الفقيه از سکونی _ راوی بزرگ سنی _ نيز بیش از دهها حديث است.۱
سوم: مفهوم ضعف در اندیشه صدوق
صدوق در یک دو جا از من لا يحضر روايت سماعة بن مهران را از آن رو که واقفی است کنار نهاده است.۲ در نگاه نخست اين ديدگاه با عملکرد شيخ در من لايحضر ناسازگار مینماید. چنانکه گفتيم شيخ از ابن مهران فراوان حديث نقل کرده وبر پايه آن عمل نموده است. با کمی درنگ در میيابیم که شيخ تنها در جایی روايت ابن مهران را کنار مینهاده است که میان روايات او با روايتهای ديگری از شيعیان استوار در راه امامت تعارض به چشم میخورد. چنان که در نمونه پيش گفته چنين است.۳ درباره روايتهای شيخ از سکونی نيز نکتهای مانند بالا به چشم میخورد. شيخ آنگاه که در یک موضوع تنها روايتی از سکونی گزارش شده بود آن را نمیپذيرد و مینويسد: «و لا أفتی بما ينفرد السکونی بروايته»۴ اما چنان که گذشت در موارد ديگر از هيچ رو روايات سکونی را بیارزش نمیانگارد.۵
1.. برای نمونه کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۵۲۱؛ ج۳، ص۲۹، ۳۰، ۳۷، ۷۸، ۱۴۱، ۱۴۲، ۱۴۹ و... همه اين موارد در بردارنده حکمی واجب يا حرام اند.
2.. کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۱۲۱ و ۱۳۸؛ سماعة بن مهران از نگاه آیت الله خویی و تدوین گران برنامۀ درایة النور واقفی نيست. نک: معجم الرجال، ج۹، ص۳۱۴ و برنامۀ درایة النور، بخش اسناد، گزینۀ راوی، قسمت «سند». به هر روی اين نکته به ارزيابی ما دربارۀ ديدگاه شيخ صدوق نسبت به روايت از فاسد المذهب خدشهای نمیزند.
3.. کتاب من لا يحضره الفقيه، ج۲، ص۱۲۱ نيز، ج۴، ص۳۵ که میان روايتی از وهب بن وهب _ که شیخ در همان صفحه او را ضعیف خوانده است _ با برخی روايات ديگر تعارض پديد آمده بود.
4.. همان، ج۴، ص۳۴۴.
5.. این سخن دربارۀ راویانی امامی که ابن ولید آنها را ضعیف میدانست نیز جاری است. برای نمونه ابن ولید و صدوق هر دو متفردات محمد بن عیسی بن عبید و محمد بن اورمه را نمیپذیرفتهاند ( الفهرست، طوسی، ص۲۲۰ و ۲۲۲ و ۲۶۶؛ رجال النجاشی، ص۳۲۹، و ۳۳۳، برای همین دید گاه آنان دربارۀ راویانی دیگر از این قبیل نک: الفهرست، طوسی، ص۲۲۲: دربارۀ الحسن بن الحسین اللؤلؤی، ص۲۲۳: ابو سمینه، در این مورد اخیر باید توجه داشت که استثناء از ابن ولید است. ) تأکید بر مسألۀ انفراد راوی ضعیف در یک روایت و جدا کردن تنها همان بخش _ و نه همۀ روایات او _ از محدودۀ روایات معتبرچنانکه پس از این هم خواهیم دید مطلبی است که تا پایان دورۀ رجالنگاری قدما وجود داشته است.