285
تاريخ حديث شيعه در سده هاي دوازدهم و سيزدهم هجري

داشته ، از كتاب نقد الرجال ، منتهى المقال ، و كتاب هاى رجالى ديگر ، به علاوه اصطلاحات خاص فيض در الوافى و علّامه مجلسى در بحار الأنوار ، به ترتيب حروف آغازين آنها ، در اين كتاب ، گزارش كرده است . ۱ به همراه منظومه نخبة المقال مؤلّف ، به سال 1313 ق، چاپ شده است. ۲
126 . نخبة المقال فى علم الرجال ، از سيّد حسين بن محمّد رضا بروجردى. ارجوزه اى است در 1313 بيت ، در شناخت راويان حديث . اين منظومه به نام زبدة المقال نيز به چاپ رسيده است. مؤلّف ، راويان مجهول و عدّه اى از علماى معاصر خود را در آن ، ذكر نكرده است از اين رو ، على عليارى تبريزى (م 1327 ق) ، منظومه اى با عنوان منتهى الآمال در تتميم آن ، تدارك ديده است. وى ، علاوه بر آن ، شرحى را با عنوان بهجة الآمال براى زبدة المقال و منتهى الآمال ، در پنج مجلّد ، نوشته است. اين شرح با تصحيح هداية اللّه مسترحمى ، در سال 1364 ش ، توسّط منظمة الثقافة الإسلامية در ايران ، چاپ شده است. ۳
127 . الرجال ، از مرتضى بن محمّد امين انصارى (1214 ـ 1281 ق). ۴ مؤلّف ، در

1.فهرست نسخ خطّى كتاب خانه آية اللّه مرعشى ، ج ۲۱ ، ص ۳۱۱ (ش ۸۳۵۳).

2.الذريعة ، ج ۲۱ ، ص ۱۱ (ش ۳۶۹۶).

3.فهرست نسخ خطّى كتاب خانه آية اللّه مرعشى ، ج ۲۱ ، ص ۳۱۰ (ش ۸۳۵۳) ؛ الذريعة ، ج ۱۲ ، ص ۳۴ و ج ۱۰ ، ص ۱۱۲ ؛ معجم المطبوعات العربية فى ايران ، ص ۲۸۴.

4.وى از نوابغ اسلام و احياگران فقه و اصول و مرجع اعلاى شيعه پس از صاحب جواهر (م ۱۲۶۶ ق) است كه نزد پدرش محمّد امين ، عمويش حسين انصارى و ديگر عالمان بزرگ ، از جمله سيّد محمّد مجاهد ، شريف العلماء مازندرانى و كاشف الغطاء درس خواند و سرانجام ، در نجف اشرف ، اقامت گزيد. او در مسجد هندى به تدريس مى پرداخت و بيش از چهارصد نفر از محضر او كسب فيض مى كردند. شيخ انصارى ، قبل و بعد از مرجعيت ، با تواضع و زهد شديد زندگى مى كرد (أعيان الشيعة ، ج ۱۰ ، ص ۱۱۷ ؛ مصفّى المقال ، ص ۴۵۵ ؛ موسوعة طبقات الفقهاء ، ج ۱۳ ، ص ۶۵۴).


تاريخ حديث شيعه در سده هاي دوازدهم و سيزدهم هجري
284

120 . الرشحات فى علم الرجال ، از محمّد مهدى بن محمّد جعفر موسوى تنكابنى (م بعد از 1269 ق). ۱
121 . انموذج الرجال ، از محمود بن محمّد على بهبهانى كرمانشاهى (م 1269 ق). مؤلّف ، اين «انموذج» را باب سوم كتاب اصولى خود ، مهمّات الأحكام ، قرار داده است و با وجود وعده خويش در آغاز آن ، رجال مجهول و ضعيف را ذكر نكرده و به آوردن راويان موثّق و ممدوح ، بسنده نموده است. اسامى ، بر اساس حروف الفبا از آدم تا يونس ، مرتّب شده است. شيخ آقا بزرگ ، از آن به رجال آقا محمود نيز ياد مى كند. ۲
122 . كتاب الرجال ، از ملّا نصر الدين بن زين العابدين رشتى (م ح 1270 ق). اين اثر ، تعليقه اى بر منهج المقال است كه مؤلّف ، آن را با خطّ خود در يك مجلّد ، تدوين كرده است. ۳
123 . رجال السيّد مهدى بن اسماعيل الموسوى الهروى ، از سيّد مهدى بن اسماعيل موسوى هروى (م ح 1270 ق) . مؤلّف از شاگردان صاحب جواهر است. شيخ آقا بزرگ مى گويد كه تصنيفات او در اصول ، فقه ، درايه و رجال را نزد دامادش سيّد محمّد بن ابراهيم لواسانى ديده است . ۴
124 . حواشى نقد الرجال ، از سيّد محمّد شفيع بن محمّد موسوى جزايرى (1211 ـ 1274 ق). ۵
125 . المستطرفات من الكنى و الألقاب و الأنساب ، از سيّد حسين بن [محمّد ]رضا بروجردى (1228 ـ 1276 ق) ۶ . وى نام ، كنيه و لقب رجال حديث را كه نياز به ضبط

1.موسوعة طبقات الفقهاء ، ج ۱۳ ، ص ۶۳۴ ؛ الذريعة ، ج ۱۱ ، ص ۲۳۴ (ش ۱۴۲۴) و ج ۱۰ ، ص ۱۵۲.

2.الذريعة ، ج ۲ ، ص ۴۰۳ (ش ۱۶۲۰) و ج ۱۰ ، ص ۱۴۹.

3.همان ، ج ۱۷ ص ۲۷۵ (ش ۲۷۵).

4.همان ، ج ۱۰ ، ص ۱۵۲ (ش ۲۷۵).

5.همان ، ج ۷ ، ص ۱۱۱ (ش ۵۸۴).

6.وى ، فقيه ، مفسّر ، رجالى و شاعر شيعى است كه نزد حسن بن جعفر كاشف الغطاء ، شيخ محمّد حسين بن محمّد باقر نجفى صاحب جواهر ، محمّد حسين بن محمّد رحيم ايوانكيفى ، سيّد جعفر بن ابى اسحاق دارابى و سيّد محمّد شفيع بن على اكبر جابلقى درس خواند و در بيشتر دانش ها مهارت يافت (أعيان الشيعة ، ج ۶ ، ص ۱۵۴ ؛ الذريعة ، ج ۱۲ ، ص ۳۴ ؛ موسوعة طبقات الفقهاء ، ج ۱۳ ، ص ۲۳۴).

  • نام منبع :
    تاريخ حديث شيعه در سده هاي دوازدهم و سيزدهم هجري
    ناشر :
    سازمان چاپ و نشر دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1385
    نوبت چاپ :
    اوّل
تعداد بازدید : 78021
صفحه از 407
پرینت  ارسال به