَضَ عَنهُ حَتّى عادَ مَرَّتَينِ أو ثلاثا ، فقالَ رسولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله : وَيحَكَ و ما يُؤمِنُكَ أن أقولَ : نَعَم ؟! و اللّهِ لو قُلتُ : نَعَم ، لَوَجَبَتْ ، و لَو وَجَبَتْ ما استَطَعتُم ، و لَو تَرَكتُمْ لَكَفَرتُم .
فَاترُكُوني كما تَرَكتُكُم ، فإنّما هَلَكَ مَن كانَ قَبلَكُم بكَثرَةِ سُؤالِهِم و اختِلافِهِم على أنبِيائهِم، فإذا أمَرتُكُم بِشَيءٍ فَأْتُوا مِنهُ ما استَطَعتُم ، و إذا نَهَيتُكُم عن شَيءٍ فَاجتَنِبوهُ . ۴

۸۲۴۸.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :اگر چنين نبود كه بنى اسرائيل گفتند : «و اگر خدا خواهد هدايت مى شويم» ديگر هرگز [هدايت الهى] به آنان داده نمى شد و اگر آنها از ميان گاوها ماده گاوى را مى گرفتند و آن را ذبح مى كردند پذيرفته مى شد ، اما آنان سخت گرفتند و خداوند هم بر ايشان سخت گرفت .

۸۲۴۹.مجمع البيان :گفته شده پيامبر خدا صلى الله عليه و آله درباره آيه «مپرسيد از چيزهايى كه . . .» فرمود : خداوند حج را بر شما واجب فرمود . سپس عكاشة بن محصن ـ و به روايتى سراقة بن مالك ـ برخاست و عرض كرد : اى رسول خدا! آيا هر سال واجب است؟ پيامبر اعتنايى نفرمود ، تا آن كه عكاشه، دو يا سه بار سؤالش را تكرار كرد . در اين هنگام رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود : واى بر تو! چه چيز تو را مطمئن كرده كه نگويم : آرى؟! به خدا قسم اگر بگويم : آرى ، هر آينه واجب مى شود و در صورتى كه واجب شود ، توان انجام آن را نداريد و چنانچه ترك كنيد كافر مى شويد . پس ، تا من شما را وا گذاشته ام ، شما نيز مرا وا گذاريد . همانا پيشينيان شما به سبب همين پرس و جوهاى زيادشان و سؤال پيچ كردن پيامبران خود ، هلاك شدند . بنا بر اين ، هرگاه به شما دستورى دادم در حدّ توان آن را انجام دهيد و هر گاه از چيزى نهى كردم از آن دورى كنيد .

1.البقرة : ۷۰ .

2.الدرّ المنثور : ۱/۱۸۹.

3.سقط اسم الجلالة من المصدر .

4.مجمع البيان : ۳/۳۸۶ .

صفحه از 10