فواید دعا

پرسش :

چرا به درگاه خداوند دعا و استغاثه می کنیم؟



پاسخ :

در کتاب نهج الدعاء، ج ۱، ص ۶۶ ـ ۹۳ تحت عنوان «برکت های دعا» احادیث فراوان در مورد فواید و آثار دعا آورده است. تعدادی از آن احادیث را در اینجا می آوریم:

برآورده شدن حاجت ها

ـ رسول اللّه(ص): مَن نَزَلَت بِهِ فاقَةٌ فَأَنزَلَها بِالنّاسِ لَم تُسَدَّ فاقَتُهُ، ومَن نَزَلَت بِهِ فاقَةٌ فَأَنزَلَها بِاللّهِ فَیوشِک اللّهُ لَهُ بِرِزقٍ عاجِلٍ أو آجِلٍ.[۱]

پیامبر خدا(ص): هر کس نیازمند شود و نیازش را نزد مردم ببَرَد، نیازش برطرف نمى گردد و هر کس نیازمند شود و آن را بر خدا عرضه کند، خداوند، دیر یا زود، او را روزى مى دهد.

ـ الإمام الصادق(ع): عَلَیکم بِالدُّعاءِ؛ فَإِنَّ المُسلِمینَ لَم یدرِکوا نَجاحَ الحَوائِجِ عِندَ رَبِّهِم بِأَفضَلَ مِنَ الدُّعاءِ وَالرَّغبَةِ إلَیهِ، والتَّضَرُّعِ إلَى اللّهِ وَالمَسأَلَةِ لَهُ.[۲]

امام صادق(ع): تا مى توانید، دعا کنید؛ زیرا مسلمانان با چیزى برتر از دعا، التماس به خدا، زارى به درگاه او و خواهش از او به نیازهایشان از پروردگارشان نرسیدند.

کلید رحمت

ـ رسول اللّه(ص): الدُّعاءُ مِفتاحُ الرَّحمَةِ.[۳]

پیامبر خدا(ص): دعا، کلید [دَرِ] رحمت است.

ـ عیسى(ع) فی مَواعِظِهِ لأَصحابِهِ: بِحَقٍّ أقولُ لَکم: إنَّ الشَّمسَ نورُ کلِّ شَی ءٍ، وإنَّ الحِکمَةَ نورُ کلِّ قَلبٍ، وَالتَّقوى رَأسُ کلِّ حِکمَةٍ، وَالحَقَّ بابُ کلِّ خَیرٍ، ورَحمَةَ اللّهِ بابُ کلِّ حَقٍّ، ومَفاتیحُ ذلِک الدُّعاءُ وَالتَّضَرُّعُ وَالعَمَلُ، وکیفَ یفتَحُ بابٌ بِغَیرِ مِفتاحٍ؟![۴]

عیسى(ع) در اندرزهایش به یارانش: حقیقتى را به شما بگویم: خورشید، روشنى بخشِ هر چیزى است و حکمت، روشنى بخشِ هر دلى و خداپروایى، اساس هر حکمتى و حق، دَرِ هر خیرى و رحمت خدا، دَرِ هر حقّى است و کلیدهاى آن، در دعا و زارى و عمل است و چگونه درى بى کلید، باز شود؟!

سلامت ماندن از شیطان

ـ الإمام علی(ع): أکثِرِ الدُّعاءَ تَسلَم مِن سَورَةِ «۱» الشَّیطانِ.[۵]

امام على(ع): بسیار دعا کن تا از گزند شیطان، در امان بمانى.

ـ الإمام الصادق(ع): قالَ إبلیسُ: خَمسَةٌ لَیسَ لی فیهِنَّ حیلَةٌ وسائِرُ النّاسِ فی قَبضَتی: مَنِ اعتَصَمَ بِاللّهِ عَن نِیةٍ صادِقَةٍ وَاتَّکلَ عَلَیهِ فی جَمیعِ امورِهِ، ومَن کثُرَ تَسبیحُهُ فی لَیلِهِ ونَهارِهِ، ومَن رَضِی لأِخیهِ المُؤمِنِ بِما یرضاهُ لِنَفسِهِ، ومَن لَم یجزَع عَلَى المُصیبَةِ حینَ تُصیبُهُ، ومَن رَضِی بِما قَسَمَ اللّهُ لَهُ ولَم یهتَمَّ لِرِزقِهِ.[۶]

امام صادق(ع): ابلیس گفت: پنج کس اند که مرا به آنها راهى نیست و دیگر مردمان، در مشتِ من اند: کسى که با خلوص نیت به خدا پناه ببَرد و در همه کارهایش بر او توکل کند؛ کسى که شب و روز، بسیار تسبیح خدا گوید؛ کسى که براى برادر مؤمنش آن پسندد که براى خود مى پسندد؛ کسى که هرگاه به او مصیبتى برسد، بى تابى نکند؛ و کسى که به آنچه خدا قسمت او کرده است، خرسند باشد و غم روزى اش را نخورد.

زنده شدن دل

ـ رسول اللّه(ص): إنَّ اللّهَ عز و جل لَیحیی قَلبَ المُؤمِنِ بِالدُّعاءِ.[۷]

پیامبر خدا(ص): خداوند عز و جل دل مؤمن را با دعا کردن، زندگى مى بخشد.

انس در وحشت

ـ فلاح السائل عن جمیل بن درّاج: دَخَلَ رَجُلٌ عَلى أبی عَبدِ اللّهِ(ع) فَقالَ لَهُ: یا سَیدی، عَلَت سِنّی وماتَ أقارِبی، وأنَا خائِفٌ أن یدرِکنِی المَوتُ ولَیسَ لی مَن آنِسُ بِهِ وأرجِعُ إلَیهِ.

فَقالَ لَهُ: إنَّ مِن إخوانِک المُؤمِنینَ مَن هُوَ أقرَبُ نَسَبا أو سَبَبا، وانسُک بِهِ خَیرٌ مِن انسِک بِقَریبٍ، ومَعَ هذا فَعَلَیک بِالدُّعاءِ.[۸]

فلاح السائل به نقل از جمیل بن درّاج: مردى بر امام صادق(ع) درآمد و گفت: سروَرَم! سنّم بالا رفته و نزدیکانم همگى مُرده اند و من نیز مى ترسم که مرگ به سراغم بیاید و کسى را ندارم که با او دمخور شوم و دردِ دل کنم.

امام(ع) به او فرمود: «در میان برادران مؤمن تو، کسانى هستند که از خویشاوند نسبى یا سببى به تو نزدیک ترند و دمخور شدنت با آنها، برایت بهتر از دمخور شدن با یک خویشاوند است. با این حال، تو را به دعا کردن [و راز و نیاز با خدا] توصیه مى کنم».

نزدیک شدن به خدا

ـ الإمام علی(ع): التَّقَرُّبُ إلَى اللّهِ تَعالى بِمَسأَلَتِهِ، وإلَى النّاسِ بِتَرکها.[۹]

امام على(ع): نزدیک شدن به خداوند متعال، با درخواست کردن از اوست و [نزدیک شدن] به مردم، با ترک درخواست [از آنها].

برگرداندن قضاى الهى

ـ رسول اللّه(ص) لأِنَسِ بنِ مالِک: یا أنَسُ، أکثِر مِنَ الدُّعاءِ؛ فَإِنَّ الدُّعاءَ یرُدُّ القَضاءَ المُبرَمَ.[۱۰]

پیامبر خدا(ص) به ا نَس بن مالک: اى ا نَس! بسیار دعا کن؛ زیرا دعا [حتّى] قضاى حتمى را برمى گردانَد.

ـ رسول اللّه(ص): لا یرُدُّ القَضاءَ إلَّا الدُّعاءُ.[۱۱]

پیامبر خدا(ص): قضا را چیزى جز دعا، پس نمى زند.

دفع بلا

ـ رسول اللّه(ص): الدُّعاءُ ینفَعُ مِنَ البَلاءِ[۱۲]

پیامبر خدا(ص): دعا، براى دفع بلا، سودمند است.

ـ رسول اللّه (ص): ادفَعُوا البَلاءَ بِالدُّعاءِ.[۱۳]

پیامبر خدا(ص): بلا را با دعا، پس بزنید.

شفاى هر دردى

ـ علاء بن کامل: قالَ لی أبو عَبدِ اللّهِ(ع): عَلَیک بِالدُّعاءِ؛ فَإِنَّهُ شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ.[۱۴]

علاء بن کامل: امام صادق(ع) به من فرمود: «بر تو باد دعا؛ زیرا آن، شفاى هر دردى است».

ـ محمّد بن مسلم: قُلتُ لأِبی جَعفَرٍ(ع): قالَ رَسولُ اللّهِ(ص) فی هذِهِ الحَبَّةِ السَّوداءِ: «فیها شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ إلَّا السّامَ»؟ فَقالَ: نَعَم.

ثُمَّ قالَ: ألا اخبِرُک بِما فیهِ شِفاءٌ مِن کلِّ داءٍ وسامٍ؟ قُلتُ: بَلى. قالَ: الدُّعاءُ.[۱۵]

محمّد بن مسلم: به امام باقر(ع) گفتم: آیا [درست است که] پیامبر خدا درباره سیاه دانه فرموده است: «در آن، شفاى هر دردى است، بجز مرگ»؟

فرمود: «آرى».

سپس فرمود: «آیا تو را از چیزى آگاه نسازم که شفاى هر دردى و مرگى است؟».

گفتم: چرا.

فرمود: «دعا».


[۱] . سنن الترمذی، ج ۴، ص ۵۶۳، ح ۲۳۲۶؛ سنن أبی داود، ج ۲، ص ۱۲۲، ح ۱۶۴۵؛ مسند ابن حنبل، ج ۲، ص ۷۵، ح ۳۸۶۹ و ص ۱۴۸، ح ۴۲۱۹؛ المستدرک على الصحیحین، ج ۱، ص ۵۶۶، ح ۱۴۸۲؛ السنن الکبرى، ج ۴، ص ۳۲۸، ح ۷۸۶۹ کلّها عن عبد اللّه بن مسعود نحوه؛ کنزالعمّال، ج ۶، ص ۵۱۳، ح ۱۶۷۸۱.

[۲] . الکافی، ج ۸، ص ۴، ح ۱ عن إسماعیل بن جابر و إسماعیل بن مخلّد السرّاج؛ بحار الأنوار، ج ۷۸، ص ۲۱۲، ح ۹۳.

[۳] . الفردوس، ج ۲، ص ۲۲۴، ح ۳۰۸۶؛ کنزالعمّال، ج ۲، ص ۶۲، ح ۳۱۱۶.

[۴] . تحف العقول، ص ۵۱۲؛ بحار الأنوار، ج ۱۴، ص ۳۱۶، ح ۱۷

[۵] . مطالب السؤول، ص ۵۵؛ بحار الأنوار، ج ۷۸، ص ۹، ح ۱۴.

[۶] . الخصال، ص ۲۸۵، ح ۳۷؛ مشکاة الأنوار، ص ۱۵۵، ح ۳۸۶؛ روضة الواعظین، ص ۴۲۴؛ بحار الأنوار، ج ۹۳، ص ۱۷۷، ح ۴.

[۷] . الفردوس، ج ۱، ص ۱۶۸، ح ۶۲۵.

[۸] . فلاح السائل، ص ۳۰۳، ح ۲۰۵؛ بحار الأنوار، ج ۸۶، ص ۷، ح ۷.

[۹] . غرر الحکم، ح ۱۸۰۱؛ عیون الحکم والمواعظ، ص ۵۴، ح ۱۳۹۴.

[۱۰] . الفردوس، ج ۵، ص ۳۶۴، ح ۸۴۴۸؛ تاریخ بغداد، ج ۱۳، ص ۳۶؛ کنزالعمّال، ج ۲، ص ۶۹، ح ۳۱۶۱.

[۱۱] . مکارم الأخلاق، ج ۲، ص ۷، ح ۱۹۷۸؛ الدعوات، ص ۲۱، ح ۲۲؛ بحار الأنوار، ج ۹۳، ص ۲۹۴، ح ۲۳؛ سنن الترمذی، ج ۴، ص ۴۴۸، ح ۲۱۳۹.

[۱۲] . الفردوس، ج ۲، ص ۲۲۵، ح ۳۰۹۰؛ الدرّ المنثور، ج ۴، ص ۳۹۳.

[۱۳] . کتاب من لا یحضره الفقیه، ج ۴، ص ۳۸۱، ح ۵۸۲۵ و ج ۲، ص ۶۶، ح ۱۷۳۰؛ الکافی، ج ۴، ص ۳، ح ۵؛ تهذیب الأحکام، ج ۴، ص ۱۱۲، ح ۳۳۱.

[۱۴] . الکافی، ج ۲، ص ۴۷۰، ح ۱ و ج ۶، ص ۴۱۳، ح ۳؛ تهذیب الأحکام، ج ۹، ص ۱۱۳، ح ۴۸۹ کلاهما عن علی بن أسباط عن أبیه؛ مکارم الأخلاق، ج ۲، ص ۱۲، ح ۲۰۰۸؛ الدعوات، ص ۱۸، ح ۳؛ بحار الأنوار، ج ۹۳، ص ۳۱۲، ح ۱۷.

[۱۵] . فلاح السائل، ص ۷۶، ح ۱۱؛ بحار الأنوار، ج ۹۳، ص ۲۹۹، ح ۳۲. وانظر، ح ۸۸.



بخش پاسخ گویی پایگاه حدیث نت
منبع :