را داشته باشد كه اين تسبيح را از خودش و از ديگر موجودات بفهمد ... . ۱
همچنين ايشان در تبيين احاديثى كه در باره متن تسبيح اشيا آمده ، مى گويد :
روايات در باره تسبيحگويى موجودات ، متنوّع و فراوان است . و شايد فهم اين روايات براى بعضى مشتبه شده باشد و پنداشته باشند كه اين تسبيح عمومى ، از قبيل لفظ و صوت است و همه اشيا براى خود زبان يا زبان هايى دارند كه همانند زبان ما آدميان ، داراى كلماتى وضع شده براى معانى اى هستند و براى نشان دادن و بيان ما فِي الضمير به كار مى روند ، منتها حواسّ ما اين زبان يا زبان ها را درك نمى كنند . اين پندار ، نادرست است . ۲
چكيده مطالبى كه در تبيين تسبيح حقيقى اشيا گذشت ، به صورت زيبايى در اين اشعار به زبان فارسى آمده است :
گر تو را از غيب ، چشمى باز شدبا تو ذرّات جهان ، همراز شد
نطق آب و نطق خاك و نطق گِلهست محسوسِ حواس اهل دل
جمله ذرّات ، در عالم ، نهانبا تو مى گويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصير و باهُشيمبا شما نامحرمان ، ما خامُشيم
از جَمادى ، سوى جانِ جان شويدغُلغُل اجزاى عالم بشنويد
فاش ، تسبيح جمادات آيدتوسوسه تأويل ها بزدايدت .۳
دوام يا انقطاع تسبيح موجودات
و آخرين نكته ، اين كه مقتضاى برخى از آيات قرآن و احاديث اهل بيت عليهم السلام ، اين