(15)
سفرنامه سرپرسى سايكس ۱
1893م
ژنرال سرپرسى سايكس از خرابه هاى رى در سه ميلى تهران بازديد كرده و «جز ديوارهاى مخروب و بى ريخت و بدقواره» چيز ديگرى در آنجا مشاهده نكرده؛ البته به دنبال آن چنين استدراك مى كند: «ولى اگر در اين خرابه ها حفارى نمايند اشياى نفيس و آثار خوبى به دست خواهد آمد».
سايكس در آخر اشاره اى به طمع عمرِ سعد به حكومت رى مى كند و سه بيت از اشعار او در هنگامى كه به امر يزيد كمر به قتل امام حسين عليه السلام بسته بود، آورده است.
از خرابه هاى رى كه در سه ميلى جنوب تهران واقع شده بازديد به عمل آمد. اين ايام جز ديوارهاى مخروب و بى ريخت و بد قواره چيز ديگرى در آنجا مشاهده نمى شود ولى اگر در اين خرابه ها حفارى نمايند اشياى نفيس و آثار خوبى به دست خواهد آمد. رى همانجايى است كه «اپو كريفا» آن را «راگز» نامده و «توبياس» به راهنمايى رفائيل فرشته از نينوا بدانجا رفته است. مضامين كتاب توبيت اكثر شبيه مضامين كتب زرتشتيان است و براى نگاهدارى سگ كه در نظر يهوديان پليد و ناپاك بوده در هر دو كتاب سفارش شده. چون اين كتاب را در قرن دوم قبل از ميلاد نوشته اند لذا مسلّم است كه رى در آن ايام شهر بزرگى بوده و در قدمت آن، ولو اين كه نسبت بناى آن به كورش نيز صحّت نداشته باشد، ترديدى نمى رود. پرفسور برون به نگارنده اطلاع داده است كه رى
1.سفرنامه ژنرال سر پرسى سايكس يا ده هزار ميل در ايران، سر پرسى سايكس، ترجمه حسين سعادت نورى، چاپ اول، تهران، لوحه، ۱۳۶۳، ص ۲۰۸.
