مهم تر ، اين كه امام كاظم عليه السلام از آغاز محرّم ، حزن و اندوه خود را بر مى نمود و آن را تا روز عاشورا ، ادامه مى داد و بدين سان ، عزادارى دهه اوّل محرّم را پايه گذارى نمود ۱ و در حقيقت ، ادب عزادارى روز عاشورا را براى شيعيان ، رقم زد. امام عليه السلام با اين رويكرد ، چنان نمود كه مؤمنان ، بايد به استقبال روز عاشورا بروند و از چند روز پيش از آن ، به اين رويداد مهم ، توجّه كنند و آن روز را در اوج عزادارى سر كنند .
امام رضا عليه السلام نيز ـ كه به لحاظ سياسى و فرهنگى ، در روزگار خويش ، مكانت ويژه اى يافت و همين ، موجب نفوذ بيشتر كلام ايشان شد ـ به عزادارى امام حسين عليه السلام اهمّيت مى داد ، شيعيان را به اهمّيت محرّم و دهه آغازين آن ، واقف مى ساخت و با تبيين سيره پدر بزرگوارش در باره حادثه كربلا ، به ترويج آن ، همّت مى گماشت . ۲
افزون بر اين ، امام عليه السلام در فرصت هاى مختلف ، براى زنده كردن ياد عاشورا در ذهن و زبان مردم ، مى كوشيد . مثلاً ايشان ، به هنگام هديه دادن لباس به كسى ، آن را به تربت قبر امام حسين عليه السلام مزيّن نمود ۳ و چون كسى تربتى به ايشان هديه داد ، آن را بوييد و گريست . ۴
اكنون بيفزاييم كه در روزگار اين دو امام بزرگوار ، به لحاظ آنچه ياد شد، دشمن ، فشار و خفقان را بر جامعه شيعى گسترش داده بود و فضا را براى اين دو امام ، تنگ كرده و جوّ سانسور را شدّت بخشيده بود . پس طبيعى است كه آموزه هاى اين دو امام ، به گستردگىِ آموزه هاى دو امامِ پيش از آنها نباشد ؛ امّا بايد تأكيد كنيم كه سازمان وكالت ۵ ـ كه در روزگارِ امامانِ پيشين تشكيل شده بود ـ ، در روزگار آنها گسترده
1.ر. ك : ص ۱۰۵ (فصل چهارم / گريه امام كاظم عليه السلام) .
2.ر . ك : ج ۹ ص ۳۸۹(فصل يكم / سوگوارى در دهه اوّل محرّم) .
3.تهذيب الأحكام : ج ۸ ص ۴۰ ح ۱۲۱،المزار ، مفيد : ص ۱۴۴ ح ۶، كامل الزيارات: ص ۴۶۶ ح ۷۰۷، المزار الكبير : ص ۳۶۲ ح ۶، بحار الأنوار: ج ۱۰۱ ص ۱۲۴ ح ۲۳ .
4.ر . ك : ص ۱۰۷ (فصل چهارم / گريه امام رضا۷) .
5.ر . ك :پيشواى صادق : ص ۱۰۷ ، سازمان وكالت : ج ۱ .