حالی که خود _ چنانکه گذشت _ إسماعیل را مجهول میدانست.۱ در سند همین حدیث علی بن ابی حمزة بطائنی نیز دیده میشود. در یک دو نمونه نیز روایتی را که ابراهیم بن هاشم باز گفته است و دیگر راویان آن ثقة هستند حسنه دانسته است.۲ وی واژه حسنه را برای روایتی که همه راویان آن ثقة هستند نیز به کاربرده است.۳ بنابراین چنان مینماید که وی واژه صحیح را بیشتر برای روایتهایی که همه راویان آنها ثقه بودهاند به کار میبرد. البته این گزاره استثناءهایی اندک نیز دارد ولی با این همه اگر واژه «صحيح» را در کشف الرموز برای ستایش از یک حدیث بیابیم میتوانیم بگوئیم اصل نخستین آن است که راویان آن همگی ثقةاند.
برای واژه حسن نیز میتوان گزارهای کم و بیش مانند آنچه گذشت فراز آورد. در بیشتر نمونهها وی واژه حسن را برای روایتهایی به کار برده است که راویان آن بیشتر ثقهاند و اندکی نیز ممدوح و واژه «حسنة الرجال» که وی درباره راویان یک حدیث به کار برده است میتواند شاهدی بر این سخن باشد.
به هر روی فاضل آبی این دو واژه را کم و بیش در همان معنایی که استادش محقق حلی به کار میبرد استفاده کرده است؛ وی از کاربرد این دو واژه شایسته اعتماد بودن راویان حدیث و در پی آن خود حدیث را میخواست بنا بر این کاربرد این دو واژه از سوی فاضل آبی با معنای خواسته شده از سوی پسینیان متفاوت است گر چه مقداری بدان نزدیک است. به سخن روشنتر از روزگار محقق حلی اندک اندک توجه به وثاقت راویان فزونی گرفت و ارزیابی حدیث آرام آرام بر پایه سند پیریزی شد و از این رو واژه صحیح یا حسن را نیز بیشتر با توجه به وثاقت راویان حدیث درباره آن به کار میبردند. این نکته ایست بس شایان درنگ و درایت که پس از این درباره آن بیشتر سخن خواهیم گفت.