چنانکه پس از این میآید _ از واقعگرایی و توجه به پیشینه حدیث شیعه دور گشت و معیارهای اصولی بر محکهای تاریخی در ارزیابی احادیث چیره گشت.
محقق در دنباله سخن خود اندکی گام را پیشتر مینهد و خبر واحدی را که امامیه آن را گزارش کرده ولی بر آن خردهای نگرفته یا واژگونهآن عمل نکردهاند حتی یقین آور نیز میداند. وی به گاه روشن کردن چرایی این باور خود مینگارد: «فلأنّ مع عدم الوقوف علی الطاعن و المخالف له یتیقّن أنّه حقّ لاستحالة تمالی الأصحاب علی القول الباطل و خفاء الحقّ بینهم...».۱
جز در پیشگفتار کتاب، محقق به هنگام بر نمودن دلایل فتواهای خود در متن کتاب نیز اندیشههای خود را درباره حدیث ضعیف نمایانده است که در زیر آنها را بر میرسیم:
1. عمل نکردن اصحاب به یک روایت
چنانکه گفتیم وی عمل نکردن اصحاب بر پایه یک روایت را _ هر چند راویان آن همگی ثقه باشند _ نشانهای برای عدم اعتبار آن روایت میدانست. وی بارها و بارها برخی احادیث را از این راه به کنار نهاده است. خواست وی از «اصحاب» بزرگان امامیّه است که وی خود از برخی از آنان در پیشگفتار المعتبر یاد میکند. از آن میانند: علی بن بابویه، شیخ صدوق، ابن جنید، ابن ابی عقیل، شیخ مفيد، سیّد مرتضی و شیخ طوسی رحمه الله.۲
محقق به مناسبت به کارگیری این ملاک در جایی چنین مینگارد:
«... و روایة أبی أسامة قویة السند لکنّها متروکة بین المفتین...»۳ و نیز: «و هذه الروایة مخالفة لما علیه الأصحاب...»۴ و یا: «وهو۵ متروک فی فتوی الأصحاب...»؛۶ و در جای ديگر: «و روایة