نيز در زمره كاتبان قرار گرفتند. البته كسانى از قريش نيز كه در سالهاى پس از هجرت به مدينه مهاجرت كرده و يا پس از فتح مكه به آن شهر آمدند، به عنوان كاتب معرفى شدهاند.
ابو المنذر ابى بن كعب (م 35ق)، كه در جاهليت نوشتن مىدانست، ۱ نخستين مدنى است كه در خدمت كتابت قرآن قرار گرفت. ۲ به او «سيد القراء» لقب داده بودند. ۳ از وى رواياتى در باره ثواب تلاوت برخى سورههاى قرآن نقل شده است. ۴ ابنسعد او را آگاهترين فرد بر قرائت قرآن دانسته ۵ و آورده است كه او از كسانى است كه در عصر رسول خدا به جمعآورى قرآن پرداختند. ۶ در برخى منابع، توصيه شده است قرآن را از چهار نفر از جمله اُبىّ بن كعب، فرا بگيرند. ۷ به نقل امام صادق عليه السلام، اهل بيت، قرآن را بر اساس قرائت ابىّ تلاوت مىكنند. ۸گويند : پيامبر قرآن را به طور كامل بر ابىّ املا كرد و از اين رو در دوران يكسان كردن مصاحف در عهد عثمان، سرپرستى گروه به او واگذار شد و در موارد اختلافى با نظر او مشكل حل مىگرديد. ۹ پس از ابىّ بن كعب، ۱۰زيد بن ثابت، كه كتابت را از اسيران بدر آموخته بود، به جمع كاتبان پيوست. ۱۱ وى هنگام هجرت رسول اللَّه يازده سال بيشتر
1.الطبقات الكبرى : ج۳ ص۴۹۸.
2.تاريخ دمشق : ج۴ ص۳۲۴.
3.الإصابة : ج۱ ص۱۸۱؛ تاريخ دمشق : ج۷ ص۳۰۸؛ سير أعلام النبلاء : ج۱ ص۳۹۰.
4.مجمع البيان : ج۳ ص۵.
5.الطبقات الكبرى : ج۳ ص۵۰۰.
6.الطبقات الكبرى : ج۲ ص۳۵۵؛ الفهرست : ص۳۰.
7.سير أعلام النبلاء : ج۱ ص۳۹۱.
8.الكافى : ج۲ ص۶۳۴.
9.المصاحف ، سجستانى : ص۳۰؛ التمهيد فى علوم القرآن : ج۱ ص۳۴۸.
10.الطبقات الكبرى : ج۲ ص۲۲.