امام حسن عسکری علیه السلام
ـ وقد سُئلَ عن الحُجّةِ والإمامِ بعدَهُ ؟ ـ: ابْنِي محمّدٌ ، وهُو الإمامُ والحُجّةُ بَعدي، مَن ماتَ ولَم يَعرفْهُ ماتَ مِيتةً جاهليّةً. أمَا إنّ لَه غَيبةً يَحارُ فيها الجاهلونَ و يَهْلِكُ فيها المُبطِلونَ و يَكْذِبُ فيها الوَقّاتونَ، ثُمّ يَخرُجُ فكَأنّي أنظُرُ إلَى الأعْلامِ البِيضِ تَخْفِقُ فوقَ رأسِهِ بِنَجفِ الكوفةِ.
ـ در پاسخ به پرسش از حجّت و امام بعد از ايشان ـفرمود : فرزندم محمّد، اوست امام وحجّت پس از من. هر كه بميرد و او را نشناسد به مرگ جاهلى مرده است. بدانيد كه او را غيبتى است كه پس از آن، ظهور مىكند؛ غيبتى كه جاهلان در آن سرگشته مىشوند و باطل گرايان به نابودى مىافتند و كسانى به دروغ [براى ظهور او ]زمان تعيين مىكنند. گويى پرچمهاى سفيدى را مىبينم كه در نجفِ كوفه بر فراز سر او در اهتزازند.
بحار الأنوار : ج51 ص160ح 7 .
راوي: مقاله «بنمايه هاى غيبت امام عصر(عج) در روايات» نوشته مهدی غلامعلی پژوهشی است درباره روايات مربوط به وجود غيبت،كه به تازگی در سومين شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی علوم حديث 53 درج و منتشر شده است.
به گزارش راوي، در ابتدای اين مقاله آمده است: مسأله امكان غيبت امام عصر(عج) و پيشگویى اين غيبت توسط ديگر حجج الهى از جمله شبهاتى است كه در عصر حاضر، از جانب مخالفان مطرح شده است.آنان با زير سؤال بردن صحت اسناد روايات غيبت، بر طبق مبانى شيعيان، مسألۀ غيبت امام دوازدهم را ساختۀ انديشۀ عالمان شيعى و محدثانى چون نعمانى و شيخ مفيد مىدانند. براى پاسخگویى به اينگونه شبهات، روايات معصومان مورد پژوهش قرار گرفت و روشن شد كه صدور روايات صحيح در مسألۀ غيبت از سدۀ اول تا سوم به گونههاى مختلف نشانگر پيشگویىهاى معصومان است. البته در قرن اول، روايات معدودى به صورت اجمالى براى افراد ويژهاى بيان شده كه نشان از اسرار بودن آن دارد، ولى در قرن دوم گسترش يافته كه نشانگر شيوع اين روايات است. با بررسى اسناد روايات غيبت، مىتوان، به ضرس قاطع، به پيشگویى غيبت، سالها پيش از وقوع آن اطمينان داشت و روايات صحيح آن را براى قائم آل محمد(عج) اثبات كردهاند. در بخش ديگری از اين مقاله می خوانيد: انديشههاى كلامى شيعه، ريشه در بنيادهاى استوار اسلامى دارد. بنمايهها و ريشههاى ابعاد مختلف اين انديشه در ميراث كهن و آموزههاى قرآن و سنت قابل بازيابى، تحليل، استوارسازى و گزارش است. روشن است كه در ميراث كلامى شيعه بحثهاى غيبت، رجعت، علم غيب، ولايت (تكوينى و تشريعى) و عصمت از اهمّيت خاصى برخوردارند و از ديرباز، زمينهساز گفتگوهاى بسيارى شدهاند و بحثهاى بسيارى را دامن زدهاند. اين مباحث كه از اختصاصات انديشه شيعى شناخته شده است همواره از جانب مخالفان مورد هجمه و نقد قرار گرفته است. تنازعات فكرى ياد شده، گاه بينِمذهبى و گاه، درون مذهبى بوده است. انديشوران شيعه نيز همواره بر خود واجب مىدانستند كه ضمن ترويج و دفاع از انديشه استوار شيعى، نقدها و شبهات وارده را پاسخ گويند. مؤلف در بخشی از اين مقاله به «انديشۀ غيبت در روايات» پرداخته و می نويسد: محدثان بزرگ شيعه، در طول تاريخ، با روايت كردن آثار روایى معصومان(ع) از باورهاى شيعى پاسدارى كردهاند. مسألۀ «غيبت قائم آل محمد(عج)» نيز در برههاى از زمان به عنوان يك باور اختصاصى در ميان شيعه راه يافت. محدثانِ پس از عصر غيبت، با پيروى از آثار غيبتنگارانِ عصر حضور، كتابهاى بزرگ و مفصلى را با هدف دفاع از غيبت سامان داداند. ترجيعبند بسيارى از اين آثار را مىتوان در پيشگویى مسألۀ غيبت در كلام بزرگان دين مشاهده كرد. اما فارغ از پيشداورىهاى اين دوران، بايد روايات گزارش شده از معصومان را در اين زمينه به دقت بررسى كرد تا بتوان بُنمايههاى غيبت را در آنها كشف كرد. به تعبير ديگر، بايد تلاش كرد تا بتوانيم دريابيم كه انديشۀ غيبت از چه زمانى و چگونه در سنت راه يافته است؟ براى دستيابى به اين مهم، مهمترين آثار غيبتنگاران (باب الغيبة كتاب الكافی، كتاب الغيبة نعمانى، كتاب كمال الدين، كتاب الغيبة طوسى و ابواب الغيبة در كتاب بحار الأنوار) به طور كامل بررسى شد. نويسنده سپس روايات مربوط به غيبت، رادر سه فصل جداگانه تقسيم كرده است: روايات مربوط به وجود غيبت، روايات تبيينكنندۀ چرایى غيبت، روايات تبيينكنندۀ چگونگى غيبت. در بخش ديگری از اين مقاله می خوانيد: محدثان بزرگ شيعه، در طول تاريخ، با روايت كردن آثار روایى معصومان(ع) از باورهاى شيعى پاسدارى كردهاند. مسألۀ «غيبت قائم آل محمد(عج)» نيز در برههاى از زمان به عنوان يك باور اختصاصى در ميان شيعه راه يافت. محدثانِ پس از عصر غيبت، با پيروى از آثار غيبتنگارانِ عصر حضور، كتابهاى بزرگ و مفصلى را با هدف دفاع از غيبت سامان داداند. ترجيعبند بسيارى از اين آثار را مىتوان در پيشگویى مسألۀ غيبت در كلام بزرگان دين مشاهده كرد. اما فارغ از پيشداورىهاى اين دوران، بايد روايات گزارش شده از معصومان را در اين زمينه به دقت بررسى كرد تا بتوان بُنمايههاى غيبت را در آنها كشف كرد.
يادآوری می شود، مقاله «بنمايه هاى غيبت امام عصر(عج) در روايات» نوشته مهدی غلامعلی به تازگی در سومين شماره فصلنامه علمی ـ پژوهشی علوم حديث 53 درج و منتشر شده است.
